
Ανάλυση Ελλάδα
F-35 Ελλάδα: Η σύμβαση, οι παραδόσεις, η Ανδραβίδα και τα όπλα των ελληνικών μαχητικών 5ης γενιάς + ΒΙΝΤΕΟ
Όλα όσα ισχύουν για τα ελληνικά F-35A: τι υπογράφηκε, πότε έρχονται τα πρώτα στην Ανδραβίδα, ποια έκδοση παίρνει η ΠΑ και ποια όπλα εξετάζονται.
Η Ελλάδα έχει υπογράψει για 20 μαχητικά F-35A Lightning II, με δικαίωμα για άλλα 20. Η Επιστολή Προσφοράς και Αποδοχής (LOA) υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2024, με κόστος περίπου 3,5 δισ. δολάρια για την πρώτη εικοσάδα. Τα πρώτα ελληνικά αεροσκάφη θα παραδοθούν στις ΗΠΑ για την εκπαίδευση των πληρωμάτων. Ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε την άφιξη των πρώτων ελληνικών F-35 στην Ανδραβίδα το 2030. Ωστόσο, η κυβέρνηση έχει πλέον τοποθετήσει την πρώτη άφιξη τον Νοέμβριο του 2029, ενώ έχει εξεταστεί και το σενάριο σταδιακής μεταφοράς των πρώτων οκτώ αεροσκαφών σε δύο τετράδες. Το πρόγραμμα είναι από τις μεγαλύτερες προμήθειες στην ιστορία της Πολεμικής Αεροπορίας.
Το μεγάλο ανοιχτό ζήτημα είναι ο οπλισμός. Τον Οκτώβριο του 2026, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι «δεν υπάρχει επίσημη απάντηση» στο ελληνικό αίτημα για τα όπλα των F-35 και ότι η τελική απόφαση ανήκει στον πρόεδρο των ΗΠΑ, όπως έχουμε καταγράψει. Μετά την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα στις 7 Οκτωβρίου, η Ελλάδα συμφώνησε να δαπανήσει έως 4 δισ. δολάρια σε αμερικανικά όπλα, δηλαδή πυραύλους και βόμβες για τα F-16V, τα μελλοντικά F-35 και τα Black Hawk, καθώς και στον εκσυγχρονισμό άλλων 37 F-16 Block 50 σε Viper. Πρόκειται για συμφωνία επί της αρχής: LOA ή σύμβαση για συγκεκριμένο όπλο των F-35 δεν έχει υπογραφεί ακόμη. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε ότι η Αθήνα ζητά για το F-35 τον πιο σύγχρονο οπλισμό και όχι πυραύλους παλαιότερης γενιάς: «Αυτό ζητάμε από τις ΗΠΑ, αυτό είπα στον κύριο Ρούμπιο».
Τα F-35 της Ελλάδας με μια ματιά
| Στοιχείο | Τι ισχύει | Κατάσταση |
|---|---|---|
| Έκδοση | F-35A (συμβατική απογείωση και προσγείωση) | Επιβεβαιωμένο (LOA) |
| Αριθμός | 20 αεροσκάφη | Επιβεβαιωμένο (LOA, 07/2024) |
| Δικαίωμα προαίρεσης | 20 επιπλέον | Δεν έχει ασκηθεί έως σήμερα |
| Κόστος πρώτης εικοσάδας | περίπου 3,5 δισ. δολάρια, με υποστήριξη | Δημοσιευμένο |
| Ανώτατο εγκεκριμένο πακέτο ΗΠΑ | έως 40 F-35A και 42 κινητήρες F135, εκτίμηση 8,6 δισ. δολάρια | Έγκριση Στέιτ Ντιπάρτμεντ, 01/2024 |
| Βάση | 117 Πτέρυγα Μάχης, Ανδραβίδα | Επιβεβαιωμένο |
| Έργα υποδομής | 290 εκατ. ευρώ εγκεκριμένα από το ΚΥΣΕΑ | Διαγωνισμός εκκρεμεί |
| Πρώτα αεροσκάφη στην Ελλάδα | Νοέμβριος 2029 (αρχικός σχεδιασμός: 2030) | Κυβερνητικό χρονοδιάγραμμα. Ο αριθμός των πρώτων αεροσκαφών δεν έχει ανακοινωθεί |
Η σύμβαση: από το αίτημα του 2020 στην LOA του 2024
Η Αθήνα απέστειλε μια πρώτη επιστολή ενδιαφέροντος στο Πεντάγωνο τον Νοέμβριο του 2020 και το επίσημο αίτημα (Letter of Request) για 20 αεροσκάφη τον Ιούνιο του 2022, όπως ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη. Στις 26 Ιανουαρίου 2024 η Υπηρεσία Συνεργασίας Αμυντικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (DSCA) ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ενέκρινε πιθανή πώληση έως 40 F-35A και 42 κινητήρων Pratt & Whitney F135-PW-100 (40 εγκατεστημένοι και 2 εφεδρικοί), μαζί με κρυπτογραφικό εξοπλισμό, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, εξομοιωτές πτήσης και υποστήριξη. Το εκτιμώμενο κόστος του συνόλου ήταν 8,6 δισ. δολάρια. Η ανακοίνωση δεν περιλάμβανε πυρομαχικά.
Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε την προμήθεια στις 16 Ιουλίου 2024 και η LOA υπογράφηκε στις 25 Ιουλίου 2024. Την ίδια ημέρα η Lockheed Martin ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα έγινε η 19η χώρα του προγράμματος F-35, με παραγγελία 20 αεροσκαφών και δικαίωμα για άλλα 20. Η αξία της πρώτης εικοσάδας, με την υποστήριξη, αναφέρθηκε σε περίπου 3,5 δισ. δολάρια.
- Τα 8,6 δισ. δολάρια δεν είναι το κόστος της ελληνικής σύμβασης. Είναι το ανώτατο όριο της αμερικανικής έγκρισης για 40 αεροσκάφη. Η υπογεγραμμένη σύμβαση αφορά τα 20.
- Το δικαίωμα για τα επόμενα 20 δεν έχει ασκηθεί. Έως σήμερα δεν υπάρχει απόφαση ΚΥΣΕΑ ή ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για δεύτερη παραγγελία, ούτε αναφέρθηκε κάτι τέτοιο στην επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Πότε έρχονται τα ελληνικά F-35
Το χρονοδιάγραμμα, όπως διαμορφώνεται σήμερα:
| Χρονιά | Ορόσημο | Πηγή |
|---|---|---|
| 2027 | Έναρξη παραγωγής στο Φορτ Γουόρθ (παρτίδα 20). Έναρξη εκπαίδευσης Ελλήνων χειριστών, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό | Lockheed Martin, πρωθυπουργός (07/2026) |
| 2028 | Πρώτες παραδόσεις ελληνικών αεροσκαφών, που παραμένουν στις ΗΠΑ για εκπαίδευση | Lockheed Martin, ΥΠΕΘΑ |
| Αρχές 2029 | Έναρξη εκπαίδευσης Ελλήνων πιλότων σε ελληνικό F-35 στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο | Κυβερνητικός εκπρόσωπος (10/2026) |
| Νοέμβριος 2029 | Πρώτη παραλαβή και εγκατάσταση στην Ελλάδα. Το σενάριο σταδιακής μεταφοράς σε δύο τετράδες δεν έχει ανακοινωθεί ως απόφαση | Κυβέρνηση στη Βουλή (07/2026), κυβερνητικός εκπρόσωπος (10/2026) |
| 2030 | Αρχικός στόχος άφιξης των πρώτων 8 αεροσκαφών στην Ελλάδα, πριν από το νεότερο κυβερνητικό χρονοδιάγραμμα | Αρχικός σχεδιασμός |
Ο Αρχηγός ΓΕΑ, αντιπτέραρχος Δημοσθένης Γρηγοριάδης, δήλωσε τον Μάιο του 2026 ότι τα πρώτα F-35A θα παραληφθούν κατά πάσα πιθανότητα το 2029. Τον Ιούλιο η κυβέρνηση ενημέρωσε τη Βουλή ότι τα πρώτα F-35 θα παραληφθούν και θα εγκατασταθούν τον Νοέμβριο του 2029, και στις 8 Οκτωβρίου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επανέλαβε την ίδια ημερομηνία. Πόσα αεροσκάφη θα φτάσουν τότε δεν έχει ανακοινωθεί. Έχει συζητηθεί ότι η αμερικανική πλευρά πρότεινε να χωριστεί η πρώτη οκτάδα σε δύο τετράδες, ώστε τα τέσσερα πρώτα αεροσκάφη να μεταφερθούν στην Ανδραβίδα έναν χρόνο νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό. Η πρόταση αυτή δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα ως απόφαση και εξαρτάται κυρίως από το αν θα είναι έτοιμες και πιστοποιημένες οι υποδομές της βάσης.
Σύμφωνα με όσα έχει πει η Lockheed Martin, τα πρώτα οκτώ ελληνικά αεροσκάφη αναμένεται να κατασκευαστούν στις ΗΠΑ.

Η εκπαίδευση των Ελλήνων ιπταμένων
Η διαδικασία είναι ίδια για τους περισσότερους νέους χρήστες του F-35. Τα πρώτα αεροσκάφη παραδίδονται στις ΗΠΑ και εκεί τα πετούν Έλληνες χειριστές μαζί με Αμερικανούς εκπαιδευτές και πιλότους δοκιμών, έως ότου πιστοποιηθούν τα πληρώματα και η βάση υποδοχής. Οι επίσημες δηλώσεις δίνουν δύο ημερομηνίες. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε στις 8 Ιουλίου 2026 ότι οι Έλληνες χειριστές θα αρχίσουν να εκπαιδεύονται στα ελληνικά F-35 το 2027. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε στις 8 Οκτωβρίου 2026 ότι από τις αρχές του 2029 θα ξεκινήσει η εκπαίδευση των Ελλήνων πιλότων «σε δικό μας αεροσκάφος στην Αμερική».
Η ΠΑ εξετάζει να στείλει αρχικά οκτώ ιπτάμενους, μαζί με τεχνικό προσωπικό. Αυτοί θα αποτελέσουν τον πυρήνα των εκπαιδευτών για την επόμενη φάση στην Ελλάδα. Με την άφιξη των πρώτων αεροσκαφών στην Ανδραβίδα, μέρος της εκπαίδευσης θα μεταφερθεί στην Ελλάδα.
Ένα πρόσφατο παράδειγμα της ίδιας διαδρομής είναι η Φινλανδία, που παρουσίασε τα πρώτα F-35A στη βάση του Ροβανιέμι στις αρχές Οκτωβρίου 2026, αφού είχε εκπαιδεύσει τους πρώτους χειριστές της στις ΗΠΑ.

Ποια έκδοση παίρνει η Ελλάδα: TR-3 και Block 4
Τα ελληνικά F-35A θα παραδοθούν στη διαμόρφωση Technology Refresh 3 (TR-3). Το TR-3 είναι κυρίως νέο «υπολογιστικό υπόβαθρο»: ισχυρότερος κεντρικός υπολογιστής, νέες οθόνες και μεγαλύτερη μνήμη. Δεν αλλάζει από μόνο του τις δυνατότητες μάχης του αεροσκάφους. Είναι όμως η απαραίτητη βάση για το Block 4, το μεγάλο πακέτο αναβαθμίσεων που φέρνει νέα όπλα, βελτιωμένο ηλεκτρονικό πόλεμο και νέους αισθητήρες, σε διαδοχικά βήματα λογισμικού.
Το TR-3 καθυστέρησε σημαντικά. Οι ΗΠΑ πάγωσαν για περίπου έναν χρόνο, το 2023–2024, την αποδοχή νέων αεροσκαφών, επειδή το λογισμικό δεν ήταν έτοιμο, και τα πρώτα αεροσκάφη TR-3 παραδόθηκαν με περιορισμένες μαχητικές δυνατότητες. Για την Ελλάδα, που παραλαμβάνει από το 2028, αυτό αναμένεται να σημαίνει ότι τα αεροσκάφη θα έρθουν σε ωριμότερη κατάσταση από όσα παραδόθηκαν το 2024, αν και οι καθυστερήσεις του Block 4 συνεχίζονται. Ποια ακριβώς βήματα του Block 4 θα έχουν ενσωματωμένα κατά την παράδοση δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
Το νέο ραντάρ AN/APG-85 της Northrop Grumman προορίζεται για τις νεότερες παρτίδες παραγωγής, όμως δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα αν τα ελληνικά αεροσκάφη θα το φέρουν από την παράδοση.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του F-35A
| Χαρακτηριστικό | Τιμή (Lockheed Martin) |
|---|---|
| Μήκος | 15,7 μ. |
| Εκπέτασμα | 10,7 μ. |
| Κινητήρας | 1 × Pratt & Whitney F135-PW-100 |
| Εσωτερικά καύσιμα | 8.278 κιλά |
| Ωφέλιμο φορτίο οπλισμού | 8.160 κιλά (εσωτερικά και εξωτερικά) |
| Μέγιστη ταχύτητα | Mach 1,6, με πλήρη εσωτερικό οπλισμό |
| Ακτίνα μάχης με εσωτερικά καύσιμα | πάνω από 1.093 χλμ. (προφίλ USAF) |
| Εμβέλεια με εσωτερικά καύσιμα | πάνω από 2.200 χλμ. |
| Όριο επιτάχυνσης | 9 g |
| Πυροβόλο | GAU-22/A 25 χιλ., εσωτερικό |
Οι τιμές εμβέλειας και ακτίνας μάχης εξαρτώνται από το προφίλ της αποστολής και δεν συγκρίνονται απευθείας με αριθμούς άλλων αεροσκαφών που έχουν υπολογιστεί διαφορετικά.
Ανδραβίδα: η νέα «φωλιά» των F-35
Τα F-35 θα εδρεύουν στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα, όπου σήμερα πετά η 338 Μοίρα με τα τελευταία ελληνικά F-4E Phantom AUP. Η βάση χρειάζεται εκτεταμένες νέες υποδομές για αεροσκάφη 5ης γενιάς, σύμφωνα με προδιαγραφές που ορίζουν η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ και το γραφείο του προγράμματος F-35 (JPO).
Το ΚΥΣΕΑ έχει εγκρίνει 290 εκατ. ευρώ για τα έργα υποδομής, όπως αναφέρεται και σε κοινοβουλευτική ερώτηση του Ιουλίου 2026. Τα έργα περιλαμβάνουν:
- θωρακισμένα καταφύγια αεροσκαφών και υπόστεγα συντήρησης
- εγκαταστάσεις επισκευής της επικάλυψης χαμηλής παρατηρησιμότητας
- χώρους διαχείρισης διαβαθμισμένων πληροφοριών
- υποδομές φυσικής ασφάλειας και κυβερνοασφάλειας
- νέα κτίρια υποστήριξης και αναβάθμιση βοηθημάτων προσγείωσης
Ο διαγωνισμός δεν έχει προκηρυχθεί. Τέσσερις μεγάλοι ελληνικοί κατασκευαστικοί όμιλοι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και ελέγχονται από την αμερικανική πλευρά. Η προκήρυξη αναμένεται μετά την αξιολόγηση των υποψηφίων. Αν τα έργα καθυστερήσουν, η βάση δεν θα πιστοποιηθεί εγκαίρως και τα αεροσκάφη θα μείνουν περισσότερο στις ΗΠΑ.
Το ΓΕΑ έχει ήδη λάβει και ενημερώσεις για συστήματα ανάσχεσης αεροσκαφών για τα F-35.

Τα όπλα των ελληνικών F-35: τι έχει εγκριθεί και τι συζητείται
Η αμερικανική έγκριση του 2024 αφορούσε αεροσκάφη, κινητήρες και υποστήριξη. Για κανένα σύστημα οπλισμού των ελληνικών F-35 δεν έχει ανακοινωθεί υπογραφή σύμβασης. Η συμφωνία επί της αρχής του Οκτωβρίου 2026 για αμερικανικά όπλα έως 4 δισ. δολάρια, που αφορά και τα F-35, δεν έχει μετατραπεί ακόμη σε LOA. Η εικόνα σήμερα:
| Όπλο | Ρόλος | Κατάσταση για την Ελλάδα |
|---|---|---|
| AGM-158 JASSM-ER | Πύραυλος κρούσης μεγάλου βεληνεκούς, χαμηλής παρατηρησιμότητας | Η Ελλάδα ζήτησε και έλαβε στοιχεία τιμής και διαθεσιμότητας (P&A). Δεν έχει κατατεθεί αίτημα αγοράς |
| JSM (Kongsberg) | Πύραυλος κρούσης κατά πλοίων και στόχων ξηράς, χωρά στο εσωτερικό διαμέρισμα | Ενημέρωση ΓΕΑ και ΑΤΑ από την Kongsberg, 09/2026 |
| AIM-120 AMRAAM | Βλήμα αέρος-αέρος μέσου βεληνεκούς | Η ΠΑ έχει ενημερωθεί για το AIM-120C-8 και ενδιαφέρεται για το AIM-120D. Η LOA εκκρεμεί |
| AIM-9X Sidewinder | Βλήμα αέρος-αέρος μικρού βεληνεκούς | Ελληνικό ενδιαφέρον. Η LOA εκκρεμεί |
| AARGM / AARGM-ER | Αντιραντάρ πύραυλος καταστολής αεράμυνας. Στο F-35A ενσωματώνεται η έκδοση AARGM-ER (AGM-88G), για εσωτερική μεταφορά | Ελληνικό ενδιαφέρον. Η LOA εκκρεμεί |
| AIM-260 JATM | Νέο αμερικανικό βλήμα αέρος-αέρος μεγαλύτερου βεληνεκούς από το AMRAAM | Ζητούμενο της ΠΑ. Χωρίς αμερικανική άδεια εξαγωγής |
Ο JASSM-ER θα έδινε στην ΠΑ δυνατότητα ακριβούς κρούσης από πολύ μεγάλη απόσταση, χωρίς να μπαίνει το αεροσκάφος στην ακτίνα της εχθρικής αεράμυνας. Δεν χωρά όμως στο εσωτερικό διαμέρισμα του F-35A, άρα η χρήση του από το αεροσκάφος θα απαιτούσε πιστοποίηση εξωτερικής μεταφοράς, σε βάρος της χαμηλής παρατηρησιμότητας. Αντίθετα, ο JSM είναι πύραυλος κρούσης κατά πλοίων και στόχων ξηράς που έχει σχεδιαστεί ειδικά για να χωρά στο εσωτερικό διαμέρισμα του F-35A, κάτι που κρατά χαμηλό το ίχνος του αεροσκάφους στο ραντάρ. Για το Αιγαίο, αυτή η ιδιότητα έχει άμεση επιχειρησιακή αξία. Μια επιπλέον μελλοντική επιλογή για την Πολεμική Αεροπορία θα μπορούσε να είναι ο Meteor, που ήδη εξοπλίζει τα ελληνικά Rafale. Η ενσωμάτωσή του στο F-35 βρίσκεται σε εξέλιξη: στις 5 Νοεμβρίου 2026 η MBDA ανακοίνωσε την πρώτη επιτυχημένη άφεση από το εσωτερικό διαμέρισμα οπλισμού του F-35B, ενώ η Ιταλία υποστηρίζει την πιστοποίηση στην έκδοση F-35A. Η αξιοποίησή του από τα ελληνικά αεροσκάφη θα απαιτούσε τις αντίστοιχες εγκρίσεις και πιστοποιήσεις.
Μελλοντικά αμερικανικά όπλα
Ο AIM-424 Malice (LRAAM) είναι νέο αμερικανικό βλήμα αέρος-αέρος πολύ μεγάλου βεληνεκούς, πάνω από 250 ναυτικά μίλια (περίπου 463 χλμ.) σύμφωνα με το Ναυτικό των ΗΠΑ. Έχει παρουσιαστεί στο εσωτερικό διαμέρισμα του F-35C, όμως δεν έχει ανακοινωθεί πιστοποίηση στο F-35A ούτε προοπτική αποδέσμευσής του στην Ελλάδα, και δεν υπάρχει ελληνικό αίτημα.
Η καθυστέρηση στα αμερικανικά πυρομαχικά είναι γνωστή και, όπως φάνηκε από τη δήλωση Ρούμπιο, η απόφαση κρίνεται στην Ουάσιγκτον και όχι στο ΓΕΑ. Το NEMESIS HD έχει καταγράψει γιατί πιθανότατα καθυστερούν οι LOA για AMRAAM, AARGM και JSM. Ένα F-35 χωρίς σύγχρονα όπλα στο εσωτερικό του διαμέρισμα χάνει μεγάλο μέρος της αξίας του, και η απόφαση για τον οπλισμό πρέπει να ληφθεί αρκετά πριν από την παράδοση.
Πώς αλλάζει την Πολεμική Αεροπορία
Το F-35 αναμένεται να λειτουργήσει και ως κόμβος πληροφοριών του στόλου. Με τους αισθητήρες του και τη χαμηλή παρατηρησιμότητα μπορεί να εντοπίζει στόχους πιο κοντά στην απειλή και να διαμοιράζει την επιχειρησιακή εικόνα σε άλλα αεροσκάφη, πλοία και μονάδες εδάφους.
Η μελλοντική σύνθεση της ΠΑ θα στηρίζεται σε τρία μαχητικά:
- F-35A: διείσδυση, συλλογή πληροφοριών και κρούση στόχων υψηλής αξίας σε περιβάλλον πυκνής αεράμυνας.
- Rafale F3R: μεγάλη ακτίνα, βλήμα αέρος-αέρος Meteor και κρούση με SCALP.
- F-16V Viper: ο αριθμητικός κορμός του στόλου, με ραντάρ AESA APG-83. Δείτε την ανάλυση για τη διαφορά F-16V και F-16 Block 70/72.
Το F-35 επικοινωνεί με άλλα F-35 μέσω της ζεύξης δεδομένων MADL, με χαμηλή πιθανότητα ανίχνευσης και υποκλοπής, και με τον υπόλοιπο στόλο μέσω Link 16. Το πώς τα δεδομένα του θα φτάνουν στα F-16 και στις δυνάμεις εδάφους εξετάζεται στην ανάλυση για το ατρακτίδιο Sniper NTP. Το επόμενο βήμα είναι τα μη επανδρωμένα «συνεργατικά» μαχητικά (CCA). Ο Α/ΓΕΑ έχει πει ότι η απόκτησή τους αναμένεται μέσα στην επόμενη πενταετία και η ΠΑ ήδη εξετάζει λύσεις όπως τα MQ-28 Ghost Bat και X-BAT. Για το X-BAT, η Shield AI και η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ υπέγραψαν τον Οκτώβριο του 2026 μνημόνιο για βιομηχανική βάση και υποστήριξη στην Ελλάδα.
Τι σημαίνει απέναντι στην Τουρκία
Η Τουρκία ήταν συμπαραγωγός του F-35 μέχρι το 2019, όταν οι ΗΠΑ την απέβαλαν από το πρόγραμμα μετά την αγορά των ρωσικών S-400. Από το 2019 η Άγκυρα πιέζει για επιστροφή και η αμερικανική κυβέρνηση έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα. Έως σήμερα δεν έχει υπάρξει απόφαση επανένταξης, και ο αμερικανικός νόμος (NDAA 2020) απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο διατηρεί τα S-400.
Στο μεταξύ, η Τουρκία έχει συμφωνήσει με τη Βρετανία για 20 νέα Eurofighter Typhoon, ενώ η προμήθεια επιπλέον μεταχειρισμένων Eurofighter από το Κατάρ και το Ομάν βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των διαπραγματεύσεων: τον Οκτώβριο του 2026 η Άγκυρα εξακολουθούσε να περιμένει το σχέδιο σύμβασης από το Κατάρ. Παράλληλα επενδύει στο εγχώριο KAAN, του οποίου η σειριακή παραγωγή εξαρτάται από αμερικανικούς κινητήρες. Η αποτίμηση αυτού του ανταγωνισμού γίνεται στην ανάλυση για τα τουρκικά Eurofighter απέναντι σε Rafale, F-35 και F-16V.
Για την περίοδο 2030–2035, το F-35 μπορεί να δώσει στην Ελλάδα ποιοτικό προβάδισμα: ένα αεροσκάφος 5ης γενιάς σε επιχειρησιακή υπηρεσία, ενταγμένο σε δίκτυο με Rafale, F-16V και νέες φρεγάτες, πριν η Τουρκία αποκτήσει αντίστοιχη δυνατότητα. Το προβάδισμα αυτό εξαρτάται από το αν θα τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα της Ανδραβίδας, αν θα αγοραστούν έγκαιρα τα όπλα και αν θα ασκηθεί το δικαίωμα για τη δεύτερη εικοσάδα.
Χρονολόγιο του ελληνικού προγράμματος F-35
| Ημερομηνία | Γεγονός |
|---|---|
| Νοέμβριος 2020 | Πρώτη ελληνική επιστολή ενδιαφέροντος για F-35 προς το Πεντάγωνο |
| Ιούνιος 2022 | Η Ελλάδα στέλνει επίσημο Letter of Request για 20 F-35 |
| 26 Ιανουαρίου 2024 | Η DSCA ενημερώνει το Κογκρέσο για έγκριση πώλησης έως 40 F-35A (8,6 δισ. δολάρια) |
| 16 Ιουλίου 2024 | Το ΚΥΣΕΑ εγκρίνει την προμήθεια 20 F-35A με δικαίωμα για 20 επιπλέον |
| 25 Ιουλίου 2024 | Η Lockheed Martin ανακοινώνει την ελληνική LOA. Η Ελλάδα γίνεται η 19η χώρα του προγράμματος |
| Μάιος 2026 | Ο Α/ΓΕΑ δηλώνει ότι τα πρώτα F-35 αναμένονται το 2029. Συζητείται η πρόταση για σταδιακή παράδοση 4+4 |
| Ιούλιος 2026 | Ο πρωθυπουργός δηλώνει ότι η εκπαίδευση των χειριστών ξεκινά το 2027. Η κυβέρνηση ενημερώνει τη Βουλή ότι τα πρώτα F-35 έρχονται τον Νοέμβριο του 2029 |
| Ιούλιος 2026 | Κοινοβουλευτική ερώτηση αναφέρει έγκριση 290 εκατ. ευρώ από το ΚΥΣΕΑ για τις υποδομές |
| Αύγουστος 2026 | Η Ελλάδα λαμβάνει στοιχεία τιμής και διαθεσιμότητας για τον JASSM-ER |
| Σεπτέμβριος 2026 | Η Kongsberg ενημερώνει το ΓΕΑ για τον JSM |
| Οκτώβριος 2026 | Δήλωση Ρούμπιο για τα όπλα των F-35. Συμφωνία επί της αρχής για αμερικανικά όπλα έως 4 δισ. δολάρια. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επιβεβαιώνει τον Νοέμβριο του 2029 και τοποθετεί την έναρξη της εκπαίδευσης σε ελληνικό F-35 στις αρχές του 2029. Ο Δένδιας ζητά τον πιο σύγχρονο οπλισμό |
| 2027 (σχεδιασμός) | Έναρξη παραγωγής. Έναρξη εκπαίδευσης χειριστών, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό |
| 2028 (σχεδιασμός) | Πρώτες παραδόσεις στις ΗΠΑ |
| Αρχές 2029 (σχεδιασμός) | Έναρξη εκπαίδευσης Ελλήνων πιλότων σε ελληνικό F-35 στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο |
| Νοέμβριος 2029 (σχεδιασμός) | Πρώτη παραλαβή στην Ανδραβίδα |
Δείτε το βίντεο της Lockheed Martin για το F-35
Συχνές ερωτήσεις για τα ελληνικά F-35
Η υπογεγραμμένη σύμβαση αφορά 20 F-35A. Υπάρχει δικαίωμα για 20 επιπλέον, το οποίο δεν έχει ασκηθεί έως σήμερα.
Η πρώτη εικοσάδα, με την υποστήριξη, κοστίζει περίπου 3,5 δισ. δολάρια. Σε αυτό προστίθενται τα έργα της Ανδραβίδας (290 εκατ. ευρώ εγκεκριμένα) και ο οπλισμός, για τον οποίο δεν υπάρχει ακόμη σύμβαση.
Οι πρώτες παραδόσεις θα γίνουν το 2028 στις ΗΠΑ, για εκπαίδευση. Η κυβέρνηση τοποθετεί την πρώτη παραλαβή στην Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2029, έναντι του 2030 στον αρχικό σχεδιασμό.
Στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα Ηλείας.
Δεν έχει υπογραφεί σύμβαση οπλισμού και, κατά τον Μάρκο Ρούμπιο, δεν υπάρχει ακόμη επίσημη αμερικανική απάντηση, παρά τη συμφωνία επί της αρχής του Οκτωβρίου 2026 για αμερικανικά όπλα έως 4 δισ. δολάρια. Το ελληνικό ενδιαφέρον αφορά, μεταξύ άλλων, JASSM-ER, JSM, AMRAAM, AIM-9X και AARGM.
Σχετικές αναλύσεις: Οπλισμός F-35 και η απάντηση των ΗΠΑ · JASSM-ER για τα ελληνικά F-35 · Τα F-35A της Φινλανδίας · Τα πρώτα F-35A του Καναδά





