Δύο φορές μέσα σε δύο ημέρες η NASA εκτέλεσε έναν ελιγμό που δεν είχε επιχειρήσει ποτέ στο παρελθόν σε αποστολή προς τον Άρη. Τα δύο πανομοιότυπα διαστημόπλοια της αποστολής ESCAPADE πέρασαν το καθένα κοντά από τη Γη ενεργοποιώντας ταυτόχρονα τον κινητήρα τους, ώστε να συνδυάσουν τη βαρύτητα του πλανήτη με την ώθηση της καύσης (ελιγμός βαρυτικής υποβοήθησης με καύση, γνωστός και ως ελιγμός Όμπερτ), και κατευθύνονται πλέον προς τον Κόκκινο Πλανήτη, όπως ανακοίνωσε η NASA τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026. Η άφιξη προγραμματίζεται για τον Σεπτέμβριο του 2027.
Τα σκάφη εκτοξεύθηκαν στις 13 Νοεμβρίου 2025 από τον Σταθμό της Διαστημικής Δύναμης στο Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα, με τον πύραυλο New Glenn της Blue Origin. Τότε η Γη και ο Άρης βρίσκονταν σε αντίθετες πλευρές του Ήλιου, οπότε, αντί για απευθείας πορεία, τα δύο σκάφη μπήκαν σε μια πρωτόγνωρη τροχιά «αναμονής» σε σχήμα φασολιού γύρω από το σημείο Λαγκράνζ 2 (L2), ένα σημείο βαρυτικής ισορροπίας περίπου 1,6 εκατ. χιλιόμετρα (ένα εκατομμύριο μίλια) από τη Γη, στην πλευρά της που είναι αντίθετη από τον Ήλιο. Από εκεί επέστρεψαν προς τη Γη, ώστε να τη χρησιμοποιήσουν ως «σφεντόνα» μόλις οι δύο πλανήτες βρέθηκαν ξανά σε ευνοϊκή θέση.
Το πρώτο σκάφος έφτασε στο πλησιέστερο προς τη Γη σημείο της πορείας του το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, στις 5 το πρωί ώρα ανατολικών ΗΠΑ (12:00 ώρα Ελλάδας), σε ύψος περίπου 1.600 χλμ. (1.000 μίλια) από την επιφάνεια. Εκεί ολοκλήρωσε και την καύση «εισαγωγής σε τροχιά προς τον Άρη» (trans-Mars injection), δηλαδή τη λειτουργία του κινητήρα που το δεσμεύει στη διαδρομή προς τον πλανήτη, διάρκειας περίπου 9 λεπτών. Το δεύτερο ακολούθησε δύο ημέρες αργότερα, τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, στις 6 το πρωί ώρα ανατολικών ΗΠΑ (13:00 ώρα Ελλάδας), σε ύψος περίπου 1.050 χλμ. (650 μίλια).
Λίγες ημέρες πριν από τους ελιγμούς, η NASA είχε εξηγήσει σε ανάρτησή της τι κερδίζει κάθε σκάφος από την καύση: η ταχύτητά του αυξάνεται κατά περισσότερα από 1.600 χλμ./ώρα (1.000 μίλια/ώρα), από περίπου 10,1 σε 10,8 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο (από περίπου 30 σε 31 Mach). Με αυτή την τελική ταχύτητα, ένα σκάφος θα κάλυπτε την απόσταση από την Ουάσιγκτον ως το Σαν Φρανσίσκο σε λιγότερο από 7 λεπτά. Κάθε σκάφος έχει περίπου το μέγεθος ενός συνηθισμένου ψυγείου.
«Είναι η πρώτη φορά που η NASA χρησιμοποιεί διέλευση από τη Γη με καύση κινητήρα για να στείλει σκάφος στον Άρη, και τώρα εκτελέσαμε τον ελιγμό δύο φορές, άψογα, μέσα σε μόλις δύο ημέρες», δήλωσε η Ασάλ Νασερί (Asal Naseri), η οποία ασκεί καθήκοντα αναπληρώτριας διευθύντριας πτήσεων στη Διεύθυνση Ηλιοφυσικής, στα κεντρικά της NASA στην Ουάσιγκτον. Ο Τζεφ Πάρκερ (Jeff Parker) της Advanced Space, επικεφαλής σχεδιασμού της αποστολής, εξήγησε ότι με την τροχιά αναμονής και τη διέλευση από τη Γη η ESCAPADE ανοίγει νέο δρόμο προς τον Άρη: μια αποστολή μπορεί να εκτοξευθεί σχεδόν οποιαδήποτε στιγμή και στη συνέχεια να πάρει ώθηση από τη βαρύτητα της Γης, αντί να περιμένει κάθε δύο χρόνια την ευθυγράμμιση των πλανητών για απευθείας εκτόξευση.
Ακολουθεί ταξίδι δέκα μηνών, στη διάρκεια του οποίου τα σκάφη θα κάνουν σειρά διορθωτικών ελιγμών τροχιάς. Οι καύσεις εισόδου σε τροχιά γύρω από τον Άρη έχουν προγραμματιστεί για τις 7 και τις 9 Σεπτεμβρίου 2027: κάθε σκάφος θα λειτουργήσει τον κινητήρα του για περίπου 11 λεπτά, ώστε να επιβραδυνθεί και να μπει σε τροχιά. Θα χρειαστούν μερικοί μήνες για να πάρουν τα δύο σκάφη την πρώτη επιστημονική τους διάταξη, στην οποία θα κινούνται το ένα πίσω από το άλλο στην ίδια τροχιά, και η επιστημονική λειτουργία αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιούνιο του 2028. Έξι μήνες αργότερα θα περάσουν σε διαφορετικές τροχιές, με το ένα μακρύτερα από τον Άρη, για να παρατηρεί τον εισερχόμενο ηλιακό άνεμο, και το άλλο πιο κοντά, για να καταγράφει σε πραγματικό χρόνο πώς αντιδρά ο πλανήτης. Η φάση αυτή θα διαρκέσει πέντε μήνες.
Στόχος είναι να μελετηθεί πώς ο ηλιακός άνεμος, δηλαδή το ρεύμα ύλης από τον Ήλιο που κινείται με ταχύτητα περίπου 1,6 εκατ. χλμ. την ώρα (ένα εκατομμύριο μίλια/ώρα), αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του Άρη και πώς αυτό οδηγεί σε απώλεια ατμόσφαιρας. Ο επικεφαλής ερευνητής Ρομπ Λίλις (Rob Lillis) του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ τόνισε ότι θα είναι η πρώτη επιστημονική αποστολή που συντονίζει δύο τροχιακά σκάφη γύρω από τον Άρη, και η πρώτη φορά που θα γίνονται συντονισμένες παρατηρήσεις του αρειανού περιβάλλοντος ταυτόχρονα από δύο διαφορετικά σημεία. Η Μισέλ Κας (Michele Cash), επιστήμονας του προγράμματος στα κεντρικά της NASA, σημείωσε ότι τα ευρήματα μπορεί να βοηθήσουν στον σχεδιασμό και την προετοιμασία της μελλοντικής εξερεύνησης του Άρη από ανθρώπους. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η έρευνα του ρόβερ Perseverance για τη σκόνη του Άρη και τους κινδύνους για τους αστροναύτες.
Τα δύο σκάφη έχουν ήδη συλλέξει επιστημονικά δεδομένα στην τροχιά αναμονής, καθώς πέρασαν πολλές φορές μέσα από την ουρά της μαγνητόσφαιρας της Γης, το τμήμα του μαγνητικού περιβάλλοντος του πλανήτη που ο ηλιακός άνεμος τεντώνει μακριά από τη Γη, στην πλευρά που είναι αντίθετη από τον Ήλιο. Στο δεκάμηνο ταξίδι θα μελετούν και τη δυναμική του ηλιακού ανέμου ανάμεσα στη Γη και τον Άρη.
Η αποστολή χρηματοδοτείται από τη Διεύθυνση Ηλιοφυσικής της NASA και ανήκει στο πρόγραμμα SIMPLEx, που στηρίζει καινοτόμες αποστολές μικρότερου κόστους στο ηλιακό σύστημα. Επικεφαλής είναι το Εργαστήριο Διαστημικών Επιστημών (SSL) του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, με βασικούς εταίρους τη Rocket Lab, το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA, το Αεροναυτικό Πανεπιστήμιο Embry-Riddle, την Advanced Space και τη Blue Origin. Ο ενημερωτικός φάκελος της Rocket Lab για την αποστολή αναφέρει ότι η εταιρεία σχεδίασε και κατασκεύασε τα σκάφη στο Λονγκ Μπιτς της Καλιφόρνιας: το καθένα έχει μάζα 535 κιλών με τα καύσιμα και 209 κιλών χωρίς αυτά. Η Blue Origin, που εκτόξευσε την ESCAPADE με τον New Glenn, συνεργάζεται με τη NASA και στο σεληνιακό πρόγραμμα, όπου οι ενημερωμένες συμβάσεις για τις σεληνακάτους της στοχεύουν στην επανδρωμένη προσελήνωση του 2028.
