Η Αθήνα έκανε ακριβώς ό,τι είχε προαναγγείλει: αδειοδότησε η ίδια τις έρευνες για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (GSI), εξέδωσε NAVTEX και το γαλλικό «Abeille Marengo» ξεκινά εργασίες νότια της Κάσου, χωρίς τουρκική συγκατάθεση. Η απάντηση της Άγκυρας ήρθε με εμφανή ενόχληση. Με την ανακοίνωση υπ’ αριθμ. 214, που εκδόθηκε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δηλώνει ότι «ακύρωσε» τις NAVTEX Αθήνας και Λευκωσίας και ότι η διαδικασία για την τουρκική «συγκατάθεση» δεν έχει «ακόμη ολοκληρωθεί».
Τα τέσσερα σημεία της ανακοίνωσης
Η ανακοίνωση, που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του τουρκικού ΥΠΕΞ, είναι σύντομη αλλά πυκνή:
- Η Άγκυρα διαπιστώνει ότι ένα πλοίο με γαλλική σημαία σκοπεύει να πραγματοποιήσει «παράνομη θαλάσσια επιστημονική έρευνα» με στόχο την πόντιση καλωδίου «χωρίς άδεια», μέσα στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, τα εξωτερικά όρια της οποίας η Άγκυρα γνωστοποίησε στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020.
- Οι «μη εξουσιοδοτημένες» ναυτιλιακές προειδοποιήσεις (NAVTEX) που εξέδωσαν για τον σκοπό αυτό η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία, την οποία το τουρκικό κείμενο αποκαλεί «Ελληνοκυπριακή Διοίκηση της Νότιας Κύπρου» (GKRY), «ακυρώθηκαν» από την Τουρκία.
- Για το τμήμα των εργασιών που, κατά την Άγκυρα, εμπίπτει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, η διαδικασία για τη συγκατάθεση που πρέπει να δοθεί από την Τουρκία, βάσει των καθιερωμένων διατάξεων του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί».
- Η Τουρκία δηλώνει «πλήρως αποφασισμένη» να προστατεύσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα που, όπως υποστηρίζει, απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, και ότι θα συνεχίσει να ακολουθεί μια προσέγγιση που στηρίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό στην περιοχή.
Η «συγκατάθεση» της Άγκυρας
Στο τρίτο σημείο, η Άγκυρα δεν αρκείται στην ακύρωση των NAVTEX. Υποστηρίζει ότι για το τμήμα των εργασιών που, κατά την ίδια, βρίσκεται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα απαιτείται τουρκική συγκατάθεση και ότι η σχετική διαδικασία «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί». Η Αθήνα έχει αδειοδοτήσει η ίδια τις εργασίες, ως παράκτιο κράτος, και δεν αναγνωρίζει στην Τουρκία αρμοδιότητα να εγκρίνει έρευνες σε περιοχή που θεωρεί ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Η ανακοίνωση ακολούθησε την τουρκική αντι-NAVTEX 1105/26 του σταθμού της Αττάλειας, που ήδη χαρακτήριζε «μη εξουσιοδοτημένο» τον ελληνικό σταθμό και επικαλούνταν την ίδια επιστολή του 2020 προς τον ΟΗΕ (έγγραφο A/74/757).
Η ελληνική πλευρά
Η Αθήνα κινήθηκε με δική της αδειοδότηση. Ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε την απόφαση μετά τη θετική γνωμοδότηση της διυπουργικής επιτροπής, ύστερα από αίτημα της Nexans, και η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX 1411/26. Οι εργασίες του «Abeille Marengo» έχουν προγραμματιστεί από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027, με αφετηρία το σημείο νότια της Κάσου όπου είχαν σταματήσει το 2024. Λεπτομέρειες υπάρχουν στο ρεπορτάζ μας για την ελληνική NAVTEX.
Με την επιστολή του 2020 η Τουρκία κατέθεσε στον ΟΗΕ τα όρια της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο, σε συνάφεια με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Τα όρια αυτά αγνοούν σε μεγάλο βαθμό την επήρεια ελληνικών νησιών, όπως η Κάσος, η Κάρπαθος και η Κρήτη. Η Ελλάδα απορρίπτει αυτές τις διεκδικήσεις με βάση τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Δύο ημέρες νωρίτερα, με την ανακοίνωση 212, το τουρκικό ΥΠΕΞ είχε δώσει την απάντηση της Άγκυρας στην έκθεση της Κομισιόν. Το βασικό ερώτημα τώρα είναι αν η «ακύρωση» θα μείνει στα χαρτιά ή αν θα συνοδευτεί από παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή, όπως τον Ιούλιο του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία κινήθηκαν κοντά στο «Ievoli Relume».
