Η πρόσφατη παραβίαση του εναέριου χώρου της Εσθονίας από ρωσικά μαχητικά προκάλεσε άμεσες και ηχηρές αντιδράσεις από το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συμμαχικά αεροσκάφη απογειώθηκαν για αναχαίτιση, ενεργοποιήθηκε το Άρθρο 4 και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έσπευσαν να καταδικάσουν τη «θρασύτατη πρόκληση» της Μόσχας.
Κι όμως, στο Αιγαίο, η Ελλάδα υφίσταται χιλιάδες παραβιάσεις του εναέριου χώρου της από τουρκικά αεροσκάφη και UAV κάθε χρόνο χωρίς την ίδια ευαισθησία από τις Βρυξέλλες ή τα κεντρικά του ΝΑΤΟ. Το γεγονός αυτό γεννά ένα δυσάρεστο ερώτημα: είναι η κυριαρχία και το διεθνές δίκαιο αξίες που υπερασπίζονται μόνο όταν παραβιάζονται από αντιπάλους, ενώ υποβαθμίζονται όταν ο παραβάτης είναι δήθεν «σύμμαχος»;
Η περίπτωση της Εσθονίας
Στις 19 Σεπτεμβρίου, τρία ρωσικά MiG-31 παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Εσθονίας χωρίς σχέδια πτήσης και με σβηστούς πομποδέκτες. Εισήλθαν αρκετά χιλιόμετρα εντός της επικράτειας και παρέμειναν για περισσότερα από δέκα λεπτά.
Το ΝΑΤΟ αντέδρασε ακαριαία: ιταλικά F-35 απογειώθηκαν για αναχαίτιση, η Εσθονία κάλεσε τον Ρώσο επιτετραμμένο και η ΕΕ χαρακτήρισε το περιστατικό «άνευ προηγουμένου πρόκληση».
Το μήνυμα ήταν σαφές: ο εναέριος χώρος των Βαλτικών χωρών είναι απαραβίαστος και κάθε παραβίαση αντιμετωπίζεται άμεσα και αποφασιστικά.
Η περίπτωση της Ελλάδας
Στον αντίποδα, η εικόνα στο Αιγαίο είναι εντελώς διαφορετική. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΓΕΕΘΑ, τουρκικά μαχητικά και UAVs πραγματοποιούν κάθε χρόνο χιλιάδες παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου
Οι προκλήσεις αυτές κυμαίνονται από χαμηλές υπερπτήσεις κατοικημένων νησιών μέχρι επικίνδυνες εμπλοκές με Έλληνες πιλότους, που συχνά οδηγούν σε αερομαχίες μεγάλης επικινδυνότητας. Η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται σε συνεχή επιφυλακή, με τεράστιο επιχειρησιακό και οικονομικό κόστος.
Κι όμως, οι αντιδράσεις του ΝΑΤΟ παραμένουν υποτονικές. Οι παραβιάσεις αντιμετωπίζονται ως «διμερής διαφορά», σαν να είναι η ελληνική κυριαρχία θέμα διαπραγμάτευσης.
Δύο μέτρα, δύο σταθμά
Η αντίθεση είναι εκκωφαντική:
- Όταν πρόκειται για τη Ρωσία: άμεση καταδίκη, ενεργοποίηση μηχανισμών, σκληρή πολιτική γλώσσα.
- Όταν πρόκειται για την Τουρκία: ήπιες δηλώσεις, γενικόλογες εκκλήσεις για «αυτοσυγκράτηση» και συχνά σιωπή.
Η ουσία είναι ότι το ΝΑΤΟ και η ΕΕ δείχνουν να εφαρμόζουν επιλεκτικά την αρχή της κυριαρχίας. Ο εναέριος χώρος της Εσθονίας θεωρείται ιερός. Ο εναέριος χώρος της Ελλάδας, αν και είναι επίσης μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, φαίνεται να αντιμετωπίζεται ως πεδίο διαπραγματεύσεων ή στην καλύτερη το θέμα κλείνει με δήλωση καταδίκης.
Συμπέρασμα
Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ δεν μπορούν να απαιτούν από τη Μόσχα τον απόλυτο σεβασμό των συνόρων, ενώ ταυτόχρονα να σιωπούν μπροστά στις καθημερινές παραβιάσεις της ελληνικής κυριαρχίας από την Άγκυρα. Η κυριαρχία δεν είναι διαπραγματεύσιμη ούτε επιλεκτική.
Αν οι βαλτικές χώρες δικαιούνται άμεση και αποφασιστική προστασία, τότε το ίδιο ισχύει και για την Ελλάδα & την Κύπρο στο Αιγαίο και την Μεσόγειο. Διαφορετικά, η κατηγορία περί δύο μέτρων και δύο σταθμών θα παραμένει απολύτως βάσιμη και η αμφισβήτηση της αξιοπιστίας της Συμμαχίας θα συνεχίσει να βαθαίνει.
