SCALP-EG: Ο πύραυλος κρουζ των Rafale και των Mirage 2000-5 που χτυπά σε βάθος 250+ χιλιομέτρων

Ο SCALP-EG είναι το όπλο με το οποίο η Πολεμική Αεροπορία μπορεί να χτυπήσει στόχους εκατοντάδες χιλιόμετρα μέσα στο έδαφος του αντιπάλου χωρίς τα μαχητικά της να μπουν στην εμβέλεια της αεράμυνάς του. Πέρασε σε φορτηγό στη στρατιωτική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 2026 στη Θεσσαλονίκη, μαζί με τον Rampage, τα κιτ SPICE και τη βόμβα ολίσθησης JSOW, τα όπλα που δίνουν στα ελληνικά μαχητικά δυνατότητα κρούσης σε βάθος. Η Ελλάδα τον διαθέτει εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες στα Mirage 2000-5 Mk2, τον απέκτησε ξανά με τα Rafale και τον ανανέωσε με σύμβαση της MBDA το 2023, αλλά παραμένει ένα όπλο για λίγους και επιλεγμένους στόχους: κέντρα διοίκησης, οχυρωμένα καταφύγια, συστοιχίες αεράμυνας και κρίσιμες υποδομές, από εκείνους που κρίνουν τις πρώτες ώρες ενός πολέμου.

Τι είναι ο SCALP-EG: τα επίσημα στοιχεία της MBDA

Ο SCALP-EG (Système de Croisière Autonome à Longue Portée – Emploi Général) είναι η γαλλική ονομασία του πυραύλου που η Βρετανία αποκαλεί Storm Shadow. Τον κατασκευάζει η ευρωπαϊκή MBDA και, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της, ζυγίζει 1.300 κιλά, έχει μήκος 5,10 μέτρα, κινείται με κινητήρα turbojet και φτάνει σε απόσταση πάνω από 250 χιλιόμετρα. Είναι σχεδιασμένος για προγραμματισμένα πλήγματα κατά σταθερών στόχων υψηλής αξίας, όπως οχυρωμένα καταφύγια και υποδομές, μέρα και νύχτα και σε κάθε καιρό. Μετά την απελευθέρωση κατεβαίνει σε πολύ χαμηλό ύψος, ακολουθώντας το ανάγλυφο του εδάφους για να αποφύγει τα ραντάρ, και πλοηγείται με συνδυασμό αδρανειακού συστήματος, GPS και σύγκρισης του ανάγλυφου (Terrain Reference Navigation), ώστε να μην εξαρτάται μόνο από το GPS, που στο Αιγαίο υφίσταται πλέον συχνές παρεμβολές.

Το τελευταίο κομμάτι της πτήσης είναι εκείνο που κάνει τον SCALP τόσο επικίνδυνο. Καθώς πλησιάζει, ο πύραυλος ανεβαίνει και εκτελεί απότομη τελική κατάδυση, ενώ ο υπέρυθρος αισθητήρας απεικόνισης στο ρύγχος συγκρίνει την εικόνα του στόχου με την εικόνα που έχει αποθηκευτεί στη μνήμη του κατά τον σχεδιασμό της αποστολής, με αυτόματη αναγνώριση στόχου. Η κεφαλή διαδοχικής δράσης (tandem) έχει ένα πρώτο φορτίο που ανοίγει δρόμο μέσα από το σκυρόδεμα ή το έδαφος και ένα κύριο διεισδυτικό φορτίο που εκρήγνυται μέσα στον στόχο, με επιλογές έκρηξης στον αέρα, με την πρόσκρουση ή μετά τη διείσδυση. Ο πύραυλος έχει χρησιμοποιηθεί σε πραγματικές επιχειρήσεις στο Ιράκ, στη Λιβύη και στη Συρία, και από το 2023 και στην Ουκρανία, όπου χτύπησε επανειλημμένα στόχους υψηλής αξίας παρά την πυκνή ρωσική αεράμυνα.

Ο SCALP στην Πολεμική Αεροπορία: Mirage 2000-5, Rafale και η σύμβαση του 2023

Οι πρώτοι ελληνικοί SCALP-EG ήρθαν ως μέρος του αρχικού πακέτου οπλισμού των Mirage 2000-5 Mk2, που συνδύαζαν το ραντάρ RDY με τον πύραυλο κρουζ και έδωσαν στην Πολεμική Αεροπορία δυνατότητα κρούσης σε βάθος από απόσταση ασφαλείας. Η Ελλάδα παρήγγειλε νέους SCALP μαζί με τα 18 Rafale το 2021 και τα 6 επιπλέον το 2022, ως μέρος της σύμβασης με την MBDA για Meteor, MICA, SCALP και Exocet AM39, και σήμερα ο πύραυλος οπλίζει και τους δύο τύπους γαλλικών μαχητικών, ανάμεσά τους και τα Rafale της 332 Μοίρας στην Τανάγρα. Στις 11 Μαΐου 2023, ο Γενικός Διευθυντής Αμυντικών Επενδύσεων και Εξοπλισμών Αριστείδης Αλεξόπουλος και ο διευθύνων σύμβουλος της MBDA Eric Béranger υπέγραψαν σύμβαση για την ανακαίνιση μέσης ζωής (Mid-Life Refurbishment) των ελληνικών SCALP, με προϊόντα σχεδιασμού αποστολών, συντήρηση και τεχνική υποστήριξη, ώστε οι πύραυλοι του πρώτου πακέτου να παραμείνουν αξιόπιστοι για πολλά χρόνια ακόμη.

Γιατί ο SCALP μετράει στο Αιγαίο και πού είναι το όριό του

Η αξία του SCALP για την Ελλάδα είναι ότι δίνει στην Πολεμική Αεροπορία αποτρεπτική δυνατότητα σε βάθος: ένα Rafale ή ένα Mirage που πετά πάνω από το Αιγαίο μπορεί να πλήξει αεροπορικές βάσεις, κέντρα διοίκησης, ραντάρ και συστοιχίες αεράμυνας στη Μικρά Ασία χωρίς να περάσει την ακτογραμμή, και αυτό από μόνο του επιβάλλει στον αντίπαλο να διασπείρει και να προστατεύει τις κρίσιμες υποδομές του. Ο πύραυλος έχει όμως και σαφή όρια. Είναι σχεδιασμένος για σταθερούς στόχους και όχι για κινούμενα οχήματα ή πλοία, απαιτεί λεπτομερή σχεδιασμό αποστολής με πρόσφατες εικόνες του στόχου, και είναι ακριβός, άρα τα αποθέματα είναι εξ ορισμού περιορισμένα. Όπως έχουμε γράψει στο NEMESIS HD, το πρόβλημα της Πολεμικής Αεροπορίας δεν είναι η ποιότητα των όπλων της, αλλά το ότι τα καλύτερα τόξα αγοράστηκαν με λίγα βέλη. Γι’ αυτό ο SCALP πρέπει να συμπληρώνεται από φθηνότερα όπλα μεσαίου βεληνεκούς, όπως τα AASM HAMMER που εξετάζονται για τα Rafale και τα ισραηλινά όπλα που είδαμε στην ίδια παρέλαση, ώστε οι λίγοι πύραυλοι κρουζ να φυλάσσονται για τους στόχους που πραγματικά τους αξίζουν.

Συχνές ερωτήσεις

Σχετικές αναλύσεις

• Παρέλαση 28ης Οκτωβρίου 2026: Το φωτορεπορτάζ του NEMESIS HD
• HAMMER στα ελληνικά Rafale
• Πολεμική Αεροπορία: «Τα καλύτερα τόξα, αλλά ξεχάσαμε να αγοράσουμε βέλη»
• Πύραυλοι RAMPAGE στα ελληνικά F-16