Εγκρίθηκαν ΓΕΜΑΤΑ τα KC-390 με EW για την Πολεμική Αεροπορία: Η Πορτογαλία έδωσε το ΟΚ στην προμήθεια για λογαριασμό της Ελλάδας

Το πορτογαλικό Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την προμήθεια τριών αεροσκαφών Embraer KC-390 Millennium για την Ελλάδα. Με την Απόφαση 207/2026, που υπογράφηκε στις 14 Οκτωβρίου και δημοσιεύθηκε στις 22 Οκτωβρίου στο Diário da República, τη δική τους Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Πορτογαλία αγοράζει τα αεροσκάφη από την Embraer και θα τα μεταβιβάσει στην Ελλάδα με διακρατική σύμβαση (Government to Government), η οποία αναμένεται να υπογραφεί. Το κόστος το πληρώνει εξ ολοκλήρου η Ελλάδα: η απόφαση ορίζει ρητά ότι η δαπάνη χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τα έσοδα της σύμβασης με την Ελληνική Δημοκρατία.

Η απόφαση ορίζει δύο κονδύλια. Τα τρία αεροσκάφη, μαζί με πακέτο εφοδιαστικής υποστήριξης για την είσοδό τους σε υπηρεσία, κοστίζουν 532,9 εκατ. ευρώ και θα συμβασιοποιηθούν με την κοινοπραξία Embraer S.A. και Embraer Portugal. Το δεύτερο κονδύλι, 57,1 εκατ. ευρώ, το διαχειρίζεται η Πορτογαλική Αεροπορία και δεν αφορά μόνο τον ηλεκτρονικό πόλεμο: καλύπτει τη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου, την εκπαίδευση, την εφοδιαστική υποστήριξη, ομάδες τεχνικής υποστήριξης που θα βρίσκονται στην Ελλάδα και τη διαχείριση του προγράμματος. Το σύνολο φτάνει τα 589,98 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Οι πληρωμές απλώνονται από το 2026 έως το 2031, με τα μεγαλύτερα ποσά για τα αεροσκάφη να πέφτουν το 2029 και το 2030.

Ο ηλεκτρονικός πόλεμος

Τα KC-390 της Πορτογαλικής Αεροπορίας διαθέτουν σουίτα της ισραηλινής Elbit Systems. Η εταιρεία είχε ανακοινώσει τον Οκτώβριο του 2019 σύμβαση περίπου 50 εκατ. δολαρίων με το πορτογαλικό υπουργείο Άμυνας για πλήρη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου και εφοδιαστική υποστήριξη, διάρκειας πέντε ετών. Η σουίτα αυτή περιλαμβάνει προειδοποιητές ραντάρ και λέιζερ, σύστημα προειδοποίησης για πυραύλους υπερύθρων, εκτοξευτές αντιμέτρων, σύστημα κατευθυνόμενων υπέρυθρων αντιμέτρων (DIRCM) και ατρακτίδιο ενεργών ηλεκτρονικών αντιμέτρων. Τα ελληνικά KC-390 θα πάρουν την ίδια διαμόρφωση καθώς τα ελληνικά αεροσκάφη αγοράζονται μέσα από το πορτογαλικό πρόγραμμα, και η ίδια απόφαση σημειώνει ότι η Πορτογαλική Αεροπορία ανέπτυξε τη διαμόρφωση ΝΑΤΟ του αεροσκάφους, τη δοκίμασε στην Αεροπορική Βάση 11 και την πιστοποίησε.

Η πορεία του προγράμματος

Σύμφωνα με την πορτογαλική απόφαση, η Ελλάδα υπέγραψε επιστολή προθέσεων στις 16 Ιουνίου 2025 για στρατηγική συνεργασία με την Πορτογαλία στις στρατιωτικές αερομεταφορές. Στις 7 Μαΐου 2026 ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας βρέθηκε στη Λισαβόνα και επισκέφθηκε την 506 Μοίρα, που πετά τα πορτογαλικά KC-390 από την Αεροπορική Βάση 11 στη Μπέζα. Στις 22 Μαΐου η ΕΑΒ και η Embraer υπέγραψαν μνημόνιο για τη συντήρηση των αεροσκαφών στην Ελλάδα, και στις 23 Ιουλίου η αγορά εγκρίθηκε από το ΚΥΣΕΑ, στο ίδιο πακέτο με τα ισραηλινά αντιαεροπορικά συστήματα, με την πρώτη παραλαβή να τοποθετείται το 2027. Ακολούθησε μνημόνιο κατανόησης Αθήνας–Λισαβόνας και επίσημο ελληνικό αίτημα προς την αποστολή που παρακολουθεί το πρόγραμμα KC-390 στο πορτογαλικό υπουργείο Άμυνας.

Η Πορτογαλία αγόρασε πέντε KC-390 το 2019 και άσκησε δικαίωμα για έκτο με απόφαση που δημοσιεύθηκε στις 4 Αυγούστου 2025. Η ίδια απόφαση εξασφάλισε δικαίωμα προαίρεσης για έως δέκα επιπλέον αεροσκάφη, ώστε ευρωπαϊκές χώρες ή μέλη του ΝΑΤΟ να τα αγοράζουν μέσω του πορτογαλικού κράτους με διακρατικές συμβάσεις. Από αυτόν τον μηχανισμό έρχονται τα ελληνικά αεροσκάφη. Κατά την πορτογαλική κυβέρνηση, το KC-390 το έχουν πλέον αγοράσει άλλες δέκα χώρες, από τις οποίες οι πέντε είναι μέλη του ΝΑΤΟ.

Το KC-390 είναι μεταγωγικό αεροσκάφος με κινητήρες τζετ, που μπορεί να λειτουργήσει και ως ιπτάμενο τάνκερ για τον ανεφοδιασμό μαχητικών στον αέρα. Μεταφέρει έως 26 τόνους φορτίου και μπορεί να εκτελεί αποστολές ρίψεων, ιατρικών διακομιδών και αεροπυρόσβεσης. Για την Πολεμική Αεροπορία αποτελεί το πρώτο βήμα για την ανανέωση του στόλου μεταφορικών, όπου τα C-130 υπηρετούν εδώ και δεκαετίες δίπλα στα μικρότερα C-27J. Οι εναλλακτικές για την αντικατάσταση των C-130 είχαν εξεταστεί και στην ανάλυση για το C-390 Millennium.

Οι πρωτόγνωρες δυνατότητες: το πρώτο ιπτάμενο τάνκερ της Πολεμικής Αεροπορίας

Η μεγαλύτερη αλλαγή που φέρνει το KC-390 δεν είναι η μεταφορά, είναι ο εναέριος ανεφοδιασμός. Η Πολεμική Αεροπορία δεν είχε ποτέ δικό της ιπτάμενο τάνκερ. Σε κάθε αποστολή μεγάλης ακτίνας και σε κάθε άσκηση μακριά από τη χώρα στηριζόταν σε τάνκερ συμμάχων, δηλαδή σε μέσα που δεν ελέγχει και που δεν θα είναι απαραίτητα διαθέσιμα σε μια ελληνοτουρκική κρίση. Το KC-390 μπορεί να φέρει κάτω από τις πτέρυγες δύο ατρακτίδια ανεφοδιασμού Cobham 912E με εύκαμπτο σωλήνα και «καλάθι» (σύστημα probe and drogue). Σύμφωνα με την Embraer, ανεφοδιάζει μέρα και νύχτα, με κάμερες και παράθυρα παρατήρησης για το πλήρωμα, και μεταγγίζει έως 400 γαλόνια καυσίμου το λεπτό.

Εδώ υπάρχει ένας περιορισμός που πρέπει να ειπωθεί καθαρά. Το σύστημα αυτό εξυπηρετεί αεροσκάφη με ράβδο ανεφοδιασμού (probe), δηλαδή τα Rafale και τα Mirage 2000-5, που ήταν και τα αεροσκάφη τα οποία ανέφερε η ενημέρωση για την έγκριση του ΚΥΣΕΑ. Τα F-16 και τα μελλοντικά F-35 ανεφοδιάζονται με τον άκαμπτο βραχίονα (boom) του αμερικανικού προτύπου και δεν μπορούν να πάρουν καύσιμο από ένα KC-390 στη σημερινή του μορφή. Η Embraer και η Northrop Grumman ανακοίνωσαν τον Φεβρουάριο του 2026 συνεργασία για boom που θα μπορεί να τοποθετηθεί και σε υπάρχοντα αεροσκάφη, όμως πρόκειται για πρόγραμμα σε εξέλιξη χωρίς ελληνική δέσμευση.

Ακόμη και έτσι, η διαφορά είναι μεγάλη. Ένα Rafale από την Τανάγρα που ανεφοδιάζεται πάνω από το Νότιο Αιγαίο μένει περισσότερο σε περιπολία, φτάνει πιο βαθιά στην Ανατολική Μεσόγειο και καλύπτει την Κύπρο με άνεση καυσίμου που σήμερα δεν έχει. Για μια Αεροπορία με περιοχή ευθύνης από τον Έβρο μέχρι το Καστελλόριζο, ο χρόνος παραμονής στον αέρα είναι ισχύς. Το ίδιο το KC-390 έχει επίσης ράβδο ανεφοδιασμού, άρα μπορεί να πάρει καύσιμο από άλλο τάνκερ και να επιμηκύνει τις δικές του αποστολές.

Ταχύτητα τζετ και 26 τόνοι φορτίου

Τα C-130 είναι ελικοφόρα. Το KC-390 πετά με δύο κινητήρες IAE V2500 και, σύμφωνα με την Embraer, ταξιδεύει με 0,80 Mach, περίπου 870 χιλιόμετρα την ώρα, σε ύψος έως 36.000 πόδια. Η Αμερικανική Αεροπορία δίνει για το C-130H ταχύτητα περίπου 590 χιλιομέτρων την ώρα. Στην πράξη, η διαδρομή Ελευσίνα–Πάφος, γύρω στα 880 χιλιόμετρα, γίνεται σε περίπου μία ώρα αντί για μιάμιση, και η διαφορά πολλαπλασιάζεται όταν ένα αεροσκάφος πρέπει να κάνει πολλά δρομολόγια την ίδια μέρα.

Το φορτίο ανεβαίνει επίσης. Το KC-390 σηκώνει έως 26 τόνους συγκεντρωμένο φορτίο (23 τόνους κατανεμημένο), όταν η Αμερικανική Αεροπορία δίνει για το C-130H μέγιστο φορτίο περίπου 19 τόνων. Ο χώρος φορτίου έχει μήκος 18,5 μέτρα μαζί με τη ράμπα, πλάτος 3,45 και ύψος 2,95 μέτρα, και χωρά 80 στρατιώτες ή 64 αλεξιπτωτιστές, τεθωρακισμένο όχημα ή ελικόπτερο του μεγέθους ενός Black Hawk. Με 23 τόνους φορτίου η εμβέλεια, κατά την Embraer, φτάνει τα 1.470 ναυτικά μίλια, περίπου 2.700 χιλιόμετρα.

Νησιά, κρίσεις και διάδρομοι που έχουν χτυπηθεί

Η Embraer δίνει απόσταση προσγείωσης περίπου 1.000 μέτρων με 26 τόνους φορτίο, σε κανονικές συνθήκες στο επίπεδο της θάλασσας, και δηλώνει ότι το αεροσκάφος επιχειρεί και από χωμάτινους ή κατεστραμμένους διαδρόμους. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει γρήγορη ενίσχυση των νησιών με προσωπικό, πυρομαχικά και ανταλλακτικά, ακόμη και αν ένας διάδρομος έχει δεχθεί πλήγμα, γρηγορότερα από ό,τι επιτρέπουν τα σημερινά μέσα.

Η ίδια ταχύτητα μετράει και στις κρίσεις μακριά από τη χώρα. Σε μια επιχείρηση απομάκρυνσης πολιτών, ή σε μια σεισμική καταστροφή, το KC-390 μεταφέρει έως 74 φορεία με ιατρικό προσωπικό, φτάνει γρηγορότερα και κάνει περισσότερα δρομολόγια με λιγότερα αεροσκάφη.

Αεροπυρόσβεση: δυνατότητα που εξαρτάται από τον εξοπλισμό

Η Embraer προσφέρει για το KC-390 αφαιρούμενο σύστημα αεροπυρόσβεσης, που φορτώνεται στον χώρο φορτίου και ρίχνει έως 3.000 γαλόνια, περίπου 11.300 λίτρα, επιβραδυντικού υγρού. Η ποσότητα είναι σχεδόν διπλάσια από τη δεξαμενή ενός Canadair CL-415, με τη διαφορά ότι το KC-390 δεν «σκοπεύει» νερό από τη θάλασσα και πρέπει να επιστρέφει σε αεροδρόμιο για να ξαναγεμίσει. Η απόφαση 207/2026 δεν αναφέρει σύστημα πυρόσβεσης στο ελληνικό πακέτο. Αν αγοραστεί, θα δώσει στη χώρα ένα ταχύ μέσο για τις μεγάλες πυρκαγιές του καλοκαιριού, συμπληρωματικό στα Canadair και όχι αντικαταστάτη τους.

Επιβιωσιμότητα και υποστήριξη στην Ελλάδα

Η σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου δεν είναι πολυτέλεια. Ένα μεταγωγικό που προσγειώνεται σε ζώνη κρίσης είναι ευάλωτο σε φορητούς αντιαεροπορικούς πυραύλους, και το σύστημα DIRCM εκτρέπει τον πύραυλο υπερύθρων πριν φτάσει στο αεροσκάφος. Παράλληλα, το πακέτο προβλέπει ομάδες τεχνικής υποστήριξης στην Ελλάδα, ενώ το μνημόνιο ΕΑΒ–Embraer ανοίγει τον δρόμο για συντήρηση των αεροσκαφών και των κινητήρων τους στη χώρα. Η Πολεμική Αεροπορία μπαίνει έτσι σε έναν κοινό ευρωπαϊκό στόλο με την Πορτογαλία, την Ολλανδία, την Αυστρία, την Ουγγαρία, την Τσεχία και τη Σουηδία, και με ένα κέντρο εκπαίδευσης για το KC-390 που η Πορτογαλία χτίζει στην Αεροπορική Βάση 11 της Μπέζα.

Τα επόμενα βήματα

Η διακρατική σύμβαση με την Πορτογαλία είναι το επόμενο βήμα. Με αυτήν θα οριστικοποιηθούν οι όροι πληρωμής και το χρονοδιάγραμμα των παραδόσεων προς την Πολεμική Αεροπορία.