Η Σομαλία μπαίνει σε διπλή κρίση. Ο στρατός που κράτησε για δύο δεκαετίες το βάρος της μάχης με την Αλ Σαμπάμπ αρχίζει να φεύγει, ενώ η πολιτική ηγεσία του Μογκαντίσου βρίσκεται σε ανοιχτή σύγκρουση με το Ανώτατο Δικαστήριο για το ποιος νόμιμα κυβερνά τη χώρα.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουγκάντας (UPDF) ανακοίνωσαν τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου ότι ξεκίνησαν «με άμεση ισχύ» την αποχώρηση των δυνάμεων που βρίσκονται στη Σομαλία με διμερή συμφωνία με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Στη γραπτή δήλωση του συνταγματάρχη Κρις Μαγκέζι, αναπληρωτή διευθυντή Ενημέρωσης του υπουργείου Άμυνας, αναφέρεται ότι το πρώτο κλιμάκιο έχει ήδη επιστρέψει στην Ουγκάντα και ότι η αποχώρηση των δυνάμεων της διμερούς συμφωνίας θα ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ημέρες. Ως το τέλος του 2027 θα αποσυρθούν σταδιακά και οι Ουγκαντέζοι της αποστολής της Αφρικανικής Ένωσης AUSSOM, ώστε, κατά την Καμπάλα, οι σομαλικές ένοπλες δυνάμεις να αναλάβουν «πλήρως» την ασφάλεια της χώρας.
Η Ουγκάντα ήταν η πρώτη χώρα που έστειλε στρατό στην αφρικανική αποστολή το 2007. Εκτιμάται ότι διατηρεί περίπου 2.000 στρατιώτες με διμερή συμφωνία και γύρω στους 4.500 στην AUSSOM, όπου αποτελεί περίπου το 40% της δύναμης. Με επιστολή της 31ης Οκτωβρίου, η Αφρικανική Ένωση γνωστοποίησε ότι σχεδιάζει να αναλάβει μέσα στον Νοέμβριο, με τις εναλλαγές μονάδων, τέσσερις θέσεις στην περιοχή Κάτω Σεμπέλε: Σαμπίντ-Ανόλε, Μπαριίρε, Αουντχέγκλε και Μπουλονάγκαντ. Η περιοχή θεωρείται κρίσιμη για την προστασία της πρωτεύουσας.
Η αποχώρηση έρχεται ενώ η χρηματοδότηση της αποστολής στενεύει. Οι ΗΠΑ γνωστοποίησαν τον Ιούλιο ότι δεν θα στηρίξουν την παράταση της αποστολής υποστήριξης του ΟΗΕ (UNSOS) μετά το τέλος του 2026. Η Αλ Σαμπάμπ ελέγχει ακόμη μεγάλες αγροτικές εκτάσεις, και στα τέλη Οκτωβρίου, σε ενέδρα στην περιοχή Μπέι, σκοτώθηκαν τουλάχιστον 20 Σομαλοί στρατιώτες, όπως δήλωσε αξιωματικός που επέζησε, ενώ η κυβέρνηση παραδέχθηκε μόνο ζημιές σε στρατιωτικά οχήματα. Ο αρχηγός του σομαλικού στρατού, υποστράτηγος Ιμπραχίμ Μοχάμεντ Μοχαμούντ, ευχαρίστησε τους Ουγκαντέζους στο αρχηγείο της 8ης Ταξιαρχίας του σομαλικού στρατού στο Εμπρέσο, στην περιοχή Μπαράουε: «Η κληρονομιά σας θα μείνει και θα τη θυμόμαστε για πάντα».
Η δικαστική σύγκρουση στο Μογκαντίσου
Την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε, με απόφαση πέντε σελίδων, ότι η παράταση των θητειών από τέσσερα σε πέντε χρόνια, που ψήφισε η Βουλή, δεν ισχύει για όσους ήδη κατέχουν αξιώματα. Η θητεία του προέδρου Χασάν Σεΐχ Μοχαμούντ κρίθηκε ληγμένη και οι εκλογές πρέπει να γίνουν μέσα σε 90 ημέρες. Οι πολιτικοί ηγέτες έχουν 30 ημέρες για να συμφωνήσουν σχέδιο εκλογών, ενώ η κυβέρνηση περιορίζεται στη διεκπεραίωση τρεχουσών υποθέσεων. Την προσφυγή είχε καταθέσει ο πρώην πρόεδρος Σαρίφ Σεΐχ Αχμέντ.
Μία ημέρα πριν, ο πρόεδρος είχε απομακρύνει τον πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Μπάσε Γιουσούφ Αχμέντ, και είχε διορίσει τον Ιμπραχίμ Ιντλέ Σουλεϊμάν. Το δικαστήριο απέρριψε την απομάκρυνση. Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου ο νέος πρόεδρος του δικαστηρίου ορκίστηκε παρουσία του Χασάν Σεΐχ. Η αντιπολίτευση καταγγέλλει ανάπτυξη στρατιωτών γύρω από το δικαστήριο.
Το Πουντλάντ και το Τζούμπαλαντ αμφισβητούν τις συνταγματικές και εκλογικές αλλαγές του προέδρου, ο οποίος θέλει άμεσες εκλογές στη θέση του συστήματος όπου εκπρόσωποι φυλών επιλέγουν τους βουλευτές. Η πολιτική αποστολή του ΟΗΕ έκλεισε λίγες ημέρες πριν από την απόφαση και δεν υπάρχει συμφωνημένος μεσολαβητής. Στο κενό αυτό κινείται και η Άγκυρα, μετά την αποστολή τουρκικών F-16 στη Σομαλία και την πρώτη πτήση τους πάνω από το Μογκαντίσου, σε μια χώρα όπου η ασφάλεια και η νομιμοποίηση της εξουσίας κρίνονται πλέον ταυτόχρονα.
