Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση του Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ υπό αυστηρούς όρους, χαρακτηρίζοντάς την μη αποδεκτή για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη διεθνή κοινότητα. Σε συνέντευξή του στο δίκτυο Fox News, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να επιβάλει ένα καθεστώς ελέγχου σε μια στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο, η οποία οφείλει να παραμείνει ανοιχτή ως διεθνή ύδατα.
Η σκληρή απάντηση του Μάρκο Ρούμπιο
Σύμφωνα με τον Ρούμπιο, η αντίληψη του Ιράν για τη διαχείριση των Στενών έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το διεθνές δίκαιο. Ο Αμερικανός Υπουργός ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός στις δηλώσεις του, περιγράφοντας την ιρανική πρόταση ως μια μορφή εκβιασμού.
«Αυτό που εννοούν με το άνοιγμα των στενών είναι: “ναι, τα στενά είναι ανοιχτά, αρκεί να συντονίζεστε με το Ιράν, να παίρνετε την άδειά μας, διαφορετικά θα σας ανατινάξουμε και θα μας πληρώσετε”», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρούμπιο.
Ο ίδιος πρόσθεσε με έμφαση: «Αυτό δεν συνιστά άνοιγμα των στενών. Πρόκειται για διεθνείς υδάτινες οδούς. Δεν μπορούν να κανονικοποιήσουν, ούτε μπορούμε εμείς να ανεχθούμε την προσπάθειά τους να επιβάλουν ένα σύστημα στο οποίο οι Ιρανοί θα αποφασίζουν ποιος επιτρέπεται να τις χρησιμοποιεί».
Η πρόταση της Τεχεράνης και το διπλωματικό παρασκήνιο
Η παρέμβαση του Ρούμπιο έρχεται στον απόηχο πληροφοριών που θέλουν το Ιράν να προτείνει μια συμφωνία «πακέτο» προς την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με αναφορά του Axios, η οποία επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, η Τεχεράνη πρότεινε τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα του Ορμούζ, ζητώντας όμως τη μετάθεση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό της πρόγραμμα σε μεταγενέστερο στάδιο.
Η πρόταση αυτή διαβιβάστηκε μέσω Πακιστανών μεσολαβητών, μετά την αποτυχία των προγραμματισμένων συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ το περασμένο Σαββατοκύριακο. Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, πραγματοποίησε μια σειρά από αστραπιαίες επισκέψεις σε Ομάν και Πακιστάν, προτού αναχωρήσει τελικά για τη Ρωσία, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ έδωσε σήμα ότι δεν προτίθεται να αποστείλει άμεσα διαπραγματευτική ομάδα.
Το στρατηγικό αδιέξοδο και ο ρόλος του πετρελαίου
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το «φίλτρο» της παγκόσμιας ενέργειας, καθώς από εκεί διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκοσμίως διακινούμενου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κατάσταση παραμένει τεταμένη από τις 8 Απριλίου, όταν τέθηκε σε ισχύ μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ. Έκτοτε, το Ιράν έχει περιορίσει τη ναυσιπλοΐα, ενώ οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Αμερικανοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποδοχή της ιρανικής πρότασης θα στερούσε από την Ουάσιγκτον τα σημαντικότερα εργαλεία πίεσης που διαθέτει. Η άρση του αποκλεισμού και η ροή των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου θα άφηναν τον Λευκό Οίκο χωρίς μέσα επιβολής όρων στις μελλοντικές συνομιλίες για τα πυρηνικά.
Η «κόκκινη γραμμή» του εμπλουτισμένου ουρανίου
Το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένει το σημείο αιχμής. Το Ιράν διαθέτει αυτή τη στιγμή 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%. Το επίπεδο αυτό απέχει ελάχιστα από το τεχνικό όριο για την παραγωγή όπλων και δεν εξυπηρετεί καμία ειρηνική εφαρμογή.
Το Ισραήλ, παρότι δεν συμμετείχε στις επαφές στο Πακιστάν, έχει καταστήσει σαφές προς τις ΗΠΑ ότι οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών πρέπει απαρέγκλιτα να περιλαμβάνει τον οριστικό τερματισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών της Τεχεράνης για να γίνει αποδεκτή από το Ισραηλινό κοινοβούλιο.
Αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από το Ισλαμαμπάντ
Οι ελπίδες για μια άμεση διπλωματική διέξοδο φαίνεται να εξανεμίζονται. Την Κυριακή, δύο αμερικανικά μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 απομάκρυναν προσωπικό ασφαλείας και εξοπλισμό από την πακιστανική πρωτεύουσα, γεγονός που ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία δεν πρόκειται να επιστρέψει σύντομα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Παρά την κινητικότητα του Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος επιχείρησε να πείσει το Ομάν να υποστηρίξει έναν μηχανισμό είσπραξης διοδίων στα Στενά, ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε πως, αν και το Ιράν «προσέφερε πολλά» στην τελευταία του πρόταση, αυτά «δεν ήταν αρκετά».
