Η νέα επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά της Σαουδικής Αραβίας, τα οποία σύμφωνα με το Ριάντ και πλέον με τα ευρήματα της ιρακινής έρευνας εκτοξεύθηκαν από το ιρακινό έδαφος, φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: τι ακριβώς σημαίνει στην πράξη η πολυδιαφημισμένη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας που υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν;
Η απάντηση που έδωσε στις 12 Σεπτεμβρίου το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απέχει αισθητά από την εικόνα μιας αυτόματης ενεργοποίησης μηχανισμού συλλογικής άμυνας.
Στην ανακοίνωση υπ’ αριθμόν 176, το τουρκικό ΥΠΕΞ καταδίκασε «με τον εντονότερο τρόπο» τις επιθέσεις με drones που εξαπολύθηκαν από το Ιράκ κατά της Σαουδικής Αραβίας, επανέλαβε την υποστήριξή του στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου και εξήρε τη σαουδαραβική αυτοσυγκράτηση με στόχο την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης. Παράλληλα, καλωσόρισε την απόφαση της κυβέρνησης του Ιράκ να διεξαγάγει έρευνα και ζήτησε τον άμεσο τερματισμό παρόμοιων επιθέσεων.
Από την ανακοίνωση, ωστόσο, απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στη Συμφωνία της Μέκκας, σε ενεργοποίηση της ρήτρας συλλογικής άμυνας ή σε τουρκική στρατιωτική συνδρομή προς το Ριάντ.
Και αυτό αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή η συμφωνία παρουσιάστηκε, μόλις πριν από έναν μήνα, ως μηχανισμός σύμφωνα με τον οποίο ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Ο ίδιος ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε μάλιστα χαρακτηρίσει τεχνικά τη δέσμευση αντίστοιχη με τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
Η επίθεση αυτή δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί απλώς θεωρητική δοκιμασία. Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι πολλαπλά drones έπληξαν τον στρατηγικής σημασίας αγωγό East-West Pipeline στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας, προκαλώντας τραυματισμούς και υλικές ζημιές. Ο αγωγός αποτελεί ζωτικής σημασίας ενεργειακή υποδομή, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά σαουδαραβικού αργού προς την Ερυθρά Θάλασσα παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Η ιρακινή πλευρά, από την πλευρά της, προχώρησε σε μέτρα που ενισχύουν την εκτίμηση ότι η απειλή πράγματι προήλθε από το έδαφός της. Η κυβέρνηση απέπεμψε στρατιωτικό διοικητή αρμόδιο για τις επιχειρήσεις στην επαρχία Μαϊσάν, αφού η έρευνα επιβεβαίωσε ότι τα drones είχαν εκτοξευθεί από το Ιράκ, ενώ έκλεισε προληπτικά και το συνοριακό πέρασμα Σαλαμτσέχ με το Ιράν καθώς εξελισσόταν επιχείρηση εντοπισμού των δραστών.
Η στάση της Άγκυρας συνεπώς αποκαλύπτει τα πραγματικά όρια της συμφωνίας. Παρά τις υπογραφές, τις αναφορές σε συλλογική αποτροπή και τις συγκρίσεις με το ΝΑΤΟ, η εφαρμογή της παραμένει εξαρτημένη από πολιτικές αποφάσεις, αίτημα του κράτους που δέχεται την επίθεση και εκτίμηση του κινδύνου κλιμάκωσης.
