Η Ιλιάνα Γιότοβα, που ασκούσε ήδη καθήκοντα προέδρου, είναι η πρώτη γυναίκα που εκλέγεται πρόεδρος της Βουλγαρίας. Με καταμετρημένες όλες τις ψήφους, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου ότι στον δεύτερο γύρο της Κυριακής η Γιότοβα πήρε 57,6% και ο υποψήφιος της φιλοδυτικής φιλελεύθερης αντιπολίτευσης Αντρέι Γκιούροφ 39,5%. Η 62χρονη πρόεδρος έχει στηρίξει τον διάλογο με τη Μόσχα και αντιτίθεται σε περαιτέρω στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
Ο Γκιούροφ παραδέχθηκε την ήττα του. «Έτσι ψήφισαν οι Βούλγαροι πολίτες», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το αποτέλεσμα πρέπει να γίνει δεκτό όπως είναι. Η Γιότοβα είπε ότι θα δουλέψει για την εθνική συναίνεση, γεφυρώνοντας τις πολιτικές διαφορές. «Ψήφισα για την εθνική συναίνεση μέσα από τον διάλογο, για θεσμούς που λειτουργούν για τους πολίτες, για ένα ισχυρό κράτος με δική του εξωτερική πολιτική σε μια ισχυρή Ευρώπη», ανέφερε μετά την ψηφοφορία. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τη συνεχάρη και έγραψε ότι προσβλέπει στη συνεργασία μαζί της στην ασφάλεια και την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ανεξαρτησία.
Δοκιμασία για την κυβέρνηση Ράντεφ
Η εκλογή ήταν η πρώτη μεγάλη δοκιμασία για το κόμμα Προοδευτική Βουλγαρία του πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ, που στήριξε τη Γιότοβα. Στις βουλευτικές εκλογές της 19ης Απριλίου το κόμμα κέρδισε 131 από τις 240 έδρες και απέκτησε αυτοδυναμία. Παρατηρητές σημειώνουν ότι με τη νίκη της Γιότοβα η προεδρία παραμένει στα χέρια της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Η Γιότοβα, πρώην τηλεοπτική δημοσιογράφος και ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών, είχε εκλεγεί δύο φορές αντιπρόεδρος με τον Ράντεφ, το 2016 και το 2021, και ανέλαβε την προεδρία τον Ιανουάριο, όταν εκείνος παραιτήθηκε για να διεκδικήσει έδρα στη Βουλή. Αντιπρόεδρός της θα είναι ο 53χρονος δικηγόρος και δημοσιογράφος Κιρίλ Βάλτσεφ, επικεφαλής του Βουλγαρικού Πρακτορείου Ειδήσεων από το 2021. Ο ρόλος του προέδρου είναι κυρίως τελετουργικός, αφού δεν έχει εκτελεστικές αρμοδιότητες και οι μεγάλες αποφάσεις περνούν από τη Βουλή.
Ο δεύτερος γύρος μετατράπηκε σε δημοψήφισμα για την εξωτερική πολιτική. «Επιλέγουμε ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη», είχε πει ο Ράντεφ πριν από την ψηφοφορία. Ο Γκιούροφ, που ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός είχε υπογράψει τον Μάρτιο συμφωνία συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας με την Ουκρανία, επέκρινε έντονα τη ρωσική επιθετικότητα. Στον πρώτο γύρο η Γιότοβα είχε πάρει 34,8% και ο Γκιούροφ 31,95%, ενώ τρίτος ήρθε ο φιλορώσος Κοστάντιν Κοστάντινοφ του εθνικιστικού κόμματος Αναγέννηση με 12,5%. Η συμμετοχή στον δεύτερο γύρο ήταν κάτω από 30%, και ένας λόγος ήταν ότι τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης, ανάμεσά τους και το GERB του Μπόικο Μπορίσοφ, δεν κατέβασαν υποψήφιο.
Η Ρωσία και τα drones στη Μαύρη Θάλασσα
Σε προεκλογική συγκέντρωση στις 6 Οκτωβρίου η Γιότοβα δήλωσε ότι «όσο είμαι πρόεδρος, κανένας Βούλγαρος στρατιώτης δεν θα πάει στην Ουκρανία», παρότι το Σύνταγμα δίνει μόνο στη Βουλή την αρμοδιότητα να στέλνει στρατεύματα στο εξωτερικό. Δύο ημέρες πριν από την ψηφοφορία είπε ότι «η Ρωσία δεν είναι σε καμία περίπτωση εχθρός της Βουλγαρίας». Οι εκλογές έγιναν ενώ πλοία δέχονταν επιθέσεις από drones ανοιχτά των βουλγαρικών ακτών, για τις οποίες το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επέκρινε τη Ρωσία. Η Γιότοβα και ο Ράντεφ δεν έχουν κατονομάσει τη Μόσχα ως υπεύθυνη. Για τις επιθέσεις αυτές, δείτε το ρεπορτάζ μας για τα drones στη Μαύρη Θάλασσα κοντά στο ακρωτήριο Καλιάκρα και το πλήγμα σε δύο εμπορικά πλοία και τη στάση του Ράντεφ. Η Βουλγαρία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 2004 και της ΕΕ από το 2007.
