Η ενίσχυση του ηλεκτρικού συστήματος του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS) ολοκληρώθηκε. Την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026, ο αστροναύτης της NASA Anil Menon και ο Καναδός Joshua Kutryk τοποθέτησαν και ξεδίπλωσαν έξω από το διαστημικό εργαστήριο την όγδοη και τελευταία ξετυλιγόμενη ηλιακή συστοιχία του σταθμού, γνωστή ως IROSA (ISS Roll-Out Solar Array). Η NASA ανακοίνωσε ότι ο διαστημικός περίπατος διήρκεσε έξι ώρες και 59 λεπτά.
Ο Kutryk ανήκει στην Καναδική Διαστημική Υπηρεσία (CSA). Οι δύο άνδρες βγήκαν από τον αεροστεγή θάλαμο εξόδου του σταθμού στις 8:36 π.μ. ώρα Ανατολικών ΗΠΑ, δηλαδή στις 15:36 ώρα Ελλάδας, και ολοκλήρωσαν την εργασία στις 3:35 μ.μ., ή 22:35 ώρα Ελλάδας. Η νέα συστοιχία μπήκε στο κανάλι ισχύος 3B, στο μακρινό άκρο της δεξιάς (starboard) δοκού του σταθμού, δηλαδή της μεταλλικής δομής-κορμού στην οποία στηρίζονται οι ηλιακοί συλλέκτες.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η ισχύς. Μαζί, οι οκτώ συστοιχίες ανεβάζουν την παραγωγική ικανότητα του σταθμού από 160 κιλοβάτ σε περίπου 215 κιλοβάτ, αύξηση που η NASA υπολογίζει σε έως 30%. Η προσπάθεια ξεκίνησε το 2021 και από τότε έγιναν 18 διαστημικοί περίπατοι, για την προετοιμασία των καναλιών ισχύος και την εγκατάσταση των οκτώ συστοιχιών.
Η έξοδος της Πέμπτης ήταν ο αριθμός 101 στη σειρά των αμερικανικών διαστημικών περιπάτων. Για τον Menon ήταν ο πέμπτος, για τον Kutryk ο δεύτερος, ενώ στο σύνολο των περιπάτων για τη συναρμολόγηση, τη συντήρηση και την αναβάθμιση του σταθμού ήταν ο 286ος. Μία εβδομάδα νωρίτερα, στις 29 Οκτωβρίου, το ίδιο δίδυμο είχε εγκαταστήσει την έβδομη συστοιχία στο κανάλι ισχύος 2A, στην αριστερή (port) πλευρά της δοκού, σε περίπατο διάρκειας επτά ωρών και 11 λεπτών. Τότε έκαναν και προπαρασκευαστικές εργασίες για την τελική έξοδο.
Την Τετάρτη η NASA είχε περιγράψει το σχέδιο: οι αστροναύτες θα επαναλάμβαναν σχεδόν τα ίδια βήματα με την 29η Οκτωβρίου, στην αντίθετη πλευρά του σταθμού. Ο Menon, στερεωμένος στον ρομποτικό βραχίονα Canadarm2, θα μετέφερε τη συστοιχία και θα την παρέδιδε στον Kutryk, που θα είχε μετακινηθεί κατά μήκος της δοκού. Έπειτα ο Menon θα αποσυνδεόταν από τον βραχίονα και θα πήγαινε στο σημείο τοποθέτησης, όπου ο Kutryk θα του επέστρεφε τη συστοιχία για να ολοκληρώσουν μαζί την εγκατάσταση.
Οι συστοιχίες IROSA σχεδιάστηκαν, κατασκευάστηκαν και δοκιμάστηκαν από την Redwire, με σύμβαση από την Boeing, και έχουν περίπου το μισό μέγεθος των παλαιών ηλιακών συστοιχιών του σταθμού. Εκτοξεύονται τυλιγμένες σε κύλινδρο και, μετά την τοποθέτηση, ξετυλίγονται σαν στρωματάκι γιόγκα, με αυτόνομο σύστημα που περιορίζει τους κινδύνους κατά την ανάπτυξη. Η τεχνολογία δοκιμάστηκε στον σταθμό το 2017. Οι δύο πρώτες συστοιχίες έφτασαν το 2021 στο εξωτερικό, μη συμπιεσμένο τμήμα φορτίου (trunk) της κάψουλας Dragon της SpaceX, με την αποστολή ανεφοδιασμού CRS-22. Έξι τοποθετήθηκαν έως το 2023, και οι προβλέψεις ισχύος οδήγησαν σε αίτημα για νέα παρτίδα συστοιχιών, που εκτοξεύθηκε επίσης με Dragon, στην αποστολή CRS-35.
Η NASA σημειώνει ότι η έβδομη συστοιχία θα στηρίξει κρίσιμες λειτουργίες, μεταξύ άλλων την ασφαλή και ελεγχόμενη κατάβαση του σταθμού από την τροχιά (deorbit), ενώ ο ηλιακός ηλεκτρισμός τροφοδοτεί τα συστήματα υποστήριξης ζωής και εκατοντάδες πειράματα σε ύψος περίπου 400 χιλιομέτρων (250 μιλίων) πάνω από τη Γη.
Την Τετάρτη οι μηχανικοί πτήσης της NASA Jessica Watkins και Luke Delaney μελέτησαν μαζί με τους δύο αστροναύτες τους ρομποτικούς χειρισμούς που θα υποστήριζαν τον περίπατο, ενώ στο πλήρωμα της αποστολής Expedition 75 ανήκουν και οι τρεις κοσμοναύτες Pyotr Dubrov (διοικητής του σταθμού), Anna Kikina και Sergey Teteryatnikov. Η πλήρης ανακοίνωση βρίσκεται στο ιστολόγιο του σταθμού στο nasa.gov.
Για το ελληνικό κοινό ο σταθμός έχει και άμεσο ενδιαφέρον, καθώς η ΕΛΚΕΔ έχει ήδη καλέσει το κοινό να προτείνει το όνομα της αποστολής του πρώτου Έλληνα αστροναύτη στον ISS. Για την επιστημονική δουλειά στον σταθμό, δείτε και το πείραμα Brain-DTI της Sophie Adenot της ESA, που μελετά πώς το διάστημα επηρεάζει τον εγκέφαλο των αστροναυτών.
