Η γαλλική Πολεμική Αεροπορία παρουσίασε το HypAIRion, το πρόγραμμα με το οποίο θέλει να εντάξει την τεχνητή νοημοσύνη στα μαχητικά της και να προετοιμάσει τη συνεργασία των Rafale με μη επανδρωμένα αεροχήματα μάχης. Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2026, έχει πειραματικό χαρακτήρα και υλοποιείται από κοινού με τη Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών (DGA) και την Υπηρεσία Τεχνητής Νοημοσύνης για την Άμυνα (AMIAD) του γαλλικού υπουργείου Ενόπλων Δυνάμεων. Η πρώτη δοκιμή πλήρους κλίμακας, με μη επανδρωμένα να πετούν δίπλα σε μαχητικά, τοποθετείται στο 2028, όπως ανέφεραν οι υπεύθυνοι του προγράμματος σε ενημέρωση των δημοσιογράφων στο Παρίσι την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου.
Το υπουργείο αναφέρει ότι το HypAIRion θα συγκεντρώσει όλες τις πρωτοβουλίες τεχνητής νοημοσύνης της Αεροπορίας για τον εκσυγχρονισμό των μαχητικών. Δύο Mirage 2000 έχουν ήδη μετατραπεί σε ιπτάμενα εργαστήρια δοκιμών στην αεροπορική βάση Μον-ντε-Μαρσάν.
Ο συνταγματάρχης Σεντρίκ, επικεφαλής του γραφείου ανάπτυξης δυνατοτήτων στο επιτελείο της Αεροπορίας –το υπουργείο δημοσιοποιεί μόνο τα μικρά ονόματα των αξιωματικών–, συνέδεσε το πρόγραμμα με τις απαιτήσεις μιας σύγκρουσης υψηλής έντασης, στην οποία, όπως είπε, «η ποιότητα δεν απαλλάσσει ποτέ εντελώς από την ποσότητα». Το Rafale «θα παραμείνει ο πυρήνας της αεροπορικής μάχης», αλλά θα πλαισιωθεί από συνεργατικά μη επανδρωμένα αεροχήματα μάχης, τα οποία ο ίδιος περιέγραψε ως «ένα απλοποιημένο μαχητικό χωρίς χειριστή, απλούστερο και κυρίως φθηνότερο». Τα αεροχήματα αυτά θα επιτρέπουν στον σχηματισμό να βλέπει μακρύτερα, αναγκάζοντας τον αντίπαλο να αποκαλυφθεί, και θα αναλαμβάνουν εκείνα τον κίνδυνο αντί για τα επανδρωμένα αεροσκάφη.
Εξίσου σημαντική είναι η ταχύτητα. «Υπερισχύει εκείνος που εντοπίζει, κατανοεί, αποφασίζει και ενεργεί ταχύτερα από τον αντίπαλό του», είπε ο συνταγματάρχης, για τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να μετατρέπει τον όγκο των δεδομένων σε επιχειρησιακό πλεονέκτημα. Τελευταίο ζητούμενο είναι η δυνατότητα του εξοπλισμού να εξελίσσεται με τον ρυθμό της απειλής, χάρη σε ανοικτές και αρθρωτές αρχιτεκτονικές· ως παράδειγμα ανέφερε το ρωσικό μη επανδρωμένο Geran, που βρίσκεται ήδη στην πέμπτη του έκδοση.
Τεχνητή νοημοσύνη υπό εθνικό έλεγχο
Η AMIAD θα προσφέρει στο πρόγραμμα τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης υπό εθνικό έλεγχο, τόσο για την αυτονομία των πλατφορμών όσο και για το σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Ο συνταγματάρχης Τιμπό, υποδιευθυντής της υπηρεσίας, είπε ότι ζητούμενο είναι να υποστηριχθούν οι γνωστικές ικανότητες των χειριστών, ώστε να βρίσκονται πάντα ένα βήμα μπροστά από την απειλή. Η υπηρεσία θα αξιοποιήσει την εμπειρία από το πρόγραμμα Pendragon, που εξελίσσεται εδώ και δεκαοκτώ μήνες με τον Στρατό Ξηράς. Ως κύριες δυσκολίες κατονομάζονται η εκπαίδευση των μοντέλων με επιχειρησιακά δεδομένα, η κατανεμημένη αρχιτεκτονική μεταξύ των πλατφορμών και η ασφάλεια της ίδιας της τεχνητής νοημοσύνης.
Από το ατρακτίδιο TALIOS στο Rafale F5
Για το ίδιο το Rafale, ο διευθυντής του προγράμματος στη DGA, γενικός μηχανικός εξοπλισμών Σεμπαστιάν, έθεσε ως στόχο να απλουστευθεί το έργο του πληρώματος και ταυτόχρονα να αυξηθεί η επιχειρησιακή του αποτελεσματικότητα, καθώς ο γνωστικός φόρτος που αυτό αντιμετωπίζει είναι, όπως είπε, «απολύτως τεράστιος». Το πρώτο απτό βήμα είναι το ατρακτίδιο σκόπευσης TALIOS της Thales, στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη εντοπίζει και κατηγοριοποιεί αυτόματα στόχους στο έδαφος· η παράδοσή του προβλέπεται από το 2027. Η εμπειρία αυτή θα αξιοποιηθεί στο πρότυπο F5 του Rafale, που αναμένεται το 2033 και περιγράφεται από τη DGA ως «πραγματικός εκσυγχρονισμός μέσης ζωής», με ενισχυμένη υπολογιστική ισχύ και ανοικτή αρχιτεκτονική.
