Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αδιάφορος ως προς την απόφαση κρατών του Κόλπου να συναντηθούν με το Ιράν για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ, την ώρα που εντείνονται οι διπλωματικές διεργασίες για τον περιορισμό της κρίσης γύρω από μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Ντούνμπεγκ της Ιρλανδίας, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «δεν τον νοιάζει» εάν οι χώρες του Κόλπου επιλέξουν να πραγματοποιήσουν συνομιλίες με υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους τη Δευτέρα, σημειώνοντας ότι είναι «δική τους υπόθεση».
Οι δηλώσεις έρχονται ενώ το Ομάν προετοιμάζεται να φιλοξενήσει συνάντηση μεταξύ του Ιράν και αραβικών κρατών του Κόλπου, με βασικό αντικείμενο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με το Reuters, Ιρανός αξιωματούχος έχει ήδη περιορίσει τις προσδοκίες για άμεση συμφωνία, ξεκαθαρίζοντας ότι από τη συνάντηση της Δευτέρας δεν αναμένεται να προκύψει υπογεγραμμένη συμφωνία για το στρατηγικό πέρασμα.
Η Τεχεράνη επιδιώκει ένα πλαίσιο που θα της επιτρέπει να έχει ενισχυμένο ρόλο στη διαχείριση της διέλευσης πλοίων και, σύμφωνα με το Reuters, έχει θέσει ακόμη και ζήτημα είσπραξης τελών από πλοία που χρησιμοποιούν τα Στενά. Το Ομάν, το οποίο διαδραματίζει εδώ και μήνες μεσολαβητικό ρόλο, δεν έχει αποδεχθεί αυτή τη θέση, ενώ το Μπαχρέιν έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει στη συνάντηση.
Η σημασία των συνομιλιών ξεπερνά κατά πολύ τις σχέσεις Τεχεράνης και αραβικών μοναρχιών. Πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών τον Φεβρουάριο, από τα Στενά του Ορμούζ διερχόταν περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, καθιστώντας οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή άμεση απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια και τις διεθνείς τιμές.
Η ένταση παραμένει υψηλή. Νέο περιστατικό εναντίον εμπορικού πλοίου στα Στενά την Κυριακή προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία, με τη βρετανική UK Maritime Trade Operations (UKMTO) να αναφέρει ότι Ιρανικό πλοίο επλήγη από βλήμα, εκδηλώθηκε πυρκαγιά και το πλήρωμά του χρειάστηκε να εγκαταλείψει το σκάφος.
Παράλληλα, οι ενεργειακές πιέσεις έχουν ενταθεί και από την προσωρινή διακοπή λειτουργίας του κρίσιμου σαουδαραβικού αγωγού East-West, μετά από επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος. Ο συγκεκριμένος αγωγός έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική αξία επειδή επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να μεταφέρει εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Τραμπ, πάντως, διατήρησε την αισιοδοξία που έχει επανειλημμένα εκφράσει για την προοπτική συμφωνίας με την Τεχεράνη. Επανέλαβε ότι το Ιράν «θέλει πάρα πολύ να κάνει συμφωνία», εκτιμώντας ταυτόχρονα ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τερματιστεί είτε πριν είτε αμέσως μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Άνοιγμα Ιράν προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Την ίδια στιγμή, ένα δεύτερο διπλωματικό κανάλι αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ότι είχε θετική συνομιλία με τον διάδοχο του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, σεΐχη Χάλεντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των BRICS στο Νέο Δελχί.
«Συμφωνήθηκε ότι θα αφήσουμε το παρελθόν στην άκρη και θα οικοδομήσουμε ένα καλό μέλλον», ανέφερε ο Πεζεσκιάν, σύμφωνα με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim.
Η συνάντηση έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς Ιράν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν βρεθεί σε αντίπαλες πλευρές της περιφερειακής κρίσης. Το Reuters χαρακτήρισε την επαφή Πεζεσκιάν–Χάλεντ ως την υψηλότερου επιπέδου συνάντηση μεταξύ των δύο πλευρών από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ αμφότερες οι χώρες στήριξαν κοινή δήλωση των BRICS που καλεί σε αποκλιμάκωση, προστασία των αμάχων, σεβασμό της κυριαρχίας και διαφύλαξη της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Η παράλληλη κινητικότητα σε Ομάν και Νέο Δελχί δείχνει ότι οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν να διαμορφώσουν δικά τους κανάλια επικοινωνίας με την Τεχεράνη, ανεξάρτητα από την πορεία των απευθείας ή έμμεσων συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν. Για τα αραβικά κράτη της περιοχής, το διακύβευμα αφορά όχι μόνο τις σχέσεις με το Ιράν αλλά και την προστασία των ενεργειακών υποδομών, των θαλάσσιων εμπορικών οδών και της οικονομικής σταθερότητας.
Το εάν οι συνομιλίες της Δευτέρας μπορούν να αποτελέσουν την αρχή μιας ευρύτερης συνεννόησης παραμένει αβέβαιο. Ωστόσο, η συνύπαρξη στρατιωτικής πίεσης και εντατικής διπλωματίας δείχνει ότι το μέλλον των Στενών του Ορμούζ βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας διαπραγμάτευσης που αφορά ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφάλειας του Περσικού Κόλπου.
