Μια απόρρητη γεωπολιτική αρχιτεκτονική πρωτοφανούς κλίμακας αποκαλύπτεται στο προσκήνιο της πρόσφατης πολεμικής αναμέτρησης στη Μέση Ανατολή. Το Ισραήλ φέρεται να ανέπτυξε κρυφά επίλεκτες στρατιωτικές δυνάμεις και πράκτορες πληροφοριών σε μια σειρά από στρατηγικά σημεία της περιφέρειας του Ιράν, σφίγγοντας μια αόρατη τανάλια γύρω από την Τεχεράνη. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του αμερικανικού δικτύου CNN, το οποίο επικαλείται πηγές με βαθιά γνώση των επιχειρήσεων, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποίησαν το έδαφος του Αζερμπαϊτζάν για χερσαίες και εναέριες επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα λειτούργησαν έναν κρίσιμο σταθμό ανεφοδιασμού μαχητικών αεροσκαφών στη μακρινή Σομαλιλάνδη επιβεβαιώνοντας έτσι τις εκτιμήσεις του NEMESIS HD.
Οι συγκεκριμένες αποκαλύψεις ρίχνουν φως στο πώς οι γειτονικές χώρες της ισλαμικής δημοκρατίας ενεπλάκησαν στη σύγκρουση, παρέχοντας πρόσβαση που επέκτεινε κατακόρυφα το επιχειρησιακό βεληνεκές του ισραηλινού στρατού. Δεκάδες κομάντος των ισραηλινών ειδικών δυνάμεων, μέλη της επίλεκτης αερομεταφερόμενης μονάδας έρευνας και διάσωσης, καθώς και στελέχη της Μοσάντ, είχαν εγκαστασταθεί κατά μήκος των συνόρων του Αζερμπαϊτζάν με το Ιράν. Το πιο προωθημένο φυλάκιο βρισκόταν σε απόσταση μόλις 96 χιλιομέτρων από την ιρανική πόλη Ταμπρίζ, η οποία αποτέλεσε στόχο σφοδρών ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο αρχικός σχεδιασμός αυτής της μυστικής ανάπτυξης είχε καθαρά αμυντικό και ανθρωπιστικό χαρακτήρα. Οι ισραηλινές δυνάμεις προορίζονταν να λειτουργήσουν ως ομάδες ταχείας επέμβασης και διάσωσης σε περίπτωση που η ιρανική αεράμυνα κατέρριπτε κάποιο ισραηλινό μαχητικό αεροσκάφος. Στην πορεία, ωστόσο, η αποστολή διευρύνθηκε σημαντικά, μετατρέποντας τις θέσεις αυτές σε ορμητήρια συλλογής ευαίσθητων πληροφοριών και εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) που υποστήριξαν άμεσα την ισραηλινή επιθετική στρατηγική, προσφέροντας ένα πλεονεκτικό σημείο παρατήρησης στο βόρειο Ιράν.
Η πιο καίρια επιχείρηση που φέρεται να ενορχηστρώθηκε και να εκτελέστηκε από το έδαφος του Αζερμπαϊτζάν ήταν η εξόντωση ενός κορυφαίου στελέχους του ιρανικού καθεστώτος. Στις αρχές του πολέμου, οι ισραηλινές δυνάμεις εξουδετέρωσαν τον Ραχμάν Μοκαντάμ, επικεφαλής της Διεύθυνσης Ειδικών Επιχειρήσεων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ο Ραχμάν Μοκαντάμ αποτελούσε έναν από τους πλέον σημαντικούς αξιωματούχους της Τεχεράνης, καθώς ήταν υπεύθυνος για τη στρατολόγηση και εκπαίδευση επιχειρησιακών πυρήνων εντός και εκτός του Ιράν, με εντολή τη συλλογή πληροφοριών και τη διεξαγωγή χτυπημάτων εναντίον Ισραηλινών πολιτικών ηγετών, αξιωματούχων ασφαλείας, καθώς και δυτικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, λιμανιών και εμπορικών πλοίων παγκοσμίως.
Η διπλωματική απάντηση από το Μπακού υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα οργισμένη, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να υποβαθμίσει τις αποκαλύψεις. Η πρεσβεία του Αζερμπαϊτζάν εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς του αμερικανικού δικτύου. Όπως δήλωσε η διπλωματική αποστολή του Αζερμπαϊτζάν, «οι ισχυρισμοί ότι το έδαφος της χώρας χρησιμοποιήθηκε από οποιαδήποτε τρίτη χώρα για στρατιωτικές επιχειρήσεις, κατασκοπευτική δραστηριότητα ή άλλους εχθρικούς σκοπούς εναντίον άλλου κράτους είναι εντελώς ανυπόστατοι». Παράλληλα, η πρεσβεία κατηγόρησε το CNN για κατάφωρη παραβίαση των αρχών της αντικειμενικότητας, της αμεροληψίας και της επαγγελματικής δεοντολογίας.
Η γεωπολιτική καχυποψία μεταξύ Τεχεράνης και Μπακού δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, αλλά εδράζεται σε βαθιές στρατηγικές και δημογραφικές ισορροπίες. Το Ισραήλ αποτελεί τον βασικό προμηθευτή προηγμένων οπλικών συστημάτων του αζέρικου στρατού αλλά και μεγάλο καταναλωτή της ενέργειάς του, γεγονός που προκαλεί τη μόνιμη ανησυχία του Ιράν. Μάλιστα, τον Ιούνιο του 2025, η ηγεσία του Αζερμπαϊτζάν είχε σπεύσει να καθησυχάσει την Τεχεράνη ότι δεν θα επέτρεπε τη χρήση των εδαφών της, αμέσως μετά από ένα μεγάλης κλίμακας ισραηλινό πλήγμα. Επιπλέον, το ιρανικό καθεστώς αντιμετωπίζει με μόνιμη νευρικότητα το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης αυτονομιστικών τάσεων ανάμεσα στην πολυπληθή εθνική μειονότητα των Αζέρων που ζει στα εδάφη του, η οποία αγγίζει τα 10 εκατομμύρια σε έναν συνολικό πληθυσμό 83 εκατομμυρίων πολιτών.
Η εικόνα του περιφερειακού δικτύου που χρησιμοποίησε το Ισραήλ συμπληρώνεται από επιπλέον αποκαλύψεις στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, που δείχνουν μια ολοκληρωτική περικύκλωση. Πέραν του Αζερμπαϊτζάν και της βάσης στη Σομαλιλάνδη –όπου σημειώνεται ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διατηρούν ισχυρή εμπορική και στρατιωτική παρουσία στο λιμάνι της Μπερμπέρα– το Τελ Αβίβ φέρεται να είχε αναπτύξει μονάδες αεράμυνας στα ίδια τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και δύο μυστικές βάσεις επιχειρήσεων εντός του εδάφους του Ιράκ. Αυτό το εκτεταμένο δίκτυο πρόσφερε στην ισραηλινή πολεμική αεροπορία και τις μυστικές υπηρεσίες μια πρωτοφανή επιχειρησιακή εμβέλεια εκατοντάδων χιλιομέτρων βαθιά μέσα στην ιρανική επικράτεια, επιτρέποντας τη διατήρηση συνεχών κυμάτων πληγμάτων κατά τη διάρκεια του πολέμου.
