Το SPYDER AIO είναι ίσως το πιο «ελληνικό» από τα συστήματα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», γιατί λύνει ένα πρόβλημα που η ελληνική αεράμυνα κουβαλά εδώ και δεκαετίες: πώς προστατεύεις ένα νησί, ένα ραντάρ ή μια πυροβολαρχία Patriot με κάτι που χωρά σε ένα μόνο όχημα, στήνεται σε λίγα λεπτά και δεν χρειάζεται κόπο για να λειτουργήσει. Το επίσημο βίντεο της Rafael από τη βολή του συστήματος κατά μη επανδρωμένου αεροσκάφους δείχνει ακριβώς αυτή τη λογική. Ένα φορτηγό 8×8 κινείται σε χωματόδρομο, σταματά, υψώνει τον ιστό του ραντάρ και τον εκτοξευτή και πυροβολεί, χωρίς άλλα οχήματα γύρω του.
Η δοκιμή έγινε στο Ισραήλ από τη Rafael μαζί με τη Διεύθυνση Έρευνας και Ανάπτυξης Αμυντικών Συστημάτων (DDR&D) του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, και η εταιρεία την ανακοίνωσε στις 10 Ιανουαρίου 2024. Σύμφωνα με τη Rafael, το SPYDER AIO αναχαίτισε UAV σε σύνθετο επιχειρησιακό σενάριο με άμεσο πλήγμα. Στο βίντεο φαίνεται η κάθετη σχεδόν εκτόξευση από τα κάνιστρα στο πίσω μέρος, με τον πύραυλο να στρίβει αμέσως προς τον στόχο, κάτι που επιτρέπει στο όχημα να καλύπτει 360 μοίρες χωρίς να στρέφει τον εκτοξευτή.
Τι είναι το SPYDER AIO
Το SPYDER της Rafael εκτοξεύει από το έδαφος πυραύλους αέρος-αέρος, σχεδιασμένους αρχικά για μαχητικά. Στις κλασικές συστοιχίες, ραντάρ, κέντρο διοίκησης και εκτοξευτές είναι ξεχωριστά οχήματα. Στη διαμόρφωση All-in-One (AIO) όλα αυτά μπαίνουν σε ένα όχημα 8×8 υψηλής κινητικότητας, βάρους περίπου 30 τόνων με τους πυραύλους. Πάνω του βρίσκονται ραντάρ AESA τεσσάρων πάνελ με κάλυψη 360 μοιρών, ηλεκτροοπτικό σύστημα Toplite για αναγνώριση και παρακολούθηση στόχων, σύστημα διοίκησης και ελέγχου με δύο σταθμούς χειριστών στην καμπίνα και εκτοξευτής έως οκτώ πυραύλων. Ραντάρ AESA σημαίνει ότι η δέσμη στρέφεται ηλεκτρονικά, χωρίς περιστρεφόμενη κεραία, και μπορεί να παρακολουθεί πολλούς στόχους ταυτόχρονα.
Το όχημα λειτουργεί με τη λογική «έρευνα εν κινήσει, βολή σε στάση». Το ραντάρ σαρώνει τον ουρανό ενώ το όχημα κινείται, και όταν εντοπιστεί απειλή το σύστημα σταθεροποιείται με υδραυλικά πόδια, ο ιστός του ραντάρ εκτείνεται και ο εκτοξευτής ανυψώνεται. Κατά τη Rafael, η μετάβαση από την κίνηση σε ετοιμότητα βολής παίρνει περίπου τρία λεπτά και άλλα τόσα η επιστροφή σε κίνηση. Αυτό έχει τεράστια σημασία απέναντι σε έναν αντίπαλο με drones, πυραύλους cruise και πυρομαχικά περιπλάνησης, γιατί ένα σύστημα που μένει μέρες στο ίδιο σημείο γίνεται και αυτό στόχος.
Οι πύραυλοι είναι ο Python-5, με υπέρυθρη καθοδήγηση που «βλέπει» τη θερμική εικόνα του στόχου, και ο I-Derby, με δικό του ενεργό ραντάρ στο ρύγχος. Και οι δύο είναι «βολής και λήθης», βρίσκουν δηλαδή μόνοι τους τον στόχο στην τελική φάση. Με τον I-Derby ER η Rafael δίνει εμβέλεια έως 40 χλμ. και ύψος εμπλοκής έως 12 χλμ. Ο συνδυασμός δύο διαφορετικών αισθητήρων καθοδήγησης δυσκολεύει τον αντίπαλο, που πρέπει να «τυφλώσει» ταυτόχρονα και υπέρυθρο και ραντάρ.
Ο ρόλος του στην Ασπίδα του Αχιλλέα
Στην ελληνική αρχιτεκτονική, το SPYDER AIO είναι το κινητό κατώτερο στρώμα κάτω από το David’s Sling και το Barak MX, όπως είχαμε αναλύσει στην τεχνική παρουσίαση των τριών ισραηλινών συστημάτων. Μαζί με τα αντι-drone μέσα, όπως ο Κένταυρος και το Drone Dome, αναλαμβάνει ό,τι ξεφεύγει από τα εξωτερικά στρώματα: drones, ελικόπτερα, αεροσκάφη χαμηλής πτήσης και κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Πρακτικά, ένα AIO μπορεί να καλύψει μια πυροβολαρχία Patriot ή Barak MX από απειλές που δεν αξίζουν έναν πύραυλο αναχαίτισης πολλών εκατομμυρίων, ή να προστατεύσει ένα αεροδρόμιο, ένα λιμάνι και ένα ραντάρ σε νησί όπου δεν υπάρχει χώρος για ολόκληρη συστοιχία. Μέρος των ελληνικών SPYDER θα αναπτυχθεί σε νησιά για την αντικατάσταση των TOR M1 και OSA AK.
Το NEMESIS HD είχε γράψει από το 2023 ότι το SPYDER AIO είναι ο ιδανικός αντικαταστάτης των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας των Ενόπλων Δυνάμεων, και η επιλογή του στην Ασπίδα κινείται σε αυτή τη γραμμή. Το κρίσιμο ζήτημα πλέον δεν είναι το όχημα αλλά η δικτύωση: η πραγματική αξία κάθε AIO θα κριθεί από το πόσο καλά θα «μιλά» με το νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, θέμα που έχουμε εξετάσει στο κείμενο για τον πηγαίο κώδικα. Η οικογένεια SPYDER εξάλλου συνεχίζει να εξελίσσεται. Τον Ιούλιο του 2026 η Rafael έδειξε σε βολές τις νέες εκδόσεις SPYDER ER (40 χλμ.) και SPYDER LR (80 χλμ.), με αναβαθμίσεις στην ταξινόμηση στόχων και στη διοίκηση και έλεγχο. Αυτές δεν είναι οι εκδόσεις που αγόρασε η Ελλάδα, όμως οι βελτιώσεις στο λογισμικό και στον I-Derby ER αφορούν όλη την οικογένεια. Η Rafael αναφέρει επίσης ότι το SPYDER έχει επιλεγεί από ευρωπαϊκές χώρες όπως η Τσεχία και η Ρουμανία, κάτι που σημαίνει κοινή εφοδιαστική βάση και εμπειρία χρηστών μέσα στο ΝΑΤΟ.
Συχνές ερωτήσεις για το SPYDER AIO
Είναι η διαμόρφωση All-in-One του ισραηλινού συστήματος αεράμυνας SPYDER της Rafael. Ραντάρ AESA 360 μοιρών, ηλεκτροοπτικό σύστημα, διοίκηση και έλεγχος και εκτοξευτής έως οκτώ πυραύλων βρίσκονται σε ένα όχημα 8×8, που μπορεί να δράσει μόνο του ή μέσα σε συστοιχία.
Το SPYDER AIO, ως το κινητό κατώτερο στρώμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», μαζί με το David’s Sling και το Barak MX, βάσει της συμφωνίας της 31ης Αυγούστου 2026. Τα SPYDER ER και LR που δοκίμασε η Rafael τον Ιούλιο του 2026 δεν είναι μέρος της ελληνικής επιλογής.
Τον Python-5 με υπέρυθρη καθοδήγηση και τον I-Derby με ενεργό ραντάρ. Με τον I-Derby ER η Rafael δίνει εμβέλεια έως 40 χλμ. και ύψος εμπλοκής έως 12 χλμ.
Κατά τη Rafael, περίπου σε τρία λεπτά από την κίνηση, και σε άλλα τρία μπορεί να ξαναφύγει. Το ραντάρ σαρώνει και ενώ το όχημα κινείται.
Τη δοκιμή του SPYDER AIO με τη DDR&D του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, που ανακοινώθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2024, όπου το σύστημα αναχαίτισε UAV σε σύνθετο επιχειρησιακό σενάριο με άμεσο πλήγμα.
