Η UNIFIL, η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ στον νότιο Λίβανο, ιδρύθηκε στις 19 Μαρτίου 1978 και η εντολή της λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, με την αποχώρηση των δυνάμεων να συνεχίζεται μέσα στο 2027. Ανάμεσα στις δύο ημερομηνίες χωρούν μια ισραηλινή κατοχή, η σφαγή στην Κανά, η αποχώρηση του 2000, ο πόλεμος του 2006 και το ψήφισμα 1701, που ορίζει ακόμη και σήμερα τον ρόλο της αποστολής.
Η αποχώρηση της δύναμης δεν είναι αφηρημένο θέμα. Την ημέρα που ένα ισραηλινό drone σκότωσε έναν άνδρα στον νότιο Λίβανο, ο επικεφαλής των ειρηνευτικών επιχειρήσεων του ΟΗΕ προειδοποίησε για «κενό ασφαλείας», όπως γράψαμε στο σχετικό ρεπορτάζ. Για να φανεί τι ακριβώς χάνεται, αξίζει να δούμε από την αρχή πώς φτάσαμε ως εδώ.
Οι βασικές ημερομηνίες
- 19 Μαρτίου 1978: τα ψηφίσματα 425 και 426 του Συμβουλίου Ασφαλείας ιδρύουν τη UNIFIL, για να επιβεβαιώσει την ισραηλινή αποχώρηση, να αποκαταστήσει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και να βοηθήσει τη λιβανική κυβέρνηση να αποκαταστήσει την ουσιαστική εξουσία της στην περιοχή.
- 23 Μαρτίου 1978: φτάνουν τα πρώτα στρατεύματα της δύναμης.
- Ιούνιος 1982: το Ισραήλ εισβάλλει ξανά και φτάνει στη Βηρυτό. Η UNIFIL μένει πίσω από τις ισραηλινές γραμμές, με ρόλο περιορισμένο στην προστασία και στην ανθρωπιστική βοήθεια.
- 1985: μερική ισραηλινή αποχώρηση, με μια ζώνη στον νότο να παραμένει στα χέρια των ισραηλινών δυνάμεων και του «Στρατού του Νοτίου Λιβάνου».
- 18 Απριλίου 1996: βομβαρδισμός συγκροτήματος του ΟΗΕ στην Κανά, με περισσότερους από 120 νεκρούς Λιβανέζους αμάχους, όπως καταγράφει ο ΟΗΕ.
- Μάιος και Ιούνιος 2000: αποχωρούν οι ισραηλινές δυνάμεις και οι λιβανικές βοηθητικές δυνάμεις τους. Στις 7 Ιουνίου ο ΟΗΕ ολοκληρώνει τη γραμμή που θα γίνει γνωστή ως Γαλάζια Γραμμή.
- 12 Ιουλίου 2006: επίθεση της Χεζμπολάχ πέρα από τη Γαλάζια Γραμμή και έναρξη πολέμου 34 ημερών.
- 11 Αυγούστου 2006: το ψήφισμα 1701 ζητά πλήρη παύση των εχθροπραξιών και διευρύνει τη UNIFIL.
- 2025: το ψήφισμα 2790 ορίζει την τελική παράταση της εντολής.
1978: Γιατί στάλθηκε η δύναμη
Η απόφαση πάρθηκε στις 19 Μαρτίου 1978, τέσσερις μόλις ημέρες μετά την ισραηλινή εισβολή. Το Συμβούλιο Ασφαλείας ζήτησε από το Ισραήλ να σταματήσει τις στρατιωτικές ενέργειες και να αποχωρήσει «αμέσως» από όλο το λιβανικό έδαφος, και αποφάσισε να ιδρύσει τη UNIFIL με τρεις στόχους: να επιβεβαιώσει την αποχώρηση, να αποκαταστήσει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και να βοηθήσει τη λιβανική κυβέρνηση να επανακτήσει την ουσιαστική εξουσία της στην περιοχή.
Της εισβολής είχε προηγηθεί επίθεση κομάντο στο Ισραήλ στις 11 Μαρτίου, με πολλούς νεκρούς και τραυματίες, για την οποία την ευθύνη ανέλαβε η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Το κλίμα στα σύνορα είχε ήδη επιβαρυνθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν ένοπλες παλαιστινιακές οργανώσεις μετακινήθηκαν από την Ιορδανία στον Λίβανο. Οι ισραηλινές δυνάμεις πέρασαν τα σύνορα τη νύχτα της 14ης προς 15η Μαρτίου και μέσα σε λίγες ημέρες κατέλαβαν όλο τον νότο, εκτός από την Τύρο και τα περίχωρά της. Ο Λίβανος προσέφυγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας στις 15 Μαρτίου.
1982 ως 2000: Μια αποστολή που δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί
Όταν το Ισραήλ εισέβαλε ξανά το 1982, η UNIFIL έμεινε για τρία χρόνια «πίσω από τις ισραηλινές γραμμές» και βοηθούσε τον τοπικό πληθυσμό όπου μπορούσε. Μετά τη μερική αποχώρηση του 1985, το Ισραήλ κράτησε μια ζώνη που τη στελέχωναν οι δικές του δυνάμεις και ο «Στρατός του Νοτίου Λιβάνου». Η Βηρυτός ζητούσε την αποχώρηση του Ισραήλ, θεωρώντας την κατοχή παράνομη. Το Ισραήλ υποστήριζε ότι η ζώνη ήταν προσωρινή ρύθμιση ασφαλείας.
Το κόστος του αδιεξόδου φάνηκε τον Απρίλιο του 1996, όταν ισραηλινά πυρά σκότωσαν πάνω από 120 Λιβανέζους αμάχους και τραυμάτισαν περίπου 500. Οι περισσότερες απώλειες καταγράφηκαν στις 18 Απριλίου, με τον βομβαρδισμό του συγκροτήματος του ΟΗΕ στην Κανά, όπου τραυματίστηκαν και τέσσερις στρατιώτες του ΟΗΕ.
2000: Η αποχώρηση και η Γαλάζια Γραμμή
Η Γαλάζια Γραμμή δεν είναι επίσημο σύνορο. Τη χάραξαν στο έδαφος χαρτογράφοι του ΟΗΕ, με τη βοήθεια της UNIFIL, ακολουθώντας τα διεθνώς αναγνωρισμένα όρια του Λιβάνου, και οι δύο κυβερνήσεις συμφώνησαν να τη σέβονται. Η αποχώρηση έγινε ταχύτερα απ’ ό,τι αναμενόταν: στις 17 Απριλίου 2000 είχε ενημερώσει επίσημα τον γενικό γραμματέα ότι θα φύγει ως τον Ιούλιο, όμως από τις 16 Μαΐου οι δυνάμεις του και οι βοηθητικές πολιτοφυλακές άρχισαν να εγκαταλείπουν θέσεις και στις 25 Μαΐου το Ισραήλ δήλωσε ότι η απόσυρση είχε ολοκληρωθεί.
Η αποχώρηση επικυρώθηκε επίσημα στις 16 Ιουνίου 2000. Τότε ο γενικός γραμματέας ανέφερε ότι το Ισραήλ είχε αποσυρθεί όπως όριζε το ψήφισμα 425, ότι οι βοηθητικές δυνάμεις είχαν διαλυθεί και ότι είχαν αφεθεί ελεύθεροι όλοι οι κρατούμενοι της φυλακής του Αλ-Χιάμ.
2006: Ο πόλεμος και το ψήφισμα 1701
Το ψήφισμα 1701, που ορίζει ως σήμερα τον ρόλο της αποστολής, γεννήθηκε από έναν πόλεμο 34 ημερών. Ξέσπασε στις 12 Ιουλίου 2006, όταν η Χεζμπολάχ εξαπέλυσε ρουκέτες πέρα από τη Γαλάζια Γραμμή και απήγαγε δύο Ισραηλινούς στρατιώτες. Ο γενικός γραμματέας έγραψε ότι οι εχθροπραξίες είχαν «αλλάξει ριζικά το πλαίσιο» λειτουργίας της UNIFIL, η οποία δυσκολευόταν ακόμη και να εφοδιάσει τις θέσεις της. Στις μάχες σκοτώθηκαν πέντε μέλη του προσωπικού του ΟΗΕ και τραυματίστηκαν 16.
Στις 11 Αυγούστου το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε το ψήφισμα. Ζητούσε να σταματήσει αμέσως η Χεζμπολάχ τις επιθέσεις της και το Ισραήλ όλες τις επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις του, και όριζε μια ζώνη ανάμεσα στη Γαλάζια Γραμμή και τον ποταμό Λιτάνι χωρίς ένοπλο προσωπικό, μέσα και οπλισμό εκτός από εκείνα της λιβανικής κυβέρνησης και της UNIFIL. Στα καθήκοντα της αποστολής προστέθηκαν η παρακολούθηση της παύσης των εχθροπραξιών, η συνοδεία του λιβανικού στρατού κατά την ανάπτυξή του στον νότο και η διευκόλυνση της ανθρωπιστικής πρόσβασης.
2025 και 2026: Η τελική εντολή
Το πιο πρόσφατο ψήφισμα, το 2790 του 2025, όρισε την τελική παράταση της εντολής ως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με σταδιακή μείωση και αποχώρηση μέσα στο 2027. Έδρα της αποστολής είναι η Νακούρα. Στις 9 Οκτωβρίου 2026 η UNIFIL δήλωσε ότι οι κυανόκρανοί της παραμένουν «πλήρως προσηλωμένοι» στην εντολή ως την τελευταία ημέρα, και ο διοικητής της, υποστράτηγος Ντιοντάτο Αμπανιάρα, χαρακτήρισε την αποστολή «απαραίτητο και αμερόληπτο δίαυλο» ανάμεσα στον νότιο Λίβανο και τη διεθνή κοινότητα. Η δύναμη ανακοίνωσε επίσης ότι ενέκρινε 110 έργα άμεσου αντικτύπου σε 115 πόλεις τα τελευταία τέσσερα χρόνια, με όφελος για περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους.
Τι θα γίνει μετά τη UNIFIL
Το ερώτημα μένει ανοιχτό. Μετά από τριήμερη επίσκεψη στον Λίβανο, ο επικεφαλής των ειρηνευτικών επιχειρήσεων του ΟΗΕ Ζαν-Πιερ Λακρουά είπε στις 16 Οκτωβρίου ότι οι λιβανικές αρχές έχουν δηλώσει καθαρά πως χρειάζεται «αυτός ο τρίτος παράγοντας», ο ΟΗΕ, ώστε να αποτρέπονται ανεξέλεγκτες κλιμακώσεις και να μην ξεφεύγουν από τον έλεγχο επεισόδια ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και στις λιβανικές ένοπλες δυνάμεις. Το Συμβούλιο Ασφαλείας εξετάζει επιλογές για την περίοδο μετά τη UNIFIL.
Για την πρόσφατη στρατιωτική κατάσταση στον νότο, δείτε και τον απολογισμό της 7ης Ταξιαρχίας του ισραηλινού στρατού στο σχετικό άρθρο μας.
Το πρωτότυπο άρθρο δημοσιεύθηκε στο Geopolitiki. Πηγές: Ηνωμένα Έθνη (ιστορικό και εντολή της UNIFIL, επίσκεψη Λακρουά της 16ης Οκτωβρίου, δηλώσεις της UNIFIL της 9ης Οκτωβρίου και της 2ας Νοεμβρίου 2026).
