Ντίζελ με άνοδο περίπου 83% στη Νιγηρία και μόλις 9% στην Ιρλανδία: αυτή η διαφορά δείχνει πόσο άνισα μοιράστηκε το σοκ που ακολούθησε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Νέα έκθεση της UNCTAD, του οργανισμού του ΟΗΕ για το εμπόριο και την ανάπτυξη, την οποία συνόψισε η υπηρεσία ειδήσεων του ΟΗΕ στις 4 Νοεμβρίου 2026, καταλήγει ότι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες πλήρωσαν τον βαρύτερο λογαριασμό. Οι αυξήσεις αφορούν το διάστημα από τα τέλη Φεβρουαρίου ως το τέλος Αυγούστου.
Γιατί διαφέρουν τόσο οι τιμές
Στη βενζίνη η εικόνα είναι παρόμοια: περίπου 51% άνοδος στη Μιανμάρ και μόλις 3% στη Σουηδία. Η UNCTAD αποδίδει ένα μέρος της διαφοράς σε τοπικούς παράγοντες, καθώς οι φόροι, οι επιδοτήσεις, οι εγχώριοι κανόνες τιμολόγησης και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες καθορίζουν την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Το κόστος όμως δεν περιορίζεται στην αντλία. Το ακριβότερο ντίζελ ανεβάζει το κόστος μεταφοράς των αγαθών, άρα επηρεάζει και όσους δεν αγοράζουν ποτέ καύσιμα απευθείας. Παλαιότερη έρευνα για αναπτυσσόμενες οικονομίες, θυμίζει ο οργανισμός, είχε βρει ότι αύξηση 25 σεντς ανά λίτρο στα καύσιμα μπορεί να μειώσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών κατά περισσότερο από 5% κατά μέσο όρο.
Οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγόμενα καύσιμα
Οι χώρες που εισάγουν μεγάλο μέρος των καυσίμων τους εκτίθενται περισσότερο. Το 2023 οι καθαρές εισαγωγές καυσίμων, δηλαδή οι δαπάνες για καύσιμα μείον τα έσοδα από εξαγωγές καυσίμων, αντιστοιχούσαν στο ένα τέταρτο του ΑΕΠ του Πράσινου Ακρωτηρίου και σχεδόν στο ένα πέμπτο του ΑΕΠ του Λιβάνου. Όσο μεγαλώνει ο λογαριασμός των καυσίμων, τόσο λιγότερα χρήματα μένουν για τρόφιμα, φάρμακα και εξοπλισμό, και οι κυβερνήσεις που ήδη πιέζονται δημοσιονομικά έχουν ελάχιστα περιθώρια να προστατεύσουν τα νοικοκυριά, προσθέτει η UNCTAD.
Η πορεία του Brent
Η τιμή του Brent, του πιο διαδεδομένου διεθνούς δείκτη αναφοράς, ανέβηκε από περίπου 70 δολάρια (60 ευρώ) το βαρέλι τον Ιανουάριο σε πάνω από 120 δολάρια (103 ευρώ) τον Μάρτιο, μετά το κλείσιμο μιας διαδρομής από την οποία περνά κανονικά το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Οι τιμές υποχώρησαν από τον Απρίλιο ως τον Ιούνιο, όσο προχωρούσαν οι διπλωματικές επαφές, και ανέβηκαν ξανά όταν οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν και οι μάχες ξανάρχισαν. Οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης δείχνουν ότι το πετρέλαιο θα παραμείνει ακριβό ως το τέλος του έτους, κρατώντας ψηλά τους λογαριασμούς καυσίμων και μεταφορών για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Η πρόταση του οργανισμού
Η UNCTAD ζητά μεγαλύτερη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και επενδύσεις σε προσιτές ανανεώσιμες πηγές, ώστε να μειωθεί η έκθεση σε μελλοντικά σοκ. Υποστηρίζει ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια δεν επηρεάζονται από γεωπολιτικά σοκ και δεν εξαντλούνται, και ότι σε περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων οι ανανεώσιμες είναι φθηνότερες από τη φθηνότερη νέα λύση με ορυκτά καύσιμα.
Τα Στενά παραμένουν εστία έντασης
Η έκθεση βγαίνει σε μια περίοδο που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν καθημερινή εστία έντασης. Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστηρίζουν ότι δύο δεξαμενόπλοια και ένα ρυμουλκό τυλίχθηκαν στις φλόγες, όπως γράψαμε εδώ. Σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας οι Φρουροί ισχυρίζονταν ότι τέσσερα δεξαμενόπλοια καταστράφηκαν από νάρκες. Για την πτήση του διοικητή της CENTCOM πάνω από τα Στενά, δείτε το σχετικό άρθρο μας.
