Η νέα κλιμάκωση από τους Χούθι στην Υεμένη φέρνει τη Σαουδική Αραβία αντιμέτωπη με μια δυσάρεστη στρατηγική πραγματικότητα: η πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική του Ριάντ διεύρυνε τις επιλογές του, αλλά δεν δημιούργησε έναν αξιόπιστο μηχανισμό ασφαλείας ικανό να αντικαταστήσει την αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα.
Η κατάληψη από τους Χούθι της Μόκα, της νήσου Περίμ και περιοχών γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, σε συνδυασμό με τις πυραυλικές επιθέσεις και τα πλήγματα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον σαουδαραβικών πόλεων και ενεργειακών εγκαταστάσεων, έχει δημιουργήσει μία από τις σοβαρότερες απειλές για το Βασίλειο των τελευταίων ετών. Οι επιθέσεις προκάλεσαν δεκάδες τραυματισμούς, ενώ το πετρελαϊκό και ναυτιλιακό σκέλος της κρίσης έχει αποκτήσει πλέον διεθνείς διαστάσεις μετά το κλέισιμο του αγωγού East-West που είχε σκοπό την παράκαμψη του Στενού του Ορμούζ με την μεταφορά του πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στράφηκε ξανά στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με το Reuters, ο Σαουδάραβας διάδοχος ζήτησε από τον Ντόναλντ Τραμπ στρατιωτική βοήθεια και αμερικανικά πλήγματα κατά των Χούθι, καθώς η προέλασή τους απειλεί άμεσα την πρόσβαση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποδέχθηκε το αίτημα για άμεση στρατιωτική επίθεση, αν και οι ΗΠΑ προσφέρουν πληροφορίες και βοήθεια στην επιλογή στόχων.
Το κόστος της σαουδαραβικής «πολυευθυγράμμισης»
Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής επίσημα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η άρνηση του Τραμπ αποτελεί άμεση «τιμωρία» του Ριάντ για την προσέγγισή του με την Κίνα.
Ωστόσο, η κρίση αποκαλύπτει με εντυπωσιακό τρόπο το βασικό πρόβλημα της στρατηγικής εξισορρόπησης του Ριάντ. Η Σαουδική Αραβία τα τελευταία χρόνια επένδυσε συστηματικά στην εμβάθυνση των σχέσεών της με το Πεκίνο, παρουσιάζοντας την Κίνα ως στρατηγικό εταίρο σε ενέργεια, επενδύσεις, χρηματοοικονομικά, τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη. Μόλις τον Ιούνιο του 2026, ο Ουάνγκ Γι και ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν μιλούσαν για αναβάθμιση της «συνολικής στρατηγικής εταιρικής σχέσης» των δύο χωρών.
Όταν όμως η κρίση πέρασε από την οικονομία στη σκληρή ασφάλεια, το Πεκίνο δεν εμφανίστηκε ως ισοδύναμος στρατηγικός εγγυητής.
Αντίθετα, η κινεζική πολιτική παραμένει προσανατολισμένη στη διατήρηση σχέσεων ταυτόχρονα με το Ριάντ, την Τεχεράνη και άλλους περιφερειακούς παίκτες. Η Κίνα επιδιώκει πρωτίστως να προστατεύσει τις ενεργειακές της ροές και ότι υπήρχαν αναφορές για κινεζικές επαφές με τους Χούθι σχετικά με ασφαλή διέλευση κινεζικών δεξαμενόπλοιων, την ώρα που το Πεκίνο διατηρούσε δημοσίως ουδέτερη στάση.
Την ίδια στιγμή, η οικονομική σχέση Κίνας–Ιράν παραμένει βαθιά.
Η εικόνα επομένως είναι αποκαλυπτική. Η Κίνα μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμη για τη Σαουδική Αραβία ως εμπορικός, επενδυτικός και διπλωματικός εταίρος. Δεν έχει αποδείξει όμως ότι είναι διατεθειμένη να αναλάβει το κόστος μιας στρατιωτικής σύγκρουσης προκειμένου να προστατεύσει σαουδαραβικές υποδομές ή να αναχαιτίσει τους συμμάχους της Τεχεράνης.
Και εκεί βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο στρατηγικό λάθος του Ριάντ: η υπόθεση ότι η οικονομική πολυπολικότητα μπορεί σχεδόν αυτομάτως να μετατραπεί σε πολυπολικότητα ασφάλειας.
Η Συμφωνία της Μέκκας περνά το πρώτο πραγματικό τεστ
Ακόμη μεγαλύτερη πίεση δέχεται η πολυδιαφημισμένη Συμφωνία της Μέκκας για Κοινή Άμυνα, που υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου 2026 η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν.
Η συμφωνία προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, μία διατύπωση που παραπέμπει πολιτικά στη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, η Σαουδική Αραβία δέχεται πυραύλους και drones. Και όμως, μέχρι στιγμής δεν έχει εμφανιστεί η εικόνα μιας πραγματικής τριμερούς στρατιωτικής αντίδρασης.
Η Τουρκία καταδίκασε απερίφραστα τις επιθέσεις των Χούθι και επανέλαβε τη στήριξή της στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Σαουδικής Αραβίας. Το Πακιστάν έχει κινηθεί πιο ενεργά: έχει προειδοποιήσει ότι η συνέχιση των επιθέσεων μπορεί να ενεργοποιήσει τη συμφωνία. Παράλληλα, όμως, το Ισλαμαμπάντ προσπαθεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής με την Τεχεράνη, αποφεύγοντας μια ευθεία σύγκρουση με το Ιράν και τους συμμάχους του.
Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα της Συμφωνίας της Μέκκας. Δεν μπορεί ακόμη να χαρακτηριστεί νεκρή ή άχρηστη, αλλά το πρώτο πραγματικό πολεμικό τεστ της αποκαλύπτει το χάσμα ανάμεσα στη διακήρυξη συλλογικής άμυνας και στην πολιτική βούληση για εφαρμογή της.
Η αποτροπή δεν δημιουργείται από μία υπογραφή. Δημιουργείται όταν ο αντίπαλος γνωρίζει ότι η επίθεση θα προκαλέσει αυτόματη, προβλέψιμη και δυσανάλογα δαπανηρή απάντηση.
Οι Χούθι, μέχρι στιγμής, δεν φαίνεται να έχουν πειστεί ότι η Μέκκα δημιούργησε έναν τέτοιο μηχανισμό.
Για το Ριάντ, το μήνυμα είναι σκληρό. Οι ΗΠΑ παραμένουν ο μοναδικός εξωτερικός παίκτης με τις στρατιωτικές δυνατότητες να αλλάξει γρήγορα την ισορροπία απέναντι στους Χούθι, αλλά δεν εμφανίζονται πλέον διατεθειμένες να ενεργούν αυτομάτως κατόπιν σαουδαραβικού αιτήματος. Η Κίνα προσφέρει χρήματα, εμπόριο και διπλωματία, όχι όμως μέχρι στιγμής αντίστοιχη εγγύηση ασφαλείας. Και η νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική της Μέκκας αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη όταν έρχεται η στιγμή να περάσει από τις διακηρύξεις στην πολεμική πραγματικότητα.
Η Σαουδική Αραβία θέλησε να αποκτήσει περισσότερους στρατηγικούς εταίρους και μεγαλύτερη αυτονομία από την Ουάσιγκτον και μάλιστα κατά κάποιο τρόπο απέναντι της Ελλάδας η οποία είναι εκεί με συστοιχία PATRIOT στην πράξη όχι στα λόγια. Το πέτυχε σε μεγάλο βαθμό στο διπλωματικό και οικονομικό επίπεδο. Η επίθεση των Χούθι όμως υπενθυμίζει ότι στρατηγική αυτονομία χωρίς αξιόπιστη στρατιωτική αποτροπή μπορεί να αποδειχθεί πολύ ακριβότερη από όσο υπολόγιζε το Ριάντ.
