Σε μια κρίσιμη διπλωματική και νομική καμπή εισέρχεται η κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς η Τεχεράνη κατέθεσε νέα πρόταση προς την Ουάσινγκτον μέσω Πακιστάν, επιδιώκοντας την αποκλιμάκωση της έντασης. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπη με πιεστικά νομικά ερωτήματα σχετικά με τη λήξη της προθεσμίας των 60 ημερών για τη χρήση στρατιωτικής βίας, με το Πεντάγωνο να υποστηρίζει πως η τρέχουσα κατάπαυση του πυρός «τερματίζει» το ρολόι του νόμου, εν μέσω διεθνούς ανησυχίας για το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Η στάση του Λευκού Οίκου και οι «κόκκινες γραμμές»
Παρά την κινητικότητα σε διπλωματικό επίπεδο, ο Λευκός Οίκος τηρεί στάση αναμονής, αποφεύγοντας να επιβεβαιώσει το περιεχόμενο της πρότασης που διαβιβάστηκε μέσω Πακιστάν. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, απέφυγε να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες, υπογραμμίζοντας ωστόσο την αμετακίνητη θέση των ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την ασφάλεια στην περιοχή.
«Δεν προβαίνουμε σε λεπτομέρειες σχετικά με ιδιωτικές διπλωματικές συνομιλίες», δήλωσε η Κέλι στο πρακτορείο Reuters. «Ο Πρόεδρος Τραμπ υπήρξε σαφής: το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται για τη διασφάλιση της βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών».
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ιρανική πλευρά κατέθεσε μια απάντηση στις τελευταίες αμερικανικές προτάσεις για μια μόνιμη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Οι δύο βασικοί πυλώνες των ιρανικών αξιώσεων παραμένουν η συνέχιση του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου και ο τερματισμός των εχθροπραξιών μεταξύ της λιβανέζικης Χεζμπολάχ και του Ισραήλ, σημεία στα οποία μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί κοινός τόπος με την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ.
Το νομικό αίνιγμα των War Powers
Ενώ η διπλωματία κινείται στο παρασκήνιο, στην Ουάσινγκτον μαίνεται μια σοβαρή αντιπαράθεση για τον νόμο περί εξουσιών πολέμου (War Powers) του 1973. Η Παρασκευή, 1η Μαΐου 2026, σηματοδοτεί τη συμπλήρωση 60 ημερών από τότε που ο Πρόεδρος Τραμπ ενημέρωσε επίσημα το Κογκρέσο για τις στρατιωτικές πλήξεις κατά του Ιράν (2 Μαρτίου). Ο νόμος αυτός απαιτεί από τον Πρόεδρο να τερματίσει τη χρήση των ενόπλων δυνάμεων εντός 60 ημερών, εκτός εάν υπάρξει κήρυξη πολέμου ή ειδική έγκριση από το νομοθετικό σώμα.
Ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, απαντώντας σε ερωτήσεις γερουσιαστών την Πέμπτη, υποστήριξε ότι η εκεχειρία που ισχύει από τις 7 Απριλίου αναστέλλει τις νομικές υποχρεώσεις της κυβέρνησης.
«Βρισκόμαστε σε κατάσταση κατάπαυσης του πυρός αυτή τη στιγμή, κάτι που κατά τη δική μας αντίληψη σημαίνει ότι το ρολόι των 60 ημερών παύει ή σταματά κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Χέγκσεθ.
Ωστόσο, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τιμ Κέιν εξέφρασε την έντονη αντίθεσή του, προειδοποιώντας για συνταγματική εκτροπή: «Δεν πιστεύω ότι το καταστατικό υποστηρίζει αυτή την ερμηνεία. Νομίζω ότι οι 60 ημέρες εκπνέουν αύριο και αυτό θα θέσει ένα πραγματικά σημαντικό νομικό ερώτημα για την κυβέρνηση».
Η κυριαρχία στα Στενά του Ορμούζ και η οικονομική πίεση
Στο επίκεντρο της κρίσης παραμένει ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, προκαλώντας τριγμούς στην παγκόσμια οικονομία. Ο αναπληρωτής πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Αλί Νικζάντ, δήλωσε κατηγορηματικά ότι η Τεχεράνη θεωρεί «φυσικό της δικαίωμα» τον πλήρη έλεγχο της υδάτινης οδού, απορρίπτοντας τον διεθνή χαρακτήρα της.
«Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι διεθνής υδάτινη οδός, είναι φυσικό δικαίωμα του Ιράν… και στεκόμαστε σταθερά σε αυτή τη δίκαιη θέση», δήλωσε ο Νικζάντ σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim.
Το Ιράν επιδιώκει να διαπραγματευτεί το καθεστώς των Στενών ως ζήτημα εθνικής κυριαρχίας μετά το τέλος των εχθροπραξιών, απαιτώντας τον μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα. Παρά το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες της νέας πρότασης δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, η είδηση και μόνο της κατάθεσής της προκάλεσε πτώση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, οι οποίες είχαν εκτοξευθεί λόγω του αποκλεισμού της διόδου.
Διπλωματικός μαραθώνιος από την Τεχεράνη
Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, έχει ξεκινήσει έναν διπλωματικό μαραθώνιο, συνομιλώντας με ομολόγους του στην Τουρκία, το Ιράκ, το Αζερμπαϊτζάν και την Αίγυπτο. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαήλ Μπαγκέι, τόνισε πως οποιαδήποτε επίσημη εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις θα ανακοινωθεί μέσω των επίσημων κρατικών διαύλων, όπως το πρακτορείο IRNA.
Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσε στο Reuters ότι, για τους σκοπούς του νόμου War Powers, οι εχθροπραξίες που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου έχουν «τερματιστεί», καθώς δεν έχει υπάρξει ανταλλαγή πυρών μεταξύ των αμερικανικών δυνάμεων και του Ιράν από τις 7 Απριλίου. Παρ’ όλα αυτά, το πολιτικό κλίμα στην Ουάσινγκτον παραμένει εκρηκτικό, με τους Δημοκρατικούς να αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τις κινήσεις του Προέδρου Τραμπ, παρά τις επανειλημμένες αποτυχίες τους να εξασφαλίσουν την απαραίτητη πλειοψηφία στο Κογκρέσο.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η επόμενη κίνηση της Ουάσινγκτον θα κρίνει αν η περιοχή θα οδηγηθεί σε μια βιώσιμη ειρήνη ή σε μια νέα, ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, τη στιγμή που η νομική προθεσμία για τη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ εκπνέει τυπικά εντός των επόμενων ωρών.
