Η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε ένα πρώτο, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό βήμα για την πιθανή μελλοντική απόκτηση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς AGM-158 JASSM–ER (EXTENDED RANGE), ζητώντας και λαμβάνοντας από τις Ηνωμένες Πολιτείες στοιχεία Τιμής και Διαθεσιμότητας (Price and Availability – P&A), καθώς και σχετικές ενημερώσεις για το πρόγραμμα.
Το ελληνικό ενδιαφέρον καταγράφεται σε ενημερωτικό έγγραφο του Απριλίου 2026 για το πρόγραμμα JASSM, όπου η Ελλάδα εμφανίζεται μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά μεταξύ των χωρών που εξετάζουν μελλοντικές κινήσεις μέσω της διαδικασίας Foreign Military Sales (FMS).
Για την ελληνική πλευρά, το ιδιαίτερο ενδιαφέρον αφορά τη δυνατότητα πιστοποίησης και ενσωμάτωσης της οικογένειας JASSM στα ελληνικά F-35A, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν τον πυρήνα της νέας γενιάς μαχητικών της Πολεμικής Αεροπορίας.
Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι η λήψη στοιχείων P&A δεν συνιστά ακόμη επίσημο αίτημα αγοράς ούτε δεσμευτική απόφαση προμήθειας. Πρόκειται για προκαταρκτικό στάδιο της αμερικανικής διαδικασίας, μέσω του οποίου μία ενδιαφερόμενη χώρα αποκτά εικόνα για το εκτιμώμενο κόστος, τη διαθεσιμότητα, τους χρόνους παράδοσης και τις απαιτήσεις υποστήριξης ενός οπλικού συστήματος.
Το επόμενο ουσιαστικό βήμα, εφόσον ληφθεί πολιτική και στρατιωτική απόφαση για συνέχιση του προγράμματος, θα ήταν η αποστολή επίσημης Letter of Request (LOR) προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το ελληνικό ενδιαφέρον έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία η διεθνής ζήτηση για τον AGM-158 JASSM-ER παρουσιάζει πολύ μεγάλη αύξηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του προγράμματος, μέσα στα τελευταία δύο χρόνια το χαρτοφυλάκιο των διεθνών πελατών και των υπό εξέλιξη αιτημάτων έχει διευρυνθεί σημαντικά, καθώς ολοένα περισσότερες συμμαχικές αεροπορίες επιδιώκουν να αποκτήσουν δυνατότητα προσβολής στόχων μεγάλης αξίας από μεγάλες αποστάσεις, χωρίς τα μαχητικά αεροσκάφη να είναι αναγκασμένα να εισέλθουν βαθιά μέσα στην εμβέλεια των εχθρικών συστημάτων αεράμυνας.
Ο JASSM-ER αποτελεί όπλο χαμηλής παρατηρησιμότητας με εμβέλεια που προσεγγίζει τα 1.000 χιλιόμετρα, προσφέροντας δυνατότητα προσβολής ισχυρά προστατευμένων στόχων με βαρύ διατρητικό και εκρηκτικό φορτίο. Η αυξημένη εμβέλεια και τα χαρακτηριστικά χαμηλού ίχνους αποτελούν βασικούς λόγους για τους οποίους το όπλο βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αρκετών ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Παράλληλα, η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία συνεχίζει να επενδύει σημαντικά στην οικογένεια JASSM. Στα στοιχεία του προϋπολογισμού FY2027 προβλέπεται η συνέχιση της παραγωγής νεότερων εκδόσεων AGM-158, με εκατοντάδες επιπλέον πυραύλους να εντάσσονται στον σχεδιασμό παραγωγής των επόμενων ετών.
Η τάση είναι ήδη εμφανής στην Ευρώπη. Η Πολωνία, η Φινλανδία και η Ολλανδία περιλαμβάνονται μεταξύ των χωρών που έχουν κινηθεί για την απόκτηση JASSM-ER μέσω FMS, ενώ τα σχετικά συμβόλαια παραγωγής της Lockheed Martin περιλαμβάνουν επίσης την Ιαπωνία.
Οι αριθμοί που έχουν κατά καιρούς εγκριθεί από την αμερικανική κυβέρνηση είναι μάλιστα ιδιαίτερα μεγάλοι. Η Πολωνία έχει λάβει έγκριση για έως 821 JASSM-ER, η Φινλανδία για έως 200, ενώ για την Ολλανδία έχει εγκριθεί πακέτο έως 128 πυραύλων. Οι τελικοί αριθμοί που συμβασιοποιούνται δεν είναι υποχρεωτικά ίδιοι με το ανώτατο όριο μιας αμερικανικής έγκρισης FMS.
Στην περίπτωση της Ολλανδίας, ο JASSM-ER έχει επιλεγεί ειδικά για την ενίσχυση της δυνατότητας κρούσης μεγάλου βεληνεκούς των F-35A. Το ολλανδικό υπουργείο Άμυνας έχει παρουσιάσει το όπλο ως βασικό στοιχείο της μελλοντικής δυνατότητας προσβολής στόχων σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ έχει ήδη υπογραφεί σχετική Letter of Offer and Acceptance (LOA) με τις ΗΠΑ.
Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, καθώς δημιουργείται σταδιακά μία διευρυνόμενη ευρωπαϊκή κοινότητα χρηστών F-35 που επιδιώκει να συνδυάσει τα χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας του αεροσκάφους με όπλα stand-off πολύ μεγάλης εμβέλειας.
Τι θα σήμαινε ο JASSM-ER για την Πολεμική Αεροπορία
Μία μελλοντική ελληνική απόκτηση JASSM-ER θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τις δυνατότητες στρατηγικής κρούσης της Πολεμικής Αεροπορίας.
Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του όπλου δεν είναι μόνο η μεγάλη εμβέλεια, αλλά ο συνδυασμός της με την χαμηλή παρατηρησιμότητα, την υψηλή ακρίβεια και τη δυνατότητα προσβολής ισχυρά προστατευμένων εγκαταστάσεων.
Σε συνδυασμό με το F-35A, ένα τέτοιο όπλο θα μπορούσε να επιτρέψει την εκτέλεση αποστολών εναντίον στόχων μεγάλης επιχειρησιακής ή στρατηγικής αξίας από σημαντικές αποστάσεις, περιορίζοντας την έκθεση του ίδιου του αεροσκάφους σε εχθρικά αντιαεροπορικά συστήματα.
Η προοπτική αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία από τη στιγμή που η Ελλάδα επενδύει σταδιακά σε ένα διαφορετικό μοντέλο αεροπορικής ισχύος, όπου το F-35 δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα ακόμη μαχητικό, αλλά ως πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών, διείσδυσης και προσβολής στόχων υψηλής αξίας.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει άλλωστε ότι το JASSM-ER εξελίσσεται σε ένα από τα βασικά όπλα stand-off της επόμενης δεκαετίας. Η ίδια η Lockheed Martin έχει ήδη λάβει πολυετές συμβόλαιο δισεκατομμυρίων δολαρίων για παραγωγή JASSM και LRASM, το οποίο περιλαμβάνει και πυραύλους για ξένους πελάτες μέσω FMS.
Από το P&A στο LOR
Για την ώρα, η ελληνική διαδικασία βρίσκεται στο προκαταρκτικό στάδιο.
Η ύπαρξη αιτήματος και απάντησης P&A αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα έχει εξεταστεί επισήμως, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη ληφθεί απόφαση αγοράς ή ότι έχει καθοριστεί ο αριθμός των πυραύλων που θα μπορούσε να ζητήσει η Πολεμική Αεροπορία.
Το κρίσιμο επόμενο βήμα θα είναι η υποβολή Letter of Request, η οποία θα μετατρέψει το σημερινό ενδιαφέρον σε επίσημη διαδικασία προς μία πιθανή αμερικανική προσφορά.
Σε μία περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινούνται ταχύτατα για να εξασφαλίσουν αποθέματα όπλων κρούσης μεγάλου βεληνεκούς και οι γραμμές παραγωγής καλούνται να καλύψουν συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό η Ελλάδα να προχωρήσει εγκαίρως από το στάδιο P&A στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας, εφόσον φυσικά ο JASSM-ER περιλαμβάνεται στον τελικό επιχειρησιακό σχεδιασμό της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η απόκτηση ενός ικανού αριθμού JASSM-ER για τα ελληνικά F-35 θα προσέθετε μία πραγματικά νέα διάσταση στις δυνατότητες αποτροπής της χώρας, προσφέροντας στην Πολεμική Αεροπορία δυνατότητα ακριβούς κρούσης μεγάλης εμβέλειας και υψηλής επιβιωσιμότητας, σε ένα περιβάλλον όπου τα όπλα stand-off αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
