Ένα εσωτερικό έγγραφο του αμερικανικού Πενταγώνου που διέρρευσε στο πρακτορείο Reuters, αποκαλύπτει ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο επιβολής πρωτοφανών κυρώσεων σε παραδοσιακούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, όπως η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η αιτία της αμερικανικής δυσαρέσκειας επικεντρώνεται στην άρνηση των συγκεκριμένων χωρών να υποστηρίξουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στον εν εξελίξει πόλεμο με το Ιράν, πυροδοτώντας μια νέα, βαθιά κρίση στους κόλπους της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Αντίποινα για την άρνηση παραχώρησης βάσεων
Οι προτάσεις που καταγράφονται στο email υψηλόβαθμων αξιωματούχων του Πενταγώνου αντικατοπτρίζουν τον εκνευρισμό της κυβέρνησης Τραμπ για την απροθυμία των ευρωπαϊκών κρατών να παραχωρήσουν στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις δικαιώματα πρόσβασης, χρήσης βάσεων και υπερπτήσεων (Access, Basing, and Overflight – ABO). Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας, οι προτεινόμενες τιμωρητικές ενέργειες στοχεύουν στη «μείωση του αισθήματος αυτονομίας στο θέμα από την πλευρά των Ευρωπαίων».
Ο Αμερικανός Υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ (Pete Hegseth), φέρεται να έχει ξεκαθαρίσει ότι τα δικαιώματα ABO αποτελούν «την απόλυτη βάση για το ΝΑΤΟ», ενώ ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου, Κίνγκσλεϊ Ουίλσον (Kingsley Wilson), ερωτηθείς για το επίμαχο email, αρκέστηκε στο αυστηρό σχόλιο: «Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ δεν ήταν εκεί για εμάς».
Η σύγκρουση με τη Μαδρίτη και η απάντηση Σάντσεθ
Στην περίπτωση της Ισπανίας, το έγγραφο προτείνει την αναστολή της συμμετοχής της από καίριες και υψηλού κύρους θέσεις του ΝΑΤΟ, μια κίνηση που, αν και έχει «περιορισμένη στρατιωτική επίπτωση», θα έφερε «τεράστιο συμβολικό αντίκτυπο». Υπενθυμίζεται ότι η Μαδρίτη είχε αρνηθεί στις ΗΠΑ τη χρήση των κοινών βάσεων σε Ρότα και Μορόν για αεροπορικά πλήγματα, προκαλώντας την οργή του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πρόσφατα απείλησε τη χώρα με εμπορικό εμπάργκο.
Ωστόσο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διευκρίνισαν την Παρασκευή στο Euractiv ότι δεν υπάρχει νομική οδός ούτε σχετική πρόβλεψη στη συνθήκη του ΝΑΤΟ για την αποβολή ή αναστολή ενός κράτους-μέλους.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ (Pedro Sanchez) επιχείρησε να υποβαθμίσει τη διαρροή, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους: «Δεν εργαζόμαστε με βάση emails, αλλά με επίσημα έγγραφα και κυβερνητικές θέσεις. Η θέση της ισπανικής κυβέρνησης είναι σαφής: πλήρης συνεργασία με τους συμμάχους, αλλά πάντα αυστηρά εντός του πλαισίου του διεθνούς δικαίου».
Πίεση στο Λονδίνο: Η πιθανή νέα κρίση των νήσων Φώκλαντ
Το Πεντάγωνο φαίνεται πως επεκτείνει τις πιέσεις του και απέναντι στο Λονδίνο. Το έγγραφο περιλαμβάνει ρητή πρόταση για την επανεξέταση της πάγιας αμερικανικής διπλωματικής στήριξης προς τις βρετανικές διεκδικήσεις σε υπερπόντια εδάφη, τα οποία το κείμενο χαρακτηρίζει αιχμηρά ως «αυτοκρατορικές κτήσεις». Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα που αναφέρεται είναι τα νησιά Φώκλαντ, μια περιοχή εξαιρετικά ευαίσθητη, λόγω της διεκδίκησής τους από την Αργεντινή.
Μια τέτοια αλλαγή στάσης θα σηματοδοτούσε ιστορική απόκλιση από την ουδετερότητα που τηρούσαν επί δεκαετίες οι ΗΠΑ στο ζήτημα. Η αντίδραση της Βρετανίας υπήρξε άμεση. Εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ (Keir Starmer) –τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε πρόσφατα επειδή απείχε από τον πόλεμο στο Ιράν– ξεκαθάρισε την Παρασκευή ότι «η κυριαρχία των νήσων Φώκλαντ ανήκει αδιαπραγμάτευτα στη Βρετανία».
Η διαρροή αυτού του εγγράφου υπογραμμίζει το τεράστιο ρήγμα που έχει προκαλέσει η κρίση του Ιράν στις διατλαντικές σχέσεις, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη συνοχή της συμμαχίας σε μια εξαιρετικά κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία.
