Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν πραγματοποίησε την πρώτη του προσωπική επίσκεψη στις αμφισβητούμενες Κουρίλες Νήσους, προκαλώντας την άμεση και εντονότατη διπλωματική αντίδραση της Ιαπωνίας. Η επίσκεψη επικεντρώθηκε στη νήσο Ιτουρούπ (την οποία το Τόκιο αποκαλεί Ετορόφου), πυροδοτώντας νέο γύρο εντάσεων σε μια περιοχή που παραμένει σημείο τριβής από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Η διπλωματική απάντηση της Ιαπωνίας υπήρξε άμεση. Ο Ιάπωνας Υπουργός Εξωτερικών Τοσιμίτσου Μοτέγκι εξέδωσε αυστηρή ανακοίνωση, υπογραμμίζοντας την πάγια θέση της χώρας του. Όπως δήλωσε ο Τοσιμίτσου Μοτέγκι, «Τα Βόρεια Εδάφη αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της ιαπωνικής επικράτειας, τόσο ιστορικά όσο και βάσει του διεθνούς δικαίου, και η κυβέρνηση της Ιαπωνίας διαμαρτύρεται εντονότατα για αυτή την επίσκεψη».
Πριν μεταβεί στην Ιτουρούπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επισκέφθηκε τη γειτονική νήσο Σαχαλίνη, όπου παρακολούθησε ευρείας κλίμακας στρατιωτικά γυμνάσια του Ρωσικού Στόλου του Ειρηνικού. Επιβιβαζόμενος στο καταδρομικό κατευθυνόμενων πυραύλων Βαριάγκ, συνοδευόμενος από τον διοικητή του στόλου, Ναύαρχο Βίκτορ Λίινα, ο Ρώσος ηγέτης επέβλεψε τις ναυτικές ασκήσεις.
Στη Σαχαλίνη, ο πρόεδρος της Ρωσίας προήδρευσε σε ειδική σύσκεψη με αντικείμενο την «διασφάλιση της ασφάλειας των ανατολικών συνόρων της Ρωσίας», σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο RIA Novosti.
«Η Ιαπωνία έχει απαιτήσεις από τη Ρωσία σχετικά με τις Κουρίλες Νήσους. Ωστόσο, αυτά τα νησιά έχουν καταχωρηθεί ως ρωσικά σε διεθνή έγγραφα στο πλαίσιο των πραγματικοτήτων που προέκυψαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Ρωσία δεν απειλεί την Ιαπωνία. Η Μόσχα δεν έχει απαιτήσεις ούτε από το Τόκιο» είπε κατά την διάρκεια των δηλώσεων του ο Ρώσος Πρόεδρος.
Επισκέφθηκε τη μονάδα επεξεργασίας αλιευμάτων Γιάσνι, το κεντρικό νοσοκομείο της περιοχής και τοπικό σχολείο, ενώ συνομίλησε με κατοίκους της περιοχής. Τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πλάνα από την περιήγησή του στις εγκαταστάσεις, προβάλλοντας την οικονομική δραστηριότητα και την τοπική παραγωγή. Η ενέργεια αυτή ερμηνεύεται ως μια επίδειξη κυριαρχίας και διοικητικού ελέγχου εκ μέρους της Μόσχας.
Η διαμάχη για τις τέσσερις νοτιότερες νήσους του αρχιπελάγους των Κουριλών τις οποίες η Ιαπωνία ονομάζει Βόρεια Εδάφη χρονολογείται από τον Αύγουστο του 1945. Τις τελευταίες ημέρες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η Σοβιετική Ένωση κατέλαβε τα νησιά και εκτόπισε τον γηγενή ιαπωνικό πληθυσμό, περίπου 17.000 ανθρώπους. Έκτοτε, η Μόσχα διατηρεί συνεχή στρατιωτική και πολιτική παρουσία στην περιοχή.
Σήμερα, στις νήσους κατοικούν περίπου 20.000 Ρώσοι πολίτες υπό ιδιαίτερα σκληρές κλιματικές συνθήκες. Ωστόσο, το αρχιπέλαγος διαθέτει τεράστια στρατηγική και οικονομική αξία, καθώς περιλαμβάνει πλούσια αλιευτικά πεδία και σημαντικά κοιτάσματα μεταλλευμάτων, όπως χρυσό και άργυρο. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, τα νησιά μετατράπηκαν σε κρίσιμες αεροπορικές και ναυτικές βάσεις, προσφέροντας στη Σοβιετική Ένωση έλεγχο των θαλάσσιων περασμάτων στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Εξαιτίας αυτής της εδαφικής διαφοράς, η Ρωσία και η Ιαπωνία δεν έχουν υπογράψει ποτέ επίσημη συνθήκη ειρήνης για τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Παρά τις κατά καιρούς διπλωματικές προσπάθειες όπως τη διακήρυξη του 1956 μεταξύ του Νικήτα Χρουστσόφ και του Τόκιο, ή τις μεταγενέστερες συνομιλίες με τον πρώην πρωθυπουργό Σίνζο Άμπε οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε πλήρες αδιέξοδο.
