Υπάρχουν και αλλού πορτοκαλιές: Πυρομαχικά, αναβαθμίσεις και όπλα για τις Ένοπλες Δυνάμεις πέρα από τις παραδοσιακές αγορές

Η Ελλάδα δεν έχει πρόβλημα να βρει όπλα. Έχει πρόβλημα χρόνου. Οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν μάθει εδώ και δεκαετίες να αγοράζουν πρώτα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, και η επιλογή αυτή έχει βαθιές ρίζες: κοινά πρότυπα με το ΝΑΤΟ, εκπαίδευση, αξιοπιστία και πλατφόρμες όπως τα F-16 Viper και τα F-35 που δεν έχουν ισάξιο αντίπαλο. Όταν όμως ένα μαχητικό παραλαμβάνεται χωρίς τα όπλα του, όταν ένα ατρακτίδιο στόχευσης περιμένει χρόνια ή όταν ένα αίτημα για πυρομαχικά μένει χωρίς δεσμευτική απάντηση, ο σχεδιασμός δεν μπορεί να σταματήσει. Υπάρχουν και αλλού πορτοκαλιές, και η Αθήνα το έχει ήδη δείξει στην πράξη με το Ισραήλ, τη Γαλλία και την Ιταλία, ενώ η Ινδία, η Σερβία και η υπόλοιπη Ευρώπη προσφέρουν λύσεις που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν μπαίνανε καν στη συζήτηση. Το κρίμα είναι ότι κάθε τέτοια επιλογή είναι και ένα συμβόλαιο που η αμερικανική βιομηχανία θα μπορούσε πολύ εύκολα να έχει κερδίσει.

Τα όπλα που περιμένουν: πυρομαχικά και ατρακτίδια

Η πιο χαρακτηριστική εκκρεμότητα αφορά την Πολεμική Αεροπορία. Όπως είχε παραδεχθεί ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα τον Οκτώβριο, για τα όπλα των ελληνικών F-35 «δεν υπάρχει επίσημη απάντηση», το θέμα «εξετάζεται πολύ σοβαρά» και η τελική απόφαση ανήκει στον πρόεδρο. Το ελληνικό ενδιαφέρον, όπως έχουμε καταγράψει στην ανάλυση για το εξοπλιστικό «κενό» στα πυρομαχικά, αφορά βλήματα αέρος-αέρος της οικογένειας AIM-120 και AIM-9X, όπλα κρούσης JASSM, αντι-ραντάρ πυραύλους AARGM και βλήματα ναυτικής κρούσης όπως οι Harpoon για τα F-16 Viper, όπου για τα περισσότερα η Αθήνα περιμένει ακόμη θετικές απαντήσεις πριν το δεσμευτικό έγγραφο της αμερικανικής πλευράς. Το ίδιο ισχύει και για το νέο ατρακτίδιο στόχευσης των Viper, όπου το αμερικανικό Sniper και το ισραηλινό Litening 5 έχουν εξελιχθεί σε άτυπη μονομαχία.

Δεν πρόκειται για αφηρημένο ζήτημα. Ένα σύγχρονο μαχητικό με κορυφαίο ραντάρ AESA αλλά χωρίς σύγχρονα όπλα μακρού πλήγματος και χωρίς ατρακτίδιο στόχευσης είναι, όπως είχαμε γράψει στο Εξοπλιστικό Ουίσκι, ένας εξαιρετικός αισθητήρας που δεν μπορεί να ολοκληρώσει μόνος του την αλυσίδα πλήγματος. Η ΠΑ έχει ήδη δείξει ότι δεν περιμένει με σταυρωμένα χέρια: η διακρατική σύμβαση 009Γ/23 με το Ισραήλ για τα κιτ καθοδήγησης SPICE 1000 και 2000 των F-16, ύψους 130 εκατ. ευρώ, απέκτησε τον Σεπτέμβριο Επιτροπή Ελέγχου και Παραλαβής, ενώ τα Rafale πετούν ήδη με τα ευρωπαϊκά Meteor και SCALP και η ΠΑ εξετάζει και τα γαλλικά HAMMER.

Πολεμική Αεροπορία: Ισραήλ και Ευρώπη έχουν απαντήσεις

Αν οι αμερικανικές εγκρίσεις συνεχίσουν να αργούν, η Πολεμική Αεροπορία έχει έτοιμες λύσεις για σχεδόν κάθε κενό. Για το ατρακτίδιο στόχευσης, το Litening 5 της Rafael έχει ήδη παρουσιαστεί επανειλημμένα στο ΓΕΑ και η Ελλάδα είναι ήδη χρήστης παλαιότερης έκδοσής του. Για τη μακρινή κρούση, ο υπερηχητικός πύραυλος Rampage της IAI και της Elbit είναι σχεδιασμένος για F-16 και βρίσκεται σε υπηρεσία στην Ισραηλινή Αεροπορία, ενώ τα SPICE καλύπτουν την ακριβή κρούση με κιτ σε βόμβες που η ΠΑ ήδη διαθέτει. Στα βλήματα αέρος-αέρος, τα Rafale φέρουν ήδη το Meteor της MBDA, το βλήμα που κατά την MBDA έχει τη μεγαλύτερη ζώνη μη διαφυγής (no-escape zone) από κάθε βλήμα αέρος-αέρος, ενώ η ευρωπαϊκή βιομηχανία προσφέρει και το IRIS-T της Diehl. Καμία από αυτές τις λύσεις δεν είναι «υποκατάστατο» ενός AIM-120D σε ένα F-35, γιατί η ενσωμάτωση στο αμερικανικό μαχητικό πέμπτης γενιάς περνά πάντα από την Ουάσιγκτον. Για τα F-16 Viper όμως, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ΠΑ για τα επόμενα είκοσι χρόνια, οι επιλογές είναι πραγματικές.

Στρατός Ξηράς: από το Ισραήλ μέχρι την Ινδία και τη Σερβία

Ο Στρατός Ξηράς έχει ήδη κάνει τη μεγαλύτερη στροφή. Στις 6 Απριλίου 2026 η ΓΔΑΕΕ και η ισραηλινή SIBAT υπέγραψαν τη διακρατική συμφωνία 009Α/26 ύψους 690 εκατ. ευρώ για 36 εκτοξευτές PULS της Elbit, με πυρομαχικά που φτάνουν τα 300 χιλιόμετρα, και στο βάθος βρίσκεται ο βαλλιστικός πύραυλος LORA της IAI, όπου οι συζητήσεις αφορούν πλέον τη συμπαραγωγή του στην Ελλάδα. Στις 31 Αυγούστου υπογράφηκε η «Ασπίδα του Αχιλλέα», μια συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ με David’s Sling, Barak MX, SPYDER και Drone Dome και ελληνική βιομηχανική συμμετοχή περίπου 750 εκατ. ευρώ, ενώ τα AH-64A Apache της Αεροπορίας Στρατού αναβαθμίζονται με την Elbit και αποκτούν τους SPIKE NLOS της Rafael.

Οι επιλογές όμως δεν σταματούν στο Ισραήλ. Το ΓΕΣ ζήτησε πριν τα STRYKER επίσημα τον Δεκέμβριο του 2025 από την ινδική Tata Advanced Systems ένα WhAP 8×8 για δοκιμές στο πεδίο, ένα αμφίβιο τροχοφόρο ΤΟΜΑ που αναπτύχθηκε με τον κρατικό οργανισμό DRDO, ενώ η Ινδία προσφέρει και πυραυλικά συστήματα. Η Σερβία μπορεί να καλύψει γρήγορα και φθηνά τα «απλά» πράγματα: βλήματα όλμων, ρουκέτες 122 χλστ. για τα 111 ΠΕΠ RM-70, βλήματα 155 χλστ. και τεθωρακισμένα όπως το Miloš και το Lazar, όπως είχαμε προτείνει στην ανάλυση για τη συμπαραγωγή Ελλάδας και Σερβίας. Και η Γερμανία, με τη μεγαλύτερη αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης αλλά και η Γαλλία με τις εξαιρετικές ναυπηγικές δυνατότητες, ακούει πλέον τον Νίκο Δένδια να μιλά για κοινή παραγωγή.

Πολεμικό Ναυτικό: η ευρωπαϊκή λύση έχει ήδη προκριθεί

Στο Πολεμικό Ναυτικό η στροφή έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Οι τέσσερις φρεγάτες FDI HN της Naval Group φέρουν γαλλικούς πυραύλους Aster 30 και Exocet MM40 Block 3C, και το ΓΕΝ εξετάζει ήδη τον αντιβαλλιστικό Aster 30 B1NT. Η ενδιάμεση λύση ήρθε επίσης από την Ευρώπη, με τις ιταλικές FREMM Bergamini που υπογράφηκαν στη Ρώμη στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, μετά από χρόνια συζητήσεων για αμερικανικά πλοία που δεν κατέληξαν πουθενά, με τα LCS να απορρίπτονται ως ακατάλληλα και το αμερικανικό πρόγραμμα φρεγατών Constellation, για το οποίο η Αθήνα είχε δείξει ενδιαφέρον, να τερματίζεται. Ακόμη και στον εκσυγχρονισμό των MEKO, το νέο σόναρ κύτους έρχεται από τον όμιλο της ισραηλινής Elbit. Στο υποβρύχιο πεδίο οι επιλογές είναι εξίσου ευρωπαϊκές, από τα γερμανικά Type 212CD μέχρι τη γαλλική πρόταση Barracuda.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο κάνει αυτή τη στροφή ακόμη πιο ελκυστική. Το πρόγραμμα δανείων SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ύψους 150 δισ. ευρώ, χρηματοδοτεί κοινές προμήθειες με την προϋπόθεση ότι τουλάχιστον το 65% της αξίας των εξαρτημάτων προέρχεται από την Ευρώπη, την Ουκρανία ή χώρες του ΕΟΧ. Με απλά λόγια, ένα ευρωπαϊκό σύστημα μπορεί σήμερα να αγοραστεί με φθηνότερο ευρωπαϊκό δανεισμό.

Ποιος χάνει όταν η Αθήνα ψάχνει αλλού

Η Ελλάδα παραμένει από τους πιο σταθερούς πελάτες της αμερικανικής βιομηχανίας στην Ευρώπη. Τα F-35, η αναβάθμιση των F-16 σε Viper, τα ελικόπτερα MH-60R Seahawk, οι κρατικές πωλήσεις FMS ύψους 4 δισ. δολαρίων που ανακοινώθηκαν τον Οκτώβριο και τα Stryker δείχνουν μια σχέση που δεν αμφισβητείται. Ακριβώς γι’ αυτό κάθε συμβόλαιο που πηγαίνει αλλού έχει σημασία. Η αεράμυνα των 3 δισ. ευρώ, ο εκτοξευτής των 690 εκατ., τα κιτ καθοδήγησης των 130 εκατ., οι φρεγάτες και οι πύραυλοί τους ήταν όλα πεδία όπου η αμερικανική βιομηχανία διαθέτει κορυφαία προϊόντα. Κάθε ένα από αυτά σημαίνει και δεκαετίες ανταλλακτικών, εκπαίδευσης, αναβαθμίσεων και πυρομαχικών που θα κατευθυνθούν πλέον σε ισραηλινές, γαλλικές, ιταλικές ή γερμανικές γραμμές παραγωγής.

Η Αθήνα δεν ψάχνει αντίπαλο στην Ουάσιγκτον. Ψάχνει όπλα που να φτάνουν στην ώρα τους, για μια αντιπαράθεση με την Τουρκία που δεν περιμένει γραφειοκρατικές διαδικασίες. Αν η απάντηση αργεί, οι πορτοκαλιές υπάρχουν και αλλού, και οι άλλοι κηπουροί δείχνουν πρόθυμοι να μοιραστούν και τεχνογνωσία και παραγωγή με την ελληνική βιομηχανία. Θα ήταν κρίμα, για τις δύο πλευρές, αν η πιο στενή αμυντική σχέση της Ελλάδας κατέληγε να μετριέται σε συμβόλαια που χάθηκαν όχι επειδή κάποιος άλλος ήταν απαραίτητα καλύτερος, αλλά επειδή ήταν πιο γρήγορος.

Σχετικές αναλύσεις: Το εξοπλιστικό «κενό» της Πολεμικής Αεροπορίας στα πυρομαχικά · Sniper ή Litening 5: Μονομαχία για το νέο ατρακτίδιο των F-16 Viper · ΠΡΟΤΑΣΗ: Ελλάδα–Σερβία, συμπαραγωγή πυρομαχικών · Ώρα για έναν ελληνικό BrahMos

Συχνές ερωτήσεις για τις εναλλακτικές αγορές όπλων της Ελλάδας