Στο επίκεντρο του κοινοβουλευτικού ελέγχου βρέθηκε το κρίσιμο ζήτημα της πολιτικής προστασίας του άμαχου πληθυσμού, με αφορμή ερώτηση που κατέθεσε ο βουλευτής Νικόλαος Παπαδόπουλος σχετικά με την κατάσταση των καταφυγίων στη χώρα. Η απάντηση του Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας (ΥΦΕΘΑ), κ. Αθανάσιου Δαβάκη, η οποία διαβιβάστηκε στις 23 Απριλίου 2026, αποσαφηνίζει το πλαίσιο αρμοδιοτήτων, την ώρα που η γεωπολιτική αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο εγείρει ερωτήματα για την ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού.
Το ιστορικό της ερώτησης και οι ανησυχίες για την ασφάλεια
Η ερώτηση (υπ. Αριθμ. 4193/27-03-2026) προέκυψε ως συνέχεια έντονου προβληματισμού για το αν η Ελλάδα διαθέτει ένα οργανωμένο δίκτυο προστασίας πολιτών σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης ή μείζονος κρίσης. Ο ερωτών βουλευτής υπογράμμισε ότι, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα επικρατεί «πλήρης ασάφεια» σχετικά με τον αριθμό, τη λειτουργικότητα και τη θέση των καταφυγίων.
Ο κ. Παπαδόπουλος έθεσε επιτακτικά ερωτήματα για το αν υπάρχει επικαιροποιημένος εθνικός σχεδιασμός και γιατί παρατηρείται δυσλειτουργία στην επικοινωνία των πολιτών με τα αρμόδια υπουργεία. Μάλιστα, κατήγγειλε ότι σε προηγούμενη προσπάθειά του, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δήλωσε αναρμοδιότητα για το θέμα, προκαλώντας εύλογες απορίες για τον ρόλο της γραμμής 112 και των σχεδίων έκτακτης ανάγκης.
Η απάντηση του ΥΦΕΘΑ: Ποιος έχει την ευθύνη για τα καταφύγια;
Στην έγγραφη απάντησή του, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Αθανάσιος Δαβάκης, έθεσε το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ), ξεκαθαρίζοντας πως ο ρόλος του είναι κυρίως συντονιστικός και εισηγητικός προς τους υπόλοιπους φορείς.
Συγκεκριμένα, ο κ. Δαβάκης ανέφερε:
«Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει την αρμοδιότητα συντονισμού και παροχής κατευθύνσεων προς τις δομές ΠΑΜ-ΠΣΕΑ των υπολοίπων Υπουργείων. Στο πλαίσιο αυτό, προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες και εισηγήσεις, για την αναβάθμιση της Πολιτικής Άμυνας και ειδικότερα των καταφυγίων, προς τους προαναφερθέντες καθ’ ύλην αρμόδιους φορείς.»
Σύμφωνα με την απάντηση του ΥΦΕΘΑ, η ευθύνη για τα καταφύγια επιμερίζεται σε τρία επίπεδα:
- Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη: Έχει την αρμοδιότητα για την οργάνωση της Πολιτικής Άμυνας της χώρας και την εξασφάλιση της προστασίας του άμαχου πληθυσμού από εχθρικές ενέργειες.
- Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας: Είναι υπεύθυνο για τον συντονισμό των μελετών και τον καθορισμό των απαιτήσεων ασφαλείας και των τεχνικών προδιαγραφών των καταφυγίων.
- Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) α’ βαθμού: Οι Δήμοι είναι αυτοί που επωμίζονται την κατασκευή, συντήρηση και τον εξοπλισμό των κοινόχρηστων καταφυγίων.
Το «κενό» στην ενημέρωση και οι αντιδράσεις
Ένα από τα πλέον αιχμηρά σημεία της κοινοβουλευτικής παρέμβασης ήταν η αναφορά στην αδυναμία επικοινωνίας με το τηλεφωνικό κέντρο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης. Ο βουλευτής ανέφερε χαρακτηριστικά ότι παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες, δεν κατέστη εφικτό να λάβει απαντήσεις, ενώ στηλίτευσε το γεγονός ότι η γραμμή 112 δεν φαίνεται να περιλαμβάνει πληροφόρηση για τα σημεία καταφυγής.
Αν και ο κ. Δαβάκης στην απάντησή του περιορίστηκε στις νομικές και διοικητικές αρμοδιότητες του ΥΠΕΘΑ, η παραδοχή ότι η συντήρηση ανήκει στους Δήμους και η οργάνωση στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη αναδεικνύει την ανάγκη για έναν κεντρικό ψηφιακό χάρτη καταφυγίων, κάτι που αποτελεί πάγιο αίτημα των πολιτών τα τελευταία χρόνια.
Η απάντηση του ΥΦΕΘΑ επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα της πολιτικής άμυνας είναι πολυεπίπεδο. Ενώ το ΥΠΕΘΑ δίνει τις κατευθυντήριες γραμμές μέσω των δομών ΠΑΜ-ΠΣΕΑ (Πολιτική Σχεδίαση Έκτακτης Ανάγκης), η καθημερινή ετοιμότητα και η λειτουργική κατάσταση των χώρων αυτών εξαρτάται άμεσα από την οικονομική και διοικητική επάρκεια των Δήμων και την εποπτεία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
