Αν το David’s Sling είναι η «οροφή» της «Ασπίδας του Αχιλλέα» και το SPYDER AIO η κινητή προστασία σημείων, το Barak MX της Israel Aerospace Industries (IAI) είναι ο κορμός της. Είναι το σύστημα που θα καλύψει τη μεσαία ζώνη, εκεί όπου κινούνται τα περισσότερα μαχητικά, οι πύραυλοι cruise και τα μεγάλα drones, και το πρώτο της ελληνικής παραγγελίας που λειτουργεί ήδη σε ελληνικό έδαφος, στην Κύπρο. Η βασική του ιδέα, που φαίνεται καθαρά και στο επίσημο βίντεο της IAI, είναι απλή: ένα σύστημα διοίκησης, τέσσερις πύραυλοι αναχαίτισης από 15 έως 150 χιλιόμετρα, όλοι με δικό τους ραντάρ στο ρύγχος, όλοι από τους ίδιους κάθετους εκτοξευτές.
Το βίντεο, διάρκειας δύο περίπου λεπτών, ανέβηκε στο επίσημο κανάλι της IAI το καλοκαίρι του 2026 και δείχνει τόσο τη ναυτική βολή από ισραηλινό πολεμικό πλοίο όσο και τη χερσαία διαμόρφωση, με τους εκτοξευτές σε κοντέινερ και τα στοιχεία διοίκησης. Για τον Έλληνα αναγνώστη το ενδιαφέρον βρίσκεται στο δεύτερο μέρος, γιατί η Ελλάδα αποκτά την εκδοχή εδάφους. Η ναυτική εκδοχή είναι η ίδια οικογένεια πυραύλων σε κελιά κάθετης εκτόξευσης πλοίου, και αυτό εξηγεί γιατί η IAI παρουσιάζει το Barak MX ως ένα ενιαίο δίκτυο αεράμυνας για ξηρά και θάλασσα.
Οι τέσσερις πύραυλοι αναχαίτισης του Barak MX
Κατά την IAI, η οικογένεια έχει τέσσερις πύραυλοι αναχαίτισης, που μοιράζονται πολλά κοινά εξαρτήματα και μπορούν να εμπλέξουν στόχους από τα 2 έως τα 150 χλμ. Ο Barak SR φτάνει τα 15 χλμ., ο Barak MR τα 35 χλμ. με κινητήρα ενός παλμού, ο Barak LR τα 70 χλμ. με κινητήρα δύο παλμών (double pulse) και ο Barak ER τα 150 χλμ., με κινητήρα δύο παλμών και επιπλέον επιταχυντή (booster). Ο κινητήρας δύο παλμών κρατά ένα μέρος της ενέργειας για την τελική φάση, ώστε ο πύραυλος να έχει ακόμη ταχύτητα και ευελιξία όταν πλησιάζει τον στόχο, εκεί δηλαδή που κρίνεται αν θα τον χτυπήσει. Όλοι διαθέτουν ενεργό ερευνητή ραντάρ, που σημαίνει ότι στην τελική φάση ο πύραυλος βρίσκει μόνος του τον στόχο και δεν χρειάζεται το επίγειο ραντάρ να τον «φωτίζει» μέχρι το τέλος.
Η πρακτική αξία αυτής της αρχιτεκτονικής είναι μεγαλύτερη από όσο δείχνουν οι αριθμοί. Επειδή οι πύραυλοι εκτοξεύονται κάθετα, μια πυροβολαρχία καλύπτει 360 μοίρες χωρίς να στρέφει τους εκτοξευτές, και επειδή όλοι οι πύραυλοι «μιλούν» με το ίδιο σύστημα διοίκησης μάχης (BMC), ο χειριστής μπορεί να διαλέξει τον φθηνότερο πύραυλο που αρκεί για κάθε απειλή. Ένα drone στα 10 χλμ. δεν χρειάζεται Barak ER, ενώ ένα μαχητικό που εκτοξεύει πύραυλο cruise από τα 100 χλμ. δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει ένα σύστημα μικρού βεληνεκούς. Για μια χώρα που θα αντιμετωπίσει, σε κρίση, ταυτόχρονα μαχητικά, drones και πυρομαχικά περιπλάνησης, αυτή η διαχείριση των αποθεμάτων είναι κρίσιμη.
Ο ρόλος του Barak MX στην ελληνική αεράμυνα
Στην ελληνική αρχιτεκτονική, όπως την είχαμε περιγράψει στην παρουσίαση των τριών ισραηλινών συστημάτων, το Barak MX καλύπτει τη μεσαία ζώνη, ανάμεσα στο David’s Sling και στο SPYDER AIO. Την επιτήρηση του εναέριου χώρου αναλαμβάνουν τα ραντάρ πολλαπλών αποστολών MMR της ELTA, θυγατρικής της IAI, που περιλαμβάνονται στη συμφωνία των περίπου 3 δισ. ευρώ της 31ης Αυγούστου 2026. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το Barak MX θα αντικαταστήσει σταδιακά τα γηρασμένα HAWK, όμως η κατανομή των συστοιχιών ανά κλάδο και περιοχή δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα. Η πραγματική του αξία θα κριθεί, όπως και για όλη την Ασπίδα, από τη σύνδεση με το νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου και με τους Patriot, ζήτημα που έχουμε αναλύσει στο κείμενο για τον πηγαίο κώδικα.
Το στοιχείο που κάνει το Barak MX ξεχωριστό για τον Ελληνισμό είναι η Κύπρος. Η Εθνική Φρουρά το έχει ήδη σε υπηρεσία, όπως έχουμε καταγράψει στην ανάλυση για τις δυνατότητες και τους πυραύλους του κυπριακού Barak MX, και τα στοιχεία του εμφανίστηκαν στην παρέλαση της 1ης Οκτωβρίου 2026. Όταν και η Ελλάδα αποκτήσει το ίδιο σύστημα, οι δύο χώρες θα έχουν κοινή πλατφόρμα αεράμυνας, με ό,τι αυτό σημαίνει για την ανταλλαγή εικόνας αέρος, την εκπαίδευση των χειριστών, τα ανταλλακτικά και τα αποθέματα πυραύλων. Εκτιμούμε ότι αυτή η διαλειτουργικότητα, περισσότερο από την εμβέλεια των 150 χλμ., είναι το πραγματικό στρατηγικό κέρδος της επιλογής.
Συχνές ερωτήσεις για το Barak MX
Είναι δικτυοκεντρικό σύστημα αεράμυνας της Israel Aerospace Industries. Ένα κοινό σύστημα διοίκησης μάχης διαχειρίζεται τέσσερις πύραυλοι αναχαίτισης διαφορετικού βεληνεκούς, που εκτοξεύονται κάθετα από εκτοξευτές εδάφους ή από πλοία.
Κατά την IAI, ο Barak SR φτάνει τα 15 χλμ., ο Barak MR τα 35 χλμ., ο Barak LR τα 70 χλμ. και ο Barak ER τα 150 χλμ. Όλοι έχουν ενεργό ερευνητή ραντάρ.
Ναι. Το Barak MX είναι ένα από τα τρία ισραηλινά συστήματα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», μαζί με το David’s Sling και το SPYDER AIO, βάσει της συμφωνίας της 31ης Αυγούστου 2026. Η κατανομή των συστοιχιών δεν έχει ανακοινωθεί.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, θα αντικαταστήσει σταδιακά τα HAWK. Δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση για το ποια συστήματα αποσύρονται και πότε.
Ναι. Η Εθνική Φρουρά έχει Barak MX σε υπηρεσία και στοιχεία του παρουσιάστηκαν στην παρέλαση της 1ης Οκτωβρίου 2026. Με την ελληνική απόκτηση, Ελλάδα και Κύπρος θα έχουν κοινή πλατφόρμα αεράμυνας.
