Δύο δοκιμαστικά σκάφη, ένα ύψους 16 μέτρων και ένα περίπου 52 μέτρων, θα συνδεθούν το 2027 με το διαστημόπλοιο Orion σε τροχιά γύρω από τη Γη, ένα βήμα πριν από την πρώτη προσελήνωση αστροναυτών που η NASA προγραμματίζει για το 2028. Πρόκειται για δοκιμαστικές εκδόσεις των σεληνακάτων της Blue Origin και της SpaceX, δηλαδή των σκαφών που θα κατεβάζουν αστροναύτες από τη σεληνιακή τροχιά στην επιφάνεια της Σελήνης. Πώς θα γίνει η δοκιμή εξήγησαν δύο μηχανικοί της NASA στο επεισόδιο 443 του podcast «Houston We Have a Podcast» του Διαστημικού Κέντρου Johnson, που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου. Η συζήτηση ηχογραφήθηκε στις 10 Αυγούστου 2026.
Ο Κεντ Κρίσγουελ (Kent Criswell) είναι επικεφαλής μηχανικός συστημάτων για τη σεληνάκατο της Blue Origin στο πρόγραμμα σεληνακάτων (Human Landing System) της NASA, και ο Ριντ Ράγκλς (Reid Ruggles) έχει τον ίδιο ρόλο για το Starship της SpaceX. Η αποστολή Artemis III δεν θα φτάσει στη Σελήνη. Η NASA έχει ανακοινώσει πτήση 14 ημερών σε χαμηλή τροχιά με τους αστροναύτες Ράντι Μπρέσνικ, Φρανκ Ρούμπιο και Αντρέ Ντάγκλας και τον Λούκα Παρμιτάνο του ESA, με τρία διαστημόπλοια σε τρεις διαφορετικούς πυραύλους, όπως είχαμε γράψει για τη δοκιμή των σεληνακάτων γύρω από τη Γη.
Η σειρά των εκτοξεύσεων είναι αυστηρή. Πρώτο ανεβαίνει το δοκιμαστικό της Blue Origin, σε κυκλική τροχιά περίπου 439 χιλιομέτρων (273 μιλίων), και ελέγχεται ότι είναι σε καλή κατάσταση πριν από την εκτόξευση του πληρώματος. Λίγες ημέρες αργότερα το Orion φεύγει πάνω στον πύραυλο SLS, και τελευταίο εκτοξεύεται το Starship. Ο Ράγκλς σημειώνει ότι ο συντονισμός τριών εκτοξεύσεων είναι από ορισμένες απόψεις δυσκολότερος από τις αποστολές προσελήνωσης, όπου θα υπάρχει μία μόνο σεληνάκατος. Στη χαμηλή τροχιά όμως οι ευκαιρίες εκτόξευσης είναι περισσότερες, αφού οι τροχιές σχεδιάζονται με επαναλαμβανόμενα ίχνη πάνω από το έδαφος.
Τα δύο δοκιμαστικά διαφέρουν πολύ. Το Blue Moon Mark 2 έχει ύψος 16 μέτρα (52 πόδια), καμπίνα πληρώματος, πόδια προσελήνωσης και κινητήρες υγρού υδρογόνου και υγρού οξυγόνου. Ο Κρίσγουελ το συγκρίνει με τη σεληνάκατο LEM των αποστολών Apollo, που είχε ύψος 7 μέτρα (23 πόδια). Μεταφέρεται ως φορτίο στον πύραυλο New Glenn και απελευθερώνεται σε τροχιά. Το Starship της SpaceX φτάνει περίπου τα 52 μέτρα (170 πόδια) σε ύψος και τα 9 μέτρα (30 πόδια) σε διάμετρο, λειτουργεί ως δεύτερο στάδιο του πυραύλου και στηρίζεται στο ανώτερο στάδιο V3 που ήδη πετά. Η καμπίνα του έχει όγκο περίπου 620 κυβικά μέτρα (22.000 κυβικά πόδια), δηλαδή, όπως είπε ο Ράγκλς, περίπου το μισό του εσωτερικού όγκου του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού, βρίσκεται στην κορυφή και συνδέεται με το έδαφος με ανελκυστήρα.
Κανένα από τα δύο δεν είναι πλήρης σεληνάκατος. Όπως εξηγεί ο Ράγκλς, ένα δοκιμαστικό σκάφος περιλαμβάνει τα πιο επικίνδυνα συστήματα, ώστε να συλλεχθούν δεδομένα σε πραγματικό περιβάλλον. Το Starship θα φέρει προσαρμογέα σύνδεσης και ακροκώνιο στην κορυφή, για να ενωθεί με το Orion. Το Mark 2-D της Blue Origin, η έκδοση ανάπτυξης, έχει σχεδόν την ίδια καμπίνα με τη σεληνάκατο αλλά όχι τον σεληνιακό κινητήρα BE-7, και με τους προωθητήρες του θα κρατά σταθερή τη στάση του ως στόχος. Το Orion θα είναι ο «κυνηγός» που πλησιάζει και στις δύο περιπτώσεις. Μετά τη σύνδεση με το δοκιμαστικό της Blue Origin οι αστροναύτες θα περάσουν περίπου δύο ημέρες στο εσωτερικό του και θα ελέγξουν το σύστημα υποστήριξης ζωής. Στο Starship δεν θα μπουν, και η σύνδεση θα διαρκέσει έως δύο ώρες.
Η προσέγγιση και η σύνδεση είναι το πιο δύσκολο σημείο. Ο Κρίσγουελ τονίζει ότι το Orion πρέπει να βλέπει τον στόχο ακόμη και στη σκιά της Γης. Ο Ράγκλς προσθέτει ότι οι αισθητήρες lidar (ανίχνευσης με λέιζερ) και η οπτική παρακολούθηση «διαβάζουν» διαφορετικά το γυαλιστερό ανοξείδωτο ατσάλι του Starship από μια λευκή βαφή τύπου AZ-93, και ότι μόνο σε τροχιά φαίνεται πώς οι προωθητήρες του Orion επηρεάζουν το άλλο σκάφος. Υπάρχει και θερμικό πρόβλημα: η ανάκλαση του φωτός από τη Γη προσθέτει θερμότητα, το φως του Ήλιου και το σκοτάδι εναλλάσσονται κάθε περίπου 45 λεπτά και το Orion, που έχει σχεδιαστεί για το βαθύ διάστημα, πρέπει να κρατά την ουρά του προς τον Ήλιο.
Η NASA στηρίζει τις εταιρείες χωρίς να αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, που μένει στα χέρια τους. Ο Ράγκλς μιλά για 80 και πλέον ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης ανά εταιρεία, δηλαδή περίπου 160 μηχανικούς συνολικά, ενώ οι εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιούν εγκαταστάσεις των κέντρων της NASA. Για τις ενημερωμένες συμβάσεις και τις νέες τροχιές συνάντησης με το Orion έχουμε γράψει χωριστό ρεπορτάζ.
Για τη συνέχεια, η SpaceX θα κάνει περισσότερες δοκιμαστικές πτήσεις Starship, καθώς και επιδείξεις μεγάλης διάρκειας και μεταφοράς προωθητικού σε τροχιά, που δεν χρειάζονται για την Artemis III αλλά είναι κρίσιμες για τις προσελήνωσεις. Η Blue Origin θα στείλει το ρομποτικό Mark 1 στον νότιο πόλο της Σελήνης. Μετά την Artemis III ακολουθεί μη επανδρωμένη προσελήνωση από κάθε εταιρεία. Ο Ράγκλς θεωρεί την ίδια την προσελήνωση έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους, λόγω της επίδρασης των καυσαερίων στο έδαφος, των βράχων και των κρατήρων.
