F-16 Block 70/72: Το νεότερο F-16, σε τι διαφέρει από το ελληνικό F-16V Viper και ποιες χώρες το παραλαμβάνουν

Το F-16 Block 70/72 είναι η έκδοση του F-16 που κατασκευάζεται σήμερα στη μοναδική ενεργή γραμμή παραγωγής του τύπου, στο Γκρίνβιλ της Νότιας Καρολίνας. Αφορμή για το κείμενο δίνουν δύο ορόσημα μέσα σε λίγες ημέρες: στις 2 Οκτωβρίου 2026 έφτασαν στο νησί τα δύο πρώτα F-16V Block 70 της Ταϊβάν και στις 6 Οκτωβρίου η Lockheed Martin ανακοίνωσε την πρώτη πτήση του πρώτου Block 72 για το Μαρόκο.

Για τον Έλληνα αναγνώστη το ενδιαφέρον είναι διπλό. Η Πολεμική Αεροπορία αναβαθμίζει 84 δικά της F-16 στη διαμόρφωση Viper, η οποία μοιράζεται το ραντάρ και βασικά ηλεκτρονικά με το Block 70/72. Παράλληλα, αεροσκάφη νέας παραγωγής έχει παραλάβει η Βουλγαρία και διαπραγματεύεται και η Τουρκία. Η ανάλυση συγκεντρώνει τα επίσημα στοιχεία για την έκδοση: τον εξοπλισμό, τη διαφορά ανάμεσα στο Block 70 και το Block 72, τη σχέση με το ελληνικό F-16V, τους χρήστες και τα επόμενα βήματα.

F-16 Block 70/72 με μια ματιά

Τι είναι το F-16 Block 70/72 και τι το F-16V

Τα F-16 Block 70/72 είναι αεροσκάφη νέας κατασκευής, ενώ το ελληνικό F-16V Viper προκύπτει από την αναβάθμιση υφιστάμενων F-16. Οι δύο διαμορφώσεις μοιράζονται το ραντάρ APG-83, τον σύγχρονο υπολογιστή αποστολής και την κεντρική οθόνη του πιλοτηρίου. Η ονομασία F-16V χρησιμοποιείται και για νέα αεροσκάφη, όπως στην Ταϊβάν. Η ουσιαστική διάκριση είναι η νέα ή υφιστάμενη δομή και ο εξοπλισμός που έχει επιλέξει κάθε χώρα, ιδιαίτερα στον ηλεκτρονικό πόλεμο.

Η Lockheed Martin παρουσιάζει την έκδοση ως το πιο προηγμένο μαχητικό 4ης γενιάς που έχει κατασκευαστεί και υποστηρίζει ότι, με τα νέα αεροσκάφη και τις αναβαθμίσεις, ο διεθνής στόλος F-16 μπορεί να επιχειρεί έως το 2060 και μετά. Κατά τα στοιχεία της, σε υπηρεσία βρίσκονται περισσότερα από 2.800 F-16 σε 29 χώρες, στις οποίες προστίθεται το Περού. Στην πράξη οι δύο ονομασίες συχνά μπερδεύονται, αφού και η Ταϊβάν αποκαλεί F-16V τα νέα της Block 70.

Σε τι διαφέρει το F-16 Block 70 από το Block 72: οι κινητήρες

Η βασική διάκριση ανάμεσα στο Block 70 και το Block 72 είναι ο κινητήρας. Το Block 70 φέρει τον General Electric F110-GE-129D και το Block 72 τον Pratt & Whitney F100-PW-229, στην κατηγορία ώσης των 29.000 λιβρών. Οι δύο υποεκδόσεις στηρίζονται στην ίδια σύγχρονη αρχιτεκτονική ηλεκτρονικών. Ο τελικός εξοπλισμός, τα όπλα και το σύστημα αυτοπροστασίας καθορίζονται από τη διαμόρφωση που παραγγέλνει κάθε πελάτης.

Και οι δύο είναι στροβιλοανεμιστήρες (turbofan) με μετάκαυση. Για τον F110-129 η GE Aerospace αναφέρει ανεμιστήρα τριών βαθμίδων με ενιαίους δίσκους και πτερύγια (blisk) και προηγμένο θάλαμο μετάκαυσης, με στόχο λιγότερα εξαρτήματα, ευκολότερη συντήρηση και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των μερών του. Η οικογένεια F110 μετρά περισσότερους από 3.800 κινητήρες και έχει επιλεγεί από 18 χώρες. Το ποιος κινητήρας θα μπει δεν είναι πάντα δεδομένο από την αρχή: η γνωστοποίηση προς το Κογκρέσο για τις Φιλιππίνες, της 1ης Απριλίου 2025, προβλέπει 24 κινητήρες «F110-GE-129D ή F100-PW-229» για 20 αεροσκάφη.

Το παράδειγμα του Μαρόκου είναι χαρακτηριστικό. Η γνωστοποίηση που διαβιβάστηκε στο Κογκρέσο στις 22 Μαρτίου 2019 για 25 νέα F-16C/D Block 72, εκτιμώμενης αξίας 3,787 δισ. δολαρίων, περιλάμβανε 29 κινητήρες F100-229, τέσσερις από αυτούς εφεδρικούς, τον ίδιο τύπο που κινεί τα F-16 Block 52+ της χώρας. Με την παράλληλη αναβάθμιση των παλαιότερων αεροσκαφών στο επίπεδο F-16V, ολόκληρος ο στόλος αποκτά κοινό κινητήρα και κοινό ραντάρ.

Ηλεκτρονικά του F-16 Block 70/72: ο υπολογιστής αποστολής και η νέα αρχιτεκτονική

Ο πυρήνας της έκδοσης είναι ο υπολογιστής αποστολής MMC 7000AH (Modular Mission Computer). Οι αμερικανικές γνωστοποιήσεις πώλησης τον περιγράφουν ως τον κεντρικό υπολογιστή του αεροσκάφους και κόμβο για τη μεταφορά δεδομένων όλων των υποσυστημάτων και των ηλεκτρονικών. Κατά τη Lockheed Martin, η συγκέντρωση της επεξεργασίας για όπλα και ηλεκτρονικά σε ένα σύστημα δίνει περισσότερες δυνατότητες στον χειριστή και φθηνότερες αναβαθμίσεις λογισμικού. Τον ίδιο υπολογιστή παίρνουν και τα ελληνικά F-16V.

Γύρω του συνδέονται τα υπόλοιπα ψηφιακά συστήματα. Η γεννήτρια απεικονίσεων iPDG, που οδηγεί τις έγχρωμες οθόνες, περιγράφεται στα ίδια έγγραφα ως ο επεξεργαστής γραφικών πέμπτης γενιάς του F-16. Το τερματικό MIDS-JTRS είναι ραδιοσύστημα τεσσάρων καναλιών οριζόμενο από λογισμικό, για Link 16, TACAN και νεότερες κυματομορφές. Το ενσωματωμένο σύστημα GPS και αδρανειακής ναυτιλίας (EGI) διαθέτει μονάδα SAASM ή δέκτη M-Code, για προστασία από την παραπλάνηση του σήματος. Ο αναγνωριστής φίλου ή εχθρού (IFF) APX-126, ή ο νεότερος APX-127, ερωτά και απαντά σε Mode 5. Το σύνολο συμπληρώνουν ο εκτοξευτής αναλωσίμων AN/ALE-47, οι ασύρματοι AN/ARC-238 και ένα ψηφιακό σύστημα ενδοεπικοινωνίας με τρισδιάστατο ήχο.

Πιλοτήριο: οθόνη CPD 6 επί 8 ιντσών και σκοπευτικό κάσκας

Οι δύο πλευρικές οθόνες πολλαπλών λειτουργιών (MFD) του Block 70/72 παραμένουν διαστάσεων 4×4 ιντσών. Η ουσιαστική αλλαγή στη διάταξη του πιλοτηρίου είναι επομένως η μεγάλη κεντρική CPD 6×8 υψηλής ανάλυσης, την οποία διαθέτουν και τα ελληνικά F-16V. Για την ανάλυση των πλευρικών MFD δεν υπάρχει δημόσια επίσημη επιβεβαίωση ότι διαφέρει από εκείνη των ελληνικών Viper, χωρίς να αποκλείονται επιμέρους αναβαθμίσεις.

Το σκοπευτικό κάσκας είναι το JHMCS II ή το Scorpion HObIT, που προβάλλουν στοιχεία στόχευσης και πτήσης και χρησιμεύουν για την κατεύθυνση όπλων και αισθητήρων προς στόχους αέρος και εδάφους.

Ψηφιακός έλεγχος πτήσης, Auto GCAS και PARS

Ο νέος ψηφιακός υπολογιστής ελέγχου πτήσης φέρνει βελτιωμένο αυτόματο πιλότο και αυτόματο έλεγχο ισχύος, και σε αυτόν στηρίζονται δύο λειτουργίες ασφάλειας: το Auto GCAS (Automatic Ground Collision Avoidance System), σύστημα αυτόματης αποφυγής πρόσκρουσης στο έδαφος, και το PARS (Pilot Activated Recovery System), σύστημα ανάκτησης που ενεργοποιεί ο χειριστής. Το Auto GCAS μπήκε σε υπηρεσία στην αμερικανική Πολεμική Αεροπορία στα τέλη του 2014 και έως τον Μάρτιο του 2024 είχε σώσει 13 χειριστές σε 12 αεροσκάφη, κατά τη Lockheed Martin. Η εταιρεία παραθέτει αμερικανικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η ελεγχόμενη πτήση προς το έδαφος ευθύνεται για το 26% των απωλειών αεροσκαφών και το 75% των θανάτων χειριστών F-16.

Ραντάρ APG-83 SABR: τι αλλάζει σε σχέση με το APG-68

Το APG-83 SABR της Northrop Grumman αντικαθιστά το ραντάρ μηχανικής σάρωσης APG-68 με κεραία ενεργής ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA). Η κατασκευάστρια το σχεδίασε ειδικά για το F-16, πάνω στην εμπειρία των APG-77 του F-22 και APG-81 του F-35, και η Lockheed Martin προσδιορίζει την ομοιότητα με το ραντάρ του F-35 σε 95% στο λογισμικό και 70% στο υλικό.

Η ενεργή ηλεκτρονική σάρωση βελτιώνει την παρακολούθηση στόχων και τη χαρτογράφηση του εδάφους. Η Northrop Grumman περιγράφει το APG-83 ως ραντάρ που μπορεί να εκτελεί πολλαπλές λειτουργίες ταυτόχρονα και να συνεργάζεται με σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Για τον χειριστή, αυτό σημαίνει πιο ολοκληρωμένη εικόνα της τακτικής κατάστασης και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση των αισθητήρων.

Η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία ανέφερε τον Ιούνιο του 2022 ότι περισσότερα από 70 F-16 σε 12 μονάδες της Εθνοφρουράς πετούσαν ήδη με το νέο AESA. Τόνισε τη βελτίωση στην αντιμετώπιση πυραύλων πλεύσης και στον εντοπισμό, την αναγνώριση και την εμπλοκή απειλών από μεγαλύτερες αποστάσεις. Αναλυτικά για τις λειτουργίες του έχουμε γράψει στην ανάλυση για το ραντάρ AN/APG-83 SABR των ελληνικών F-16V.

Ηλεκτρονικός πόλεμος: το Viper Shield AN/ALQ-254 του F-16 Block 70/72

Το Viper Shield της L3Harris είναι εξ ολοκλήρου ψηφιακό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, σχεδιασμένο ως βασικός εξοπλισμός του F-16 Block 70/72 και τοποθετημένο στο εσωτερικό της ατράκτου. Συνδυάζει ψηφιακό δέκτη προειδοποίησης ραντάρ (DRWR), που συνεργάζεται απευθείας με το APG-83, και παρεμβολέα με ψηφιακή μνήμη ραδιοσυχνοτήτων (DRFM) για την αντιμετώπιση σύγχρονων ραντάρ.

Η εσωτερική έκδοση AN/ALQ-254(V)1 αποτελείται από έξι τύπους μονάδων: οθόνη πολλαπλών λειτουργιών, πίνακα ελέγχου ισχύος, δέκτη ζωνών C/D, μονάδα δέκτη, επεξεργαστή και γεννήτριας τεχνικών παρεμβολής, πομπό και δύο προενισχυτές. Η αρχιτεκτονική στηρίζεται σε εμπορικά διαθέσιμη τεχνολογία μορφής 3U και σε λειτουργίες που ορίζονται από το λογισμικό, ώστε να απλοποιούνται οι μελλοντικές αναβαθμίσεις. Η L3Harris αναφέρει επίσης ότι το σύστημα αποτρέπει τις αμοιβαίες παρεμβολές με το συνοδό αεροσκάφος και ότι συνεργάζεται τόσο με τον σημερινό υπολογιστή αποστολής όσο και με τον επόμενης γενιάς.

Η πρώτη πτήση έγινε στις 4 Φεβρουαρίου 2025 σε μονοθέσιο Block 70 της 412ης Πτέρυγας Δοκιμών, στη βάση Έντουαρντς της Καλιφόρνιας. Τον Αύγουστο του 2026, όταν το επέλεξε και το Περού, η εταιρεία ανέφερε ότι το έχουν επιλέξει οκτώ χώρες και ότι η παραγωγή κλιμακώνεται προς τα 233 συστήματα. Δεν παίρνουν όλοι οι πελάτες το ίδιο σύστημα. Οι γνωστοποιήσεις του 2019 για το Μαρόκο και την Ταϊβάν ανέφεραν το AN/ALQ-211 AIDEWS, εκείνη του 2024 για την Τουρκία το IVEWS (Integrated Viper Electronic Warfare Suite) «ή ισοδύναμο» και εκείνη του 2025 για τις Φιλιππίνες το Viper Shield «ή ισοδύναμο». Σε όλες, το σύστημα περιγράφεται ως συνδυασμός παθητικής προειδοποίησης ραντάρ, παρεμβολής ραδιοσυχνοτήτων ευρέος φάσματος και κεντρικής διαχείρισης, εγκατεστημένο κατά κανόνα εσωτερικά.

Νεότερο ορόσημο είναι η ολοκλήρωση της παραγωγής των πρώτων 35 Viper Shield στις 3 Σεπτεμβρίου 2026. Η L3Harris ανακοίνωσε επίσης τη συναρμολόγηση του πρώτου ατρακτιδίου με μονάδες παραγωγής. Η ολοκλήρωση παραγωγής και η επιχειρησιακή ένταξη είναι διαφορετικά ορόσημα του προγράμματος.

Για τους χρήστες παλαιότερων F-16 μετρά μια ακόμη λεπτομέρεια. Κατά την L3Harris, το Viper Shield τοποθετείται εσωτερικά και σε αεροσκάφη Block 40 και Block 50, διθέσια και μονοθέσια, χωρίς ανασχεδιασμό, ενώ για παλαιότερες εκδόσεις υπάρχει η έκδοση ατρακτιδίου AN/ALQ-254(V)2.

Αισθητήρες και οπλισμός

Στο F-16 Block 70/72 ενσωματώνονται το ατρακτίδιο στόχευσης Sniper (AN/AAQ-33) και σύστημα υπέρυθρης έρευνας και ιχνηλάτησης (IRST), το Legion-ES της Lockheed Martin. Το Sniper συνδυάζει υπέρυθρο αισθητήρα μέσου κύματος υψηλής ευκρίνειας, λέιζερ διπλής λειτουργίας, τηλεοπτική κάμερα υψηλής ευκρίνειας, ανιχνευτή κηλίδας λέιζερ και ζεύξη μετάδοσης εικόνας. Το IRST είναι παθητικός αισθητήρας, που εντοπίζει και παρακολουθεί στόχους από την υπέρυθρη υπογραφή τους σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς δική του εκπομπή. Η Lockheed Martin έχει παρουσιάσει τέτοια ατρακτίδια και στην Αθήνα, όπως είχαμε γράψει για το Sniper ATP και το IRST pod στο ΓΕΑ, ενώ για τη δικτυωμένη εξέλιξη του ατρακτιδίου υπάρχει η ανάλυσή μας για το Sniper NTP.

Η εταιρεία αναφέρει περισσότερους από 3.300 πιστοποιημένους συνδυασμούς μεταφοράς και άφεσης για πάνω από 180 τύπους όπλων και φορτίων στο F-16. Το τι αγοράζει στην πράξη ένας πελάτης φαίνεται στο πακέτο των Φιλιππίνων για 20 αεροσκάφη: 112 πύραυλοι AIM-120C-8 AMRAAM, 40 AIM-9X Block II Sidewinder, 36 βόμβες μικρής διαμέτρου GBU-39/B SDB I, 30 συλλογές JDAM για GBU-38 ή GBU-54 με λέιζερ, 30 συλλογές για GBU-50 Enhanced Paveway II, 12 ατρακτίδια Sniper, 88 εκτοξευτές LAU-129 και το εξάκαννο πυροβόλο M61A1 των 20 χιλιοστών. Το μαροκινό πακέτο του 2019 περιλάμβανε επιπλέον έξι ατρακτίδια αναγνώρισης DB-110.

Δομή, καύσιμο και κάθισμα

Η δομική ζωή των 12.000 ωρών είναι πάνω από 50% μεγαλύτερη από εκείνη των προηγούμενων F-16 παραγωγής. Η Lockheed Martin τη μεταφράζει σε τουλάχιστον 40 χρόνια υπηρεσίας για τις περισσότερες αεροπορίες, χωρίς να αναμένονται εκτεταμένες δομικές επισκευές σε αυτό το διάστημα. Το όριο είναι 9 g και το μέγιστο βάρος απογείωσης φτάνει τους 21,8 τόνους.

Οι σύμμορφες δεξαμενές καυσίμου προσθέτουν καύσιμο και ακτίνα δράσης με μικρή αεροδυναμική επιβάρυνση. Το εκτινασσόμενο κάθισμα είναι το US18E της Martin-Baker, με ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου της ακολουθίας εκτίναξης και προστασία αυχένα.

Ποια είναι η διαφορά του F-16 Block 70/72 από το ελληνικό F-16V Viper

Το ελληνικό F-16V Viper είναι αναβάθμιση αεροσκαφών που υπηρετούν ήδη, ενώ το F-16 Block 70/72 κατασκευάζεται εξαρχής. Η ελληνική αναβάθμιση περιλαμβάνει, κατά τη Lockheed Martin, τα εξής: ραντάρ APG-83, υπολογιστή αποστολής MMC-7000AH, εξοπλισμό μεταφοράς δεδομένων ADTE, κεντρική οθόνη CPD, αναγνωριστή φίλου ή εχθρού APX-126 με Mode 5, ενσωματωμένο σύστημα GPS και αδρανειακής ναυτιλίας, αναβαθμισμένο Link 16, προβλέψεις για το ατρακτίδιο Sniper, διεπαφές για βόμβες Paveway II και τροποποιημένο ψηφιακό υπολογιστή ελέγχου πτήσης με Auto GCAS και PARS.

Η αναβάθμιση δεν αλλάζει την άτρακτο, άρα δεν φέρνει τη δομική ζωή των 12.000 ωρών, και δεν περιλαμβάνει το σύστημα αυτοπροστασίας Viper Shield. Το ελληνικό πρόγραμμα αφορά 84 αεροσκάφη και εκτελείται στην Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, στην Τανάγρα. Το 42ο αεροσκάφος, στο μέσο του προγράμματος, παραδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025. Ακολούθησε τον Απρίλιο του 2026 η παραλαβή του 50ού ελληνικού F-16V και στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 η παράδοση του 60ού, με τις παραδόσεις να συνεχίζονται έως το 2027. Η Ελλάδα χρησιμοποιεί F-16 από το 1989 και έχει αποκτήσει συνολικά 170 αεροσκάφη των Block 30, 50 και 52, με πρώτη σύμβαση την Peace Xenia I του Ιανουαρίου 1987.

Στο NemesisHD έχουμε εξετάσει ξεχωριστά την αυτοπροστασία και τον ηλεκτρονικό πόλεμο των ελληνικών F-16 Viper, καθώς και μια πρόταση για νέους ρόλους των ελληνικών F-16 Block 30 καθώς τα Ελληνικά F-16V δυστυχώς στερούνται σύγχρονου συστήματος αυτοπροστασίας διαθέτοντας το παλαιό ASPIS II παρά το σταθερό ενδιαφέρον του ΓΕΑ ως προς το VIPER SHIELD.

Ποιες χώρες έχουν το F-16 Block 70/72

Καινούριας κατασκευής αεροσκάφη F-16 Block 70/72 έχουν παραλάβει έως σήμερα το Μπαχρέιν, η Σλοβακία, η Βουλγαρία και η Ταϊβάν. Το Μαρόκο βρίσκεται στη φάση των πτητικών δοκιμών του πρώτου του αεροσκάφους, το Περού ανακοίνωσε την αγορά τον Απρίλιο του 2026 και για την Τουρκία έχει εγκριθεί δυνητική παραγγελία 40 αεροσκαφών στην οποία ακόμα δεν έχει προχωρήσει.

Το Μπαχρέιν ήταν ο πρώτος πελάτης. Στις 25 Ιουνίου 2018 η Lockheed Martin ανακοίνωσε σύμβαση 1,12 δισ. δολαρίων για 16 αεροσκάφη, τα πρώτα F-16 που κατασκευάστηκαν στο Γκρίνβιλ, και τα τρία πρώτα αναχώρησαν για τη χώρα στις 6 Μαρτίου 2024. Η Σλοβακία έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα με Block 70, με τα πρώτα αεροσκάφη να φτάνουν εκεί τον Ιούλιο του 2024. Η Βουλγαρία παρέλαβε το πρώτο της τον Φεβρουάριο του 2025 και το υποδέχθηκε στο έδαφός της τον Απρίλιο. Στις 15 Δεκεμβρίου 2025 η Lockheed Martin ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκε η παραγωγή όλων των αεροσκαφών του αρχικού στόλου των δύο χωρών.

Η Ταϊβάν έχει παραγγείλει 66 αεροσκάφη, με αμερικανική έγκριση του 2019 ύψους 8 δισ. δολαρίων, που περιλάμβανε 75 κινητήρες F110 και 75 ραντάρ APG-83. Τα δύο πρώτα προσγειώθηκαν στις 2 Οκτωβρίου 2026 στην αεροπορική βάση Τσιχάνγκ, στην Ταϊτούνγκ, έπειτα από καθυστερήσεις που αποδόθηκαν μεταξύ άλλων σε προβλήματα λογισμικού και εφοδιαστικής υποστήριξης. Το Μαρόκο έχει εγκεκριμένη από το 2019 την αγορά 25 Block 72. Το Περού ανακοίνωσε τον Απρίλιο του 2026 την αγορά 12 αεροσκαφών, σε μια απόφαση που συνοδεύτηκε από πολιτική αναταραχή, όπως είχαμε γράψει για την προμήθεια F-16 Block 70 από το Περού, και τον Αύγουστο επέλεξε για αυτά το Viper Shield. Για τις Φιλιππίνες, οι ΗΠΑ ενέκριναν τον Απρίλιο του 2025 ενδεχόμενη πώληση 20 αεροσκαφών, 16 μονοθέσιων και τεσσάρων διθέσιων, ύψους 5,58 δισ. δολαρίων. Είχε προηγηθεί το 2021 έγκριση για 12 αεροσκάφη, που δεν κατέληξε σε αγορά.

Στους πελάτες περιλαμβάνεται και η Ιορδανία, η οποία είχε υπογράψει συμφωνίες αποδοχής προσφοράς για 12 νέα F-16 Block 70, όπως ανακοίνωσε η Lockheed Martin τον Ιανουάριο του 2023. Η χώρα είχε αρχικά επιλέξει οκτώ αεροσκάφη και πρόσθεσε τέσσερα. Πρόκειται για συμφωνίες προμήθειας νέων αεροσκαφών, διαφορετικό στάδιο από μια αμερικανική έγκριση δυνητικής πώλησης.

Η περίπτωση της Τουρκίας παραμένει ανοιχτή. Η γνωστοποίηση που διαβιβάστηκε στο Κογκρέσο στις 26 Ιανουαρίου 2024 αφορούσε 40 νέα F-16 Block 70, 32 μονοθέσια και οκτώ διθέσια, και τον εκσυγχρονισμό 79 υπαρχόντων αεροσκαφών στη διαμόρφωση V, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 23 δισ. δολαρίων. Το πακέτο περιλάμβανε 48 κινητήρες F110-GE-129D, 149 ραντάρ APG-83, 952 πυραύλους AIM-120C-8 και 864 βόμβες GBU-39/B. Η έγκριση αυτή δεν έχει μετατραπεί σε αγορά. Στο μεταξύ η Άγκυρα εγκατέλειψε το 2024 το σκέλος των 79 συλλογών αναβάθμισης, αναθέτοντας τον εκσυγχρονισμό των παλαιότερων αεροσκαφών στην εγχώρια βιομηχανία.

Παραγωγή: μία γραμμή στο Γκρίνβιλ

Η τελική συναρμολόγηση γίνεται στο Γκρίνβιλ, που είναι σήμερα η μόνη ενεργή γραμμή παραγωγής F-16 στον κόσμο, με περισσότερες από 1.500 θέσεις εργασίας και αλυσίδα άνω των 530 προμηθευτών σε 12 χώρες. Οι πωλήσεις γίνονται μέσω του αμερικανικού διακρατικού προγράμματος Foreign Military Sales, μέσω του οποίου γίνεται και η τελική αποδοχή των αεροσκαφών.

Δείτε την πρώτη πτήση του F-16 Block 70 στο επίσημο βίντεο της Lockheed Martin. Το αεροσκάφος του Μπαχρέιν πέταξε από το Γκρίνβιλ στις 24 Ιανουαρίου 2023. Η πτήση διήρκεσε περίπου 50 λεπτά και περιλάμβανε ελέγχους κινητήρα, συστημάτων πτήσης και καυσίμου, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του κατασκευαστή.

Τον Μάρτιο του 2024 η Lockheed Martin ανέφερε ανεκτέλεστο υπόλοιπο 133 αεροσκαφών για έξι χώρες, υπολόγιζε για εκείνη τη χρονιά 19 έως 21 παραδόσεις και έβλεπε προοπτικές για έως 300 επιπλέον αεροσκάφη.

Τι σημαίνει το F-16 Block 70/72 για την Ελλάδα και την περιοχή

Το ελληνικό πρόγραμμα είναι αναβάθμιση και όχι αγορά αεροσκαφών νέας παραγωγής, όμως τα μαχητικά που αποτελούν και τον κύριο κορμό της ΠΑ αποκτούν το ίδιο ραντάρ APG-83 με το F-16 Block 70/72, μαζί με προηγμένο υπολογιστή αποστολής και εκσυγχρονισμένο πιλοτήριο. Στην ίδια τεχνολογική βάση στηρίζονται τα Block 70 νέας παραγωγής που έχει παραλάβει η Βουλγαρία.

Οι αναβαθμίσεις αυτές οδηγούν σε καλύτερη επίγνωση της τακτικής κατάστασης και μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα με τα υπόλοιπα μαχητικά. Παράλληλα το F-16V διασφαλίζει μέσω της αναβάθμισης των ηλεκτρονικών συστημάτων του, ότι θα συνεχίσει να πιστοποιεί σειρά όπλων τα οποία προορίζονται και για τα 5ης γενιάς μαχητικά δίνοντας έτσι στα επιτελεία πολύ μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τις εξοπλιστικές επιλογές τους.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα

Το πρώτο μαροκινό Block 72 συνεχίζει τις πτητικές δοκιμές πριν από την παράδοση. Στην Ταϊβάν, ο υπουργός Άμυνας Ουέλινγκτον Κου δήλωσε ότι σύντομα θα φτάσουν και άλλα αεροσκάφη. Τα αεροσκάφη του Περού θα κατασκευαστούν στο Γκρίνβιλ. Στην Ελλάδα, οι παραδόσεις αναβαθμισμένων F-16V από την ΕΑΒ συνεχίζονται, με ορίζοντα το 2027 και σύντομα αναμένεται η εκκίνηση και του 2ου προγράμματος για την αναβάθμιση των υπόλοιπων εκδόσεων F-16 που διατηρεί η Πολεμική Αεροπορία με εξαίρεση τα παλαιότερα F-16 Block 30.

Συχνές ερωτήσεις για το F-16 Block 70/72

Έχει η Ελλάδα F-16 Block 70/72;

Το ελληνικό πρόγραμμα δεν αφορά την προμήθεια νέας παραγωγής F-16 Block 70/72, αλλά την αναβάθμιση 84 υφιστάμενων μαχητικών F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας στη διαμόρφωση F-16V Viper. Οι εργασίες πραγματοποιούνται στην ΕΑΒ, στην Τανάγρα, και έως τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 είχαν παραδοθεί 60 αναβαθμισμένα αεροσκάφη, με την ολοκλήρωση των παραδόσεων να προβλέπεται εντός του 2027. Παρότι πρόκειται για εκσυγχρονισμό υφιστάμενων αεροσκαφών και όχι για νέας κατασκευής Block 70/72, η ίδια η Πολεμική Αεροπορία έχει χρησιμοποιήσει και τον χαρακτηρισμό Block 70/72 για τα ελληνικά F-16V, μεταξύ άλλων σε επίσημες ομιλίες προηγούμενων Αρχηγών του ΓΕΑ.

Πόσο κοστίζει ένα F-16 Block 70/72;

Επίσημη τιμή μονάδας δεν δημοσιεύεται. Γνωστές είναι οι εκτιμώμενες αξίες των πακέτων που γνωστοποιούνται στο Κογκρέσο: 3,787 δισ. δολάρια για 25 αεροσκάφη του Μαρόκου (2019), 8 δισ. για 66 της Ταϊβάν (2019), 5,58 δισ. για 20 των Φιλιππίνων (2025) και 23 δισ. για το τουρκικό αίτημα 40 νέων αεροσκαφών και 79 αναβαθμίσεων (2024). Τα ποσά περιλαμβάνουν εφεδρικούς κινητήρες, όπλα, εκπαίδευση και υποστήριξη, γι’ αυτό δεν διαιρούνται απλά με τον αριθμό των αεροσκαφών. Πιο κοντά στο κόστος των ίδιων των αεροσκαφών είναι η σύμβαση παραγωγής του Μπαχρέιν: 1,12 δισ. δολάρια για 16 αεροσκάφη το 2018.

Μπορεί το Viper Shield να μπει στα ελληνικά F-16;

Η L3Harris αναφέρει ότι η εσωτερική έκδοση τοποθετείται χωρίς ανασχεδιασμό σε F-16 Block 40 και Block 50, και ότι για παλαιότερες εκδόσεις υπάρχει έκδοση ατρακτιδίου. Για την Πολεμική Αεροπορία δεν έχει ανακοινωθεί σχετική προμήθεια αν και το NEMESIS HD είναι σε θέση να γνωρίζει ότι σύντομα θα παρθεί η απόφαση.

Ποιον πύραυλο αέρος-αέρος παίρνουν τα νέα αεροσκάφη;

Τα νεότερα πακέτα προβλέπουν τον AIM-120C-8 AMRAAM: 112 για τις Φιλιππίνες και 952 στο τουρκικό αίτημα. Το Μαρόκο, που το 2019 είχε ζητήσει 40 AIM-120C-7, πήρε τον Δεκέμβριο του 2024 έγκριση για έως 30 AIM-120C-8, αξίας 88,37 εκατ. δολαρίων. Για τις μικρές αποστάσεις, το πακέτο των Φιλιππίνων προβλέπει τον AIM-9X Block II Sidewinder.