Στα πρόθυρα κατάρρευσης βρίσκονται οι προγραμματισμένες συνομιλίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, καθώς μια βαθιά διαφωνία σχετικά με την τοποθεσία, τη σύνθεση και την ατζέντα της συνάντησης απειλεί να ακυρώσει τη διπλωματική προσπάθεια που είχε οριστεί για αυτή την Παρασκευή. Παρά την αρχική συμφωνία για συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη, η Τεχεράνη ζητά τώρα αλλαγή πλεύσης στο Ομάν, προκαλώντας το πρώτο «όχι» της Ουάσινγκτον σύμφωνα με το AXIOS.
Το χάσμα για την τοποθεσία και τη μορφή των συνομιλιών
Ενώ οι δύο πλευρές είχαν αρχικά συμφωνήσει να συναντηθούν στην Τουρκία με την παρουσία περιφερειακών παρατηρητών, το Ιράν ζήτησε αιφνιδιαστικά τη μεταφορά των συνομιλιών στο Ομάν. Επιπλέον, η ιρανική πλευρά επιθυμεί οι επαφές να έχουν αυστηρά διμερή χαρακτήρα, αποκλείοντας τρίτες χώρες, ώστε να επικεντρωθούν αποκλειστικά στο πυρηνικό ζήτημα.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατέστησε σαφές την Τετάρτη πως οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να υποχωρήσουν στις απαιτήσεις της Τεχεράνης. Σύμφωνα με τον κ. Ρούμπιο, η Ουάσινγκτον θεωρεί δεδομένο το πλαίσιο της Κωνσταντινούπολης, το οποίο είχε διαμορφωθεί με τη συμμετοχή εταίρων που επιθυμούν να παρευρεθούν.
Η ατζέντα των «κόκκινων γραμμών»
Η μεγαλύτερη διαφωνία, ωστόσο, εντοπίζεται στο περιεχόμενο του διαλόγου παρά στην τοποθεσία. Ο Μάρκο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε ουσιαστική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει:
- Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
- Το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων.
- Την υποστήριξη σε τρομοκρατικές οργανώσεις στην περιοχή.
- Την καταστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο εσωτερικό της χώρας.
Στον αντίποδα, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters πως το πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας είναι «εκτός διαπραγμάτευσης», τονίζοντας πως οι συνομιλίες πρέπει να περιοριστούν μόνο στο πυρηνικό σκέλος και στους όρους εμπλουτισμού ουρανίου.
«Αν οι Ιρανοί θέλουν να συναντηθούν, είμαστε έτοιμοι. Αν αλλάξουν γνώμη, είμαστε επίσης εντάξει με αυτό. Δεν είμαι βέβαιος αν μπορείς να καταλήξεις σε συμφωνία με αυτούς τους ανθρώπους, αλλά θα προσπαθήσουμε να το μάθουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρούμπιο.
Η αμερικανική ηγεσία συνδέει την ιρανική στάση με την εσωτερική οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει το καθεστώς. Ο κ. Ρούμπιο σημείωσε πως οι πόροι του Ιράν κατευθύνονται στη χορηγία της τρομοκρατίας αντί για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, γεγονός που τροφοδοτεί τις διαμαρτυρίες στους δρόμους.
Αρκετοί Άραβες και Πέρσες αναλυτές επισημαίνουν πως το «έλλειμμα εμπιστοσύνης» μεταξύ των δύο πλευρών είναι πλέον χαοτικό. Υπάρχει ο κίνδυνος οι δύο χώρες να αντιλαμβάνονται τη διπλωματία απλώς ως ένα εργαλείο δικαιολόγησης μιας επικείμενης σύγκρουσης, με τον κίνδυνο ενός λάθος υπολογισμού να παραμένει εξαιρετικά υψηλός.
