Ο πρόεδρος της Αλβανίας, Ιλίρ Μέτα, επέστρεψε στο Κοινοβούλιο προς επανεξέταση τον νόμο 20/2020 «Για την ολοκλήρωση των διαδικασιών μετάβασης της ιδιοκτησίας στη Δημοκρατία της Αλβανίας».
Ο νόμος είχε εγκριθεί από την ολομέλεια του αλβανικού Κοινοβουλίου στις 5 Μαρτίου 2020 και είχε σταλεί στον πρόεδρο για επικύρωση και δημοσίευση. Δεν είχε εγκριθεί ως ενιαίο «πακέτο» με τον νόμο 111/2018 «Για το Κτηματολόγιο», όπως είχε προταθεί, ενώ είχε ζητηθεί η γνώμη της Επιτροπής της Βενετίας για τις διατάξεις που αφορούσαν τα κριτήρια του δικαιώματος ιδιοκτησίας στη γεωργική γη των προσώπων που διέθεταν τίτλους ιδιοκτησίας.
Στο διάταγμά του ο κ. Μέτα σημειώνει ότι ο νόμος έχει ως σκοπό τη δημιουργία απλοποιημένου και εναρμονισμένου νομικού πλαισίου για την ολοκλήρωση των διαδικασιών μετάβασης της ιδιοκτησίας στη διοικητική και νομική της υπόσταση, σκοπό τον οποίο, όπως τονίζει, καλωσορίζει.
Κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης του νόμου με το Σύνταγμα και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ο πρόεδρος έκρινε ότι ορισμένα άρθρα χρήζουν επανεξέτασης, καθώς το περιεχόμενό τους, όπως διατυπώνεται, θέτει σε κίνδυνο την αρχή της νομικής ασφάλειας, αντιβαίνει σε συνταγματικές διατάξεις, εγκυμονεί κίνδυνο συνταγματικών προβλημάτων και δεν εναρμονίζεται με τη νομολογία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Η πρώτη ένστασή του αφορά το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α, υποπαράγραφος iii, το οποίο αλληλεπικαλύπτεται με τον νόμο 133/2015 «Για την επεξεργασία της ιδιοκτησίας και την ολοκλήρωση της διαδικασίας αποζημίωσης». Το άρθρο 12 προβλέπει ότι επωφελούνται της μεταβίβασης της κυριότητας γεωργικής γης, χωρίς αποζημίωση, πρόσωπα που πληρούν ταυτόχρονα συγκεκριμένους όρους. Μεταξύ αυτών είναι όσοι δικαιούνται γη ως ιδιοκτησία ή προς χρήση, σύμφωνα με τους κανονισμούς που ρύθμιζαν τις σχέσεις μοιράσματος ή παροχής γεωργικής γης από το 1991 και εξής, καθώς και «άτομα στα οποία έχει αφαιρεθεί το δικαίωμα ιδιοκτησίας με τη δημιουργία των πρώην γεωργικών συνεταιρισμών ή των πρώην γεωργικών εταιρειών, ή οι κληρονόμοι τους».
Ο νόμος 133/2015, από την πλευρά του, έχει ως σκοπό την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναγνώρισης και αποζημίωσης των ιδιοκτησιών που απαλλοτριώθηκαν, κρατικοποιήθηκαν ή κατασχέθηκαν από το κομμουνιστικό κράτος από τις 29 Νοεμβρίου 1944.
Ο κ. Μέτα επισημαίνει ότι, κατά την εξέταση των άρθρων, το Κοινοβούλιο θέλησε να προχωρήσει στην επιστροφή των ιδιοκτησιών σε όλους όσους αδίκησε το κομμουνιστικό καθεστώς. Θεωρεί ωστόσο ότι η εξέταση της αφαίρεσης του δικαιώματος ιδιοκτησίας χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση από άλλον φορέα, όπως το Γραφείο Διαχείρισης Ακινήτων.
Τα αρμόδια όργανα παρέχουν επίσης αντίγραφο της λίστας ιδιοκτητών και έγγραφο της αγροτικής μεταρρύθμισης του 1946, στην οποία εντάσσεται η ιδιοκτησία που αφορά τον νόμο «Για τη διαχείριση της ιδιοκτησίας και την ολοκλήρωση της απαλλοτρίωσης των ιδιοκτησιών». Το Κοινοβούλιο αποφάσισε οι διαδικασίες απαλλοτρίωσης της γης και του δικαιώματος ιδιοκτησίας να γίνονται από διαφορετικούς φορείς, χωρίς συντονισμό και συνεργασία μεταξύ τους. Η διάταξη αυτή, σύμφωνα με τον πρόεδρο, εντείνει την ανησυχία για αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων, η οποία θα οδηγούσε σε άνιση διαχείριση των υποθέσεων και σε διακρίσεις.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο, μέσω της νομολογίας του και ερμηνεύοντας το άρθρο 18 του Συντάγματος, τονίζει ότι η αρχή της ισότητας αποσκοπεί στην καθολική ισότητα ενώπιον του νόμου και αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα. Στην αρχή αυτή βασίζεται και ο κ. Μέτα, υποστηρίζοντας ότι η επανεξέταση του νόμου είναι απαραίτητη για να εγκριθεί και να τεθεί σε ισχύ.
Στη συνέχεια αναφέρεται επιγραμματικά και σε άλλα άρθρα του νόμου, τα οποία, όπως σημειώνει, χρήζουν άμεσης διόρθωσης, καθώς έρχονται σε αντίθεση με το Σύνταγμα. Οι διαδικασίες απαλλοτρίωσης δεν παρέχουν καμία ασφάλεια σε ιδιοκτησία που βρίσκεται στην κατοχή τρίτων προσώπων, με αποτέλεσμα ο πραγματικός ιδιοκτήτης να μη μπορεί να την καταχωρίσει στο Κτηματολόγιο ή να αποζημιωθεί. Ο κ. Μέτα ζητά σχετικά τον ορισμό χρονοδιαγράμματος για την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Επιπλέον, τονίζει ότι το άρθρο 24 θέτει σε κίνδυνο την αρχή της νομικής ασφάλειας και της ισότητας ενώπιον του νόμου και πρέπει να επανεξεταστεί από το αλβανικό Κοινοβούλιο.
Με βάση τις τεκμηριωμένες, όπως τις χαρακτηρίζει, ενστάσεις του, ο πρόεδρος αναφέρει επιγραμματικά τις παρατηρήσεις του για όλα τα άρθρα και τονίζει ότι, εάν ο νόμος εφαρμοστεί και τεθεί σε ισχύ με την παρούσα μορφή του, θα έχει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις στον κοινωνικό ιστό της χώρας.
Κλείνοντας το εκτενές διάταγμά του, ο κ. Μέτα ζητά για ακόμη μία φορά την επανεξέταση των άρθρων 12, 24, 33, 48, 49, 59, 60, 65, 68, 69, 71, 78 και 82 του νόμου 20/2020 «Για την ολοκλήρωση των διαδικασιών μετάβασης της ιδιοκτησίας στη Δημοκρατία της Αλβανίας».
