Η νέα ανακοίνωση της NASA αλλάζει τα δεδομένα: καμία από τις δύο σεληνακάτους δεν έχει ανατεθεί πλέον σε συγκεκριμένη αποστολή προσελήνωσης. Την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου ο οργανισμός γνωστοποίησε ότι, μαζί με τις εταιρείες Blue Origin και SpaceX, απλοποίησε τα σχέδια των σκαφών προσελήνωσης με πλήρωμα (σεληνάκατος είναι το όχημα που κατεβάζει τους αστροναύτες από τη σεληνιακή τροχιά στο έδαφος) και άλλαξε το επιχειρησιακό σχέδιο και των δύο. Οι λεπτομέρειες βρίσκονται στην ανακοίνωση της NASA.
Στις αρχικές συμβάσεις το Starship της SpaceX είχε ανατεθεί στις αποστολές Artemis III και IV και το Blue Moon Mark 2 της Blue Origin στην Artemis V. Μετά την ενημέρωση των συμβάσεων νωρίτερα φέτος, που περιλαμβάνει και τις μεταφορές μεγάλου φορτίου στη Σελήνη, και οι δύο εταιρείες συμμετέχουν στην Artemis III σε χαμηλή γήινη τροχιά. Η επιλογή εταιρείας για την πρώτη προσελήνωση του 2028 θα κριθεί από την ετοιμότητα των σκαφών, με δεύτερη ευκαιρία να ακολουθεί. Η Artemis III του 2027 θα δοκιμάσει τη σύνδεση δοκιμαστικών σεληνακάτων με τον Orion, όπως έχουμε παρουσιάσει αναλυτικά.
Οι εταιρείες προσθέτουν και νέα ορόσημα ανάπτυξης, ώστε η NASA να έχει καλύτερη εικόνα της προόδου. Η SpaceX θα κάνει δύο επιδείξεις της καμπίνας πληρώματος Cabin 1 του Starship, ενώ η Blue Origin προσθέτει δοκιμές με ανθρώπινη συμμετοχή στη διαδικασία (human-in-the-loop) και ορόσημα ετοιμότητας του εξοπλισμού. «Η ενημέρωση των συμβάσεων διασφαλίζει ότι η NASA και οι συνεργάτες της έχουν κοινή εικόνα για τις απαιτήσεις και τα υπόλοιπα ορόσημα», δήλωσε ο Τζέρεμι Πάρσονς, διευθυντής του προγράμματος Artemis.
Αλλάζει και το σημείο συνάντησης με το διαστημόπλοιο Orion. Αντί για την τροχιά NRHO (near-rectilinear halo orbit, δηλαδή σχεδόν ευθύγραμμη τροχιά halo) γύρω από τη Σελήνη, κάθε εταιρεία θα έχει δική της τροχιά, προσαρμοσμένη στο σκάφος της. Το βασικό σχήμα δεν αλλάζει: οι αστροναύτες εκτοξεύονται με τον Orion επάνω στον πύραυλο SLS (Space Launch System) από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, δύο κατεβαίνουν στην επιφάνεια και δύο μένουν στον Orion.
Στη SpaceX το νέο σχέδιο στέλνει τον Orion και τη σεληνάκατο απευθείας σε χαμηλή σεληνιακή τροχιά. Το Starship HLS (Human Landing System) θα περιμένει τον Orion σε γήινη τροχιά και, μετά τη σύνδεσή τους, θα εκτελέσει καύση προς τη Σελήνη (trans-lunar injection) που θα ωθήσει το σύμπλεγμα, ενώ η NASA τροποποιεί τον Orion ώστε να μπορεί να ωθηθεί από το Starship. Έτσι χρειάζεται σημαντικά λιγότερο προωθητικό και μικραίνει ο χρόνος που απαιτείται για να επανασυνδεθούν με τον Orion οι αστροναύτες που φεύγουν από την επιφάνεια. Δύο από αυτούς θα κατέβουν στη Σελήνη για αρκετές ημέρες. Για να γεμίσει η δεξαμενή του HLS, η εταιρεία θα εκτοξεύσει πολλά Starship σε χαμηλή γήινη τροχιά πριν από την εκτόξευση του Starship HLS από τη Φλόριντα: τα Starship «τάνκερ» θα μεταφέρουν κρυογονικό προωθητικό, δηλαδή υγροποιημένο σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία, σε ένα Starship «αποθήκη», που θα ανεφοδιάσει τη σεληνάκατο για το ταξίδι. Η συγκέντρωση προωθητικού σε χαμηλή γήινη τροχιά αφήνει ευελιξία στον χρόνο εκτόξευσης του πληρώματος με τον SLS και θα δοκιμαστεί στην πτήση επίδειξης χωρίς πλήρωμα.
Η Blue Origin ακολουθεί άλλο δρόμο: για την επιταχυνόμενη επανδρωμένη προσελήνωση του 2028 αναβάλλει τη μεταφορά προωθητικού και στέλνει το Blue Moon Mark 2 Alpha στη Σελήνη με τρεις βαθμίδες μεταφοράς. Οι βαθμίδες βασίζονται σε υπάρχοντα εξοπλισμό των Mark 1 και Mark 2 και λειτουργούν σαν πύραυλος πολλών σταδίων: εκτοξεύονται σε χαμηλή γήινη τροχιά, ακολουθεί η σεληνάκατος Mark 2 και, μόλις συνδεθούν, το σύμπλεγμα φεύγει για ελλειπτική πολική τροχιά γύρω από τη Σελήνη, με κάθε βαθμίδα να αποχωρίζεται όταν εξαντλείται το προωθητικό της. Σε σύγκριση με την προηγούμενη τροχιά NRHO, η ελλειπτική πολική τροχιά επιτρέπει ταχύτερη επιστροφή από την επιφάνεια στον Orion, μειώνει τις ανάγκες της σεληνακάτου σε προωθητικό και αξιοποιεί στο μέγιστο την απόδοση που διαθέτει ο SLS. Η αρχιτεκτονική αυτή δίνει στον SLS και στον Orion πολλές ευκαιρίες να μεταφέρουν το πλήρωμα και να συνδεθούν με το Mark 2. Δύο αστροναύτες περνούν στη σεληνάκατο, κατεβαίνουν στον νότιο πόλο της Σελήνης και μετά τις εργασίες στην επιφάνεια επιστρέφουν στον Orion. Η εταιρεία θα αξιοποιήσει διδάγματα από τις πρώτες ρομποτικές αποστολές Mark 1 για το πρόγραμμα Moon Base της NASA και θα δοκιμάσει ολόκληρο το προφίλ της αποστολής σε πτήση επίδειξης χωρίς πλήρωμα.
Κάθε εταιρεία πρέπει πρώτα να ολοκληρώσει πτήση επίδειξης χωρίς πλήρωμα με τη σεληνάκατό της και η NASA θα πιστοποιήσει τα συστήματα πριν από τις επανδρωμένες αποστολές. Στις πρώτες προσεληνώσεις προβλέπονται δύο σεληνιακοί περίπατοι διάρκειας περίπου δύο ωρών ο καθένας, για συλλογή δειγμάτων και δοκιμή της διαστημικής στολής που παρέχει η Axiom Space.
«Τα μηχανουργεία μας λειτουργούν όλο το εικοσιτετράωρο και οι ειδικοί μας βρίσκονται στο πεδίο και δουλεύουν πάνω στην κρίσιμη διαδρομή», δήλωσε ο διοικητής της NASA Τζάρεντ Άιζακμαν, συνδέοντας το σχέδιο με την Εθνική Διαστημική Πολιτική του προέδρου Τραμπ για προσελήνωση το 2028 και βάση στη Σελήνη (Moon Base). Το πρόγραμμα Artemis ξεκίνησε με την αποστολή Artemis 1, ενώ η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ αντιμετωπίζει ήδη τον χώρο Γης–Σελήνης ως πεδίο μάχης υψηλής προτεραιότητας.
