Η Ρωσία έχει συμφωνήσει να προμηθεύσει το Ιράν με 90 εκτοξευτές πυραύλων που τοποθετούνται στα επιθετικά ελικόπτερα Mi-28, γράφουν οι Financial Times την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, επικαλούμενοι εσωτερικά έγγραφα της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας. Το δημοσίευμα βγήκε μία ημέρα αφότου το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επέβαλε κυρώσεις σε δύο πρόσωπα και μία εταιρεία, τον επικεφαλής λευκορωσικής εταιρείας, έναν κάτοικο Ρωσίας και μια νιγηριανή εταιρεία, για τον ρόλο τους στις προσπάθειες της Τεχεράνης να αποκτήσει φορητά αντιαεροπορικά συστήματα (MANPADS).
Ο κωδικός «K-10» στα έγγραφα της Vympel
Τα έγγραφα έφτασαν στη βρετανική εφημερίδα μέσω της Dallas Analytics, ουκρανικής ιδιωτικής εταιρείας πληροφοριών. Ανάμεσά τους βρίσκεται πρόγραμμα παραγωγής για τα έτη 2024 και 2025 της Vympel, θυγατρικής του κρατικού ομίλου KTRV που κατασκευάζει πυραύλους. Σε αυτό εμφανίζεται εξαγωγική παραγγελία για 90 εκτοξευτές APU-L με αγοραστή τον «K-10». Με αυτόν τον κωδικό, κατά την εφημερίδα, η κρατική εταιρεία εξαγωγής όπλων Rosoboronexport αναφέρεται στο Ιράν, και ο ίδιος κωδικός υπάρχει σε συμβόλαια για τα εκπαιδευτικά αεροσκάφη Yak-130 που παραδόθηκαν στην Τεχεράνη. Στο ίδιο πρόγραμμα εμφανίζονται ακόμη η Κίνα, με 192 εκτοξευτές APU-305, και επτά Ρώσοι πελάτες.
Κάθε APU-L φέρει δύο πυραύλους LMUR, γνωστούς και ως «Προϊόν 305». Πρόκειται για ελαφρύ κατευθυνόμενο όπλο πολλαπλών ρόλων, σε υπηρεσία από το 2022, το οποίο ο ρωσικός στρατός χρησιμοποιεί εκτεταμένα στην Ουκρανία. Ο χειριστής μπορεί να διορθώσει την πορεία του πυραύλου και μετά την εκτόξευση, ενώ ο πύραυλος πλήττει και κινούμενους στόχους σε απόσταση έως 14 χιλιομέτρων. «Είναι πολύ ταχύτερος από ένα drone. Με περίπου 230 μέτρα το δευτερόλεπτο, καλύπτει 14 χιλιόμετρα σε ένα λεπτό περίπου», εξήγησε εκπρόσωπος της Dallas Analytics. Η τακτική, όπως είπε, είναι το ελικόπτερο να φτάνει σε θέση βολής, να εκτοξεύει, να πλήττει τον στόχο και να αποχωρεί γρήγορα.
Το Ιράν έχει ήδη αποκτήσει Mi-28. Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν ανακοινώσει τον Νοέμβριο του 2023 ότι είχαν οριστικοποιηθεί οι ρυθμίσεις για την παράδοσή τους, ενώ φωτογραφίες του Ιανουαρίου 2026 έδειξαν ένα Mi-28 σε αεροπορική εγκατάσταση στην Τεχεράνη. Οι Financial Times σημειώνουν πάντως ότι παραμένει ανοιχτό αν οι 90 εκτοξευτές έφτασαν τελικά στο Ιράν. Σε επιστολή του Μαΐου 2024, η Vympel ζητούσε από άλλο ρωσικό γραφείο σχεδίασης να επισπεύσει την αποστολή εξαρτημάτων, προειδοποιώντας ότι οι καθυστερήσεις έθεταν σε κίνδυνο εννέα συμβόλαια.
Η εφημερίδα είχε αποκαλύψει τον Σεπτέμβριο ότι Ρώσοι μηχανικοί βοήθησαν την Τεχεράνη να αναπτύξει τεχνολογία υπερηχητικού πυραύλου κρουζ, ενώ έχει γράψει και για συμφωνία προμήθειας φορητών αντιαεροπορικών Verba. Το νέο δημοσίευμα προστίθεται σε μια σειρά αποκαλύψεων για τη στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών, όπως οι αναφορές για ιρανική αγορά ρωσικών μαχητικών Su-35. «Δείχνει ότι η Ρωσία είναι πρόθυμη να συνεχίσει να εφοδιάζει το Ιράν παρά τις δικές της πολεμικές ανάγκες, και με πολύ λιγότερη ανησυχία για τις δυτικές αντιδράσεις απ’ ό,τι στο παρελθόν», δήλωσε στους FT η Νικόλ Γκραγιέφσκι, ερευνήτρια του Ιδρύματος Carnegie για τη Διεθνή Ειρήνη.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στοχεύει τους μεσάζοντες των MANPADS
Οι κυρώσεις της Ουάσιγκτον ανακοινώθηκαν την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου και στοχεύουν τις προσπάθειες της Τεχεράνης να αποκτήσει φορητά αντιαεροπορικά συστήματα. Σε ενημερωτικό σημείωμα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατονομάζει τον Μοχάμεντ Αλί Τολίμποφ, διευθύνοντα σύμβουλο της Armory Alliance. Η εταιρεία, με έδρα τη Λευκορωσία, ενεργούσε ως ενδιάμεσος ανάμεσα σε κινεζικές εταιρείες και το Ιράν και συμμετείχε σε προσπάθειες για την αγορά εκατοντάδων MANPADS. Η νιγηριανή Vanguard Tactical Supply Limited κατηγορείται ότι επιχείρησε να εξασφαλίσει για το Ιράν MANPADS κινεζικής προέλευσης με ψεύτικους τελικούς χρήστες. Ο τρίτος, ο Αλισέρ Ντομουλοτζάνοφ, ζει στη Ρωσία και έχει εμπλακεί σε ανάλογες προσπάθειες. Η Armory Alliance, ο Τολίμποφ και η Vanguard βρίσκονταν ήδη σε λίστες κυρώσεων.
Με τα μέτρα δεσμεύονται τυχόν περιουσιακά τους στοιχεία στις ΗΠΑ, ενώ στη λίστα SDN της υπηρεσίας OFAC του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών προστέθηκε την ίδια ημέρα ο Ντομουλοτζάνοφ. Τα μέτρα έρχονται μετά από ανάλογες ενέργειες στις 8 Μαΐου, στις 10 Ιουνίου και στις 15 Ιουλίου και, κατά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στηρίζουν την εφαρμογή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ κατά του Ιράν, που επανήλθε τον Σεπτέμβριο του 2025. Τα μέτρα «κλείνουν κι άλλους διαύλους που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη στην προσπάθειά της να ανασυγκροτήσει το οπλοστάσιό της», αναφέρει η ανακοίνωση. Την ίδια ημέρα το OFAC επέβαλε κυρώσεις σε ινδικό δίκτυο και σε τουρκική εταιρεία αεροπορικών υπηρεσιών εδάφους, ενώ εξέδωσε και προειδοποίηση για τη χρήση ψευδών σημαιών από τον «σκιώδη στόλο» του Ιράν.
