Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Βασίλειο της Δανίας και η Γροιλανδία κατέληξαν σε συμφωνία που, σύμφωνα με τον ίδιο, παρέχει στην Ουάσιγκτον «μόνιμο έλεγχο» σε ζητήματα ασφάλειας στο στρατηγικής σημασίας αρκτικό νησί, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας.

Η ανακοίνωση έγινε μέσω της πλατφόρμας Truth Social αργά την Παρασκευή, με τον Αμερικανό πρόεδρο να υποστηρίζει ότι η συμφωνία επιλύει «όλες» τις αμερικανικές ανησυχίες για τη Γροιλανδία και δεν έχει ημερομηνία λήξης.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι «δεν υπάρχει τέλος» στη διάρκεια της συμφωνίας και ότι οι ΗΠΑ θα έχουν «για πάντα» τη δυνατότητα να προχωρούν στις ενέργειες που θεωρούν απαραίτητες για την υπεράσπιση τόσο της Γροιλανδίας όσο και της αμερικανικής εθνικής ασφάλειας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά του στην παρουσία τρίτων δυνάμεων. Σύμφωνα με τον Τραμπ, κανένας αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα μπορεί στο εξής να διαθέτει στρατιωτική βάση, μόνιμη στρατιωτική παρουσία ή να πραγματοποιεί ευαίσθητες στρατηγικές επενδύσεις στη Γροιλανδία χωρίς την «ρητή γραπτή έγκριση» των ΗΠΑ.

Ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων στη Γροιλανδία

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε επίσης ότι θα ξεκινήσει άμεσα η διαδικασία για την ανάπτυξη «μεγάλης στρατιωτικής παρουσίας» σε κατάλληλες περιοχές της Γροιλανδίας, σε συνεργασία, όπως είπε, με τους κατοίκους του νησιού.

Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη την Pituffik Space Base, πρώην Thule Air Base, στη βορειοδυτική Γροιλανδία, η οποία αποτελεί κρίσιμο κόμβο για την έγκαιρη προειδοποίηση έναντι βαλλιστικών πυραύλων και τη διαστημική επιτήρηση.

Η Wall Street Journal, επικαλούμενη Αμερικανό αξιωματούχο, αναφέρει ότι το νέο πλαίσιο προβλέπει μόνιμη αμερικανική στρατιωτική παρουσία ακόμη και στην περίπτωση που η Γροιλανδία καταστεί στο μέλλον ανεξάρτητο κράτος. Κατά την ίδια πηγή, οι περιορισμοί αφορούν κυρίως κράτη εκτός ΝΑΤΟ, με τη Ρωσία και την Κίνα να βρίσκονται στο επίκεντρο των αμερικανικών ανησυχιών.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με την ίδια αναφορά, δήλωσε ότι η Γροιλανδία θα παραμείνει μέρος της «στρατηγικής αμυντικής περιοχής της Βόρειας Αμερικής», με στόχο τον αποκλεισμό αντίπαλων δυνάμεων από το νησί και τη γύρω περιοχή.

Η κρίσιμη διευκρίνιση από Κοπεγχάγη και Νουούκ

Παρά τη διατύπωση του Τραμπ περί ήδη συναφθείσας συμφωνίας, η εικόνα που προκύπτει από τη Δανία είναι πιο προσεκτική ως προς το νομικό της στάδιο.

Μετά την ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου, οι κυβερνήσεις Δανίας και Γροιλανδίας ανέφεραν ότι αναμένουν η συμφωνία να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι πρόκειται για συμφωνία που ενισχύει την κοινή ασφάλεια στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό, τονίζοντας όμως ταυτόχρονα ότι αναγνωρίζει την κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.

Η διευκρίνιση αυτή είναι καθοριστική: η διατύπωση του Τραμπ περί «μόνιμου ελέγχου» αφορά, με βάση τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία, τον τομέα της ασφάλειας και τα αμερικανικά στρατιωτικά δικαιώματα και όχι μεταβίβαση κυριαρχίας ή προσάρτηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ.

Η συμφωνία, εφόσον υπογραφεί με τους όρους που έχουν περιγραφεί, μεταβάλλει σημαντικά το πλαίσιο ασφαλείας στην Αρκτική. Η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική, τον Αρκτικό Ωκεανό και τον Βόρειο Ατλαντικό την καθιστά κρίσιμη για την έγκαιρη προειδοποίηση, την πυραυλική άμυνα και την επιτήρηση των βόρειων διαδρομών, σε μια περιοχή όπου εντείνεται ο στρατηγικός ανταγωνισμός με τη Ρωσία και την Κίνα.