Μετάβαση στο περιεχόμενο
LIVE ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Αθήνα · Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2026

LIVE

USSF-317: Νέα αποστολή της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ με Falcon 9 από το Βάντενμπεργκ Γάζα: Ισραηλινό πλήγμα σε όχημα με τρόφιμα σκότωσε τρεις – Η World Central Kitchen λέει ότι δεν ήταν δικό της Φιντάν: Καμία απόφαση για τουρκικά στρατεύματα στην Υεμένη – Η προειδοποίηση για ισραηλινή επιχείρηση στη Συρία Ντίμερ: Νεκροί και αγνοούμενοι μετά τη ρωσική επίθεση σε πολυκατοικία στην περιφέρεια του Κιέβου Ο υπουργός Γεραπετρίτης στη Βουλή: Χωρίς νομική ισχύ η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα για το καλώδιο GSI Ζελένσκι: Οι ΗΠΑ προτείνουν νέο γύρο τριμερών συνομιλιών με τη Ρωσία – Ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης στις G20 Συναγερμός στη Μέκκα: Ο συνασπισμός λέει ότι κατέστρεψε βαλλιστικό πύραυλο των Χούθι προς τη δυτική Σαουδική Αραβία Σειρήνες στο Καλίνινγκραντ για ύποπτο εναέριο αντικείμενο – Η Λιθουανία διαψεύδει κάθε εμπλοκή Σαν σήμερα: 22 Νοεμβρίου 1940 | Η απελευθέρωση της Κορυτσάς και η ανακοίνωση του Μεταξά στο Σύνταγμα Ημέρα Ενόπλων Δυνάμεων: Ανοιχτό για πρώτη φορά στο κοινό το Πεντάγωνο, με έκθεση οπλικών συστημάτων και drones
Εύζωνες σε έφοδο με εφ' όπλου λόγχη στο μέτωπο της Αλβανίας

Ελλάδα

Σαν σήμερα: 22 Νοεμβρίου 1940 | Η απελευθέρωση της Κορυτσάς και η ανακοίνωση του Μεταξά στο Σύνταγμα

Σαν σήμερα, 22 Νοεμβρίου 1940, ο Ελληνικός Στρατός μπήκε στην Κορυτσά. Η πτώση της πόλης, που ήταν η βασική προωθημένη βάση της ιταλικής αεροπορίας στην Αλβανία, ανακοινώθηκε το ίδιο μεσημέρι από τον Μεταξά σε πλήθος στην πλατεία Συντάγματος.

Έφοδος Ευζώνων στο μέτωπο της Αλβανίας, 1940–41. Πηγή: Υπουργείο Εξωτερικών, Υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου (CC BY-SA 2.0)

Διαφήμιση

Στις 22 Νοεμβρίου 1940 η 9η Μεραρχία μπήκε στην Κορυτσά, την πόλη που οι Ιταλοί είχαν εγκαταλείψει μέσα στη νύχτα. Η πόλη είχε σημαντικό ιταλικό αεροδρόμιο, που η ελληνική αεροπορία είχε βομβαρδίσει από την πρώτη ημέρα της επίθεσης. Λίγες ώρες αργότερα, νωρίς το απόγευμα, ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς ανακοίνωσε την πτώση της σε μεγάλο πλήθος στην πλατεία Συντάγματος. Το βράδυ ο Αμερικανός πληρεξούσιος υπουργός στην Αθήνα, επικεφαλής της αμερικανικής πρεσβείας, Λίνκολν ΜακΒέι τηλεγραφούσε στην Ουάσιγκτον ότι ο Βρετανός στρατιωτικός ακόλουθος χαρακτήριζε την επιτυχία «μεγάλη νίκη». Μέσα σε 25 ημέρες από το ιταλικό τελεσίγραφο, ο Ελληνικός Στρατός κατείχε τη μεγαλύτερη πόλη της νοτιοανατολικής Αλβανίας.

Πώς έπεσε η Κορυτσά

Το οροπέδιο της Κορυτσάς έλεγχε την πρόσβαση προς το εσωτερικό της Αλβανίας μέσα από την κοιλάδα του Δεβόλη. Μπροστά του υψώνονταν τα βουνά Μόροβα και Ιβάν, όπου οι Ιταλοί είχαν οργανώσει την άμυνά τους. Η θέση ήταν ισχυρή αλλά χωρίς βάθος. Αν έσπαγε η γραμμή στη Μόροβα, δεν υπήρχε άλλη τοποθεσία για να κρατηθεί η πόλη. Το Γ΄ Σώμα Στρατού είχε ζητήσει από τις 6 Νοεμβρίου να περάσει σε γενική επίθεση, όμως ο αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος την ανέβαλε για τις 14 Νοεμβρίου, όταν θα είχαν συγκεντρωθεί οι αναγκαίες δυνάμεις. Το Γ΄ Σώμα, με διοικητή τον αντιστράτηγο Γεώργιο Τσολάκογλου, υπαγόταν στο Τμήμα Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας του αντιστράτηγου Ιωάννη Πιτσίκα.

Η επίθεση ξεκίνησε το πρωί της 14ης Νοεμβρίου χωρίς προπαρασκευή πυροβολικού, για να αιφνιδιαστούν οι Ιταλοί. Επειδή ο Ελληνικός Στρατός δεν είχε άρματα ούτε επαρκή αντιαρματικά όπλα, οι μονάδες κινήθηκαν από τις κορυφογραμμές και απέφευγαν τις κοιλάδες. Την ίδια ημέρα αεροσκάφη της 32ης και της 33ης Μοίρας Βομβαρδισμού έπληξαν τα αεροδρόμια της Κορυτσάς και του Αργυροκάστρου. Ακολούθησαν οκτώ ημέρες σκληρών μαχών. Το Γ΄ Σώμα ενισχύθηκε με την 13η Μεραρχία στις 17 Νοεμβρίου και με την 11η την επομένη, ενώ σχηματίστηκε η Ομάς Μεραρχιών «Κ» (ΟΜΚ) υπό τον αντιστράτηγο Γεώργιο Κοσμά. Η πιο κρίσιμη στιγμή ήρθε στις 18 Νοεμβρίου, όταν η νεοφερμένη 13η Μεραρχία κλονίστηκε και παραλίγο να υποχωρήσει, ώσπου ο νέος διοικητής της, υποστράτηγος Σωτήριος Μουτούσης, απαγόρευσε κάθε υποχώρηση. Από τις 19 έως τις 21 Νοεμβρίου η κορυφή της Μόροβας πέρασε σε ελληνικά χέρια. Οι Ιταλοί, φοβούμενοι ότι θα περικυκλωθούν, αποσύρθηκαν τη νύχτα προς την κοιλάδα του Δεβόλη και στις 22 Νοεμβρίου τάγμα της 9ης Μεραρχίας μπήκε στην πόλη. Την ίδια ημέρα ελληνικά αεροσκάφη εντόπισαν και έπληξαν ιταλική φάλαγγα που υποχωρούσε από την Κορυτσά προς το Πόγραδετς. Στη μάχη αιχμαλωτίστηκαν περισσότεροι από 1.000 Ιταλοί στρατιώτες. Τις ίδιες ημέρες, νοτιότερα, το Β΄ Σώμα κατέλαβε την Ερσέκα στις 21 Νοεμβρίου και το Λεσκοβίκι στις 22, και μέχρι τις 23 Νοεμβρίου δεν είχε μείνει Ιταλός στρατιώτης σε ελληνικό έδαφος.

Διαφήμιση

Ελληνικά τμήματα παρελαύνουν στους δρόμους της Κορυτσάς τον Νοέμβριο του 1940
Ελληνικά τμήματα στους δρόμους της Κορυτσάς, 1940. Πηγή: Άγνωστος φωτογράφος / Wikimedia Commons (κοινό κτήμα)

Η είδηση στην Αθήνα

Τι σήμαινε η Κορυτσά για τους Βρετανούς φαίνεται στο τηλεγράφημα που ο ΜακΒέι έστειλε στις 8 το βράδυ της 22ας Νοεμβρίου και δημοσιεύεται στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Ο υπασπιστής του βασιλιά Γεωργίου Β΄ επιβεβαίωσε στον ΜακΒέι ότι τα λάφυρα ήταν σημαντικά. Ο Βρετανός στρατιωτικός ακόλουθος εκτιμούσε ότι οι Ιταλοί είχαν ρίξει σχεδόν ολόκληρη τη στρατιά τους της Αλβανίας στην προσπάθεια να κρατήσουν τη γραμμή, που τώρα είχε σπάσει στο πιο σημαντικό της σημείο, και ότι η υποχώρησή τους θα ήταν δύσκολη. Έβλεπε ευκαιρία να δεχθεί η Ιταλία σοβαρό πλήγμα πριν εμφανιστεί η Γερμανία και ζητούσε να σταλούν χωρίς καθυστέρηση αεροσκάφη από την Αμερική, όσο η βρετανική διοίκηση στην Αίγυπτο έστελνε όσα μπορούσε.

Ο ΜακΒέι κατέγραψε και μια προειδοποίηση. Ο απερχόμενος Ρουμάνος πρεσβευτής, που έλεγε ότι είχε την εμπιστοσύνη του επικεφαλής της γερμανικής πρεσβείας, του είπε ότι η γερμανική πρεσβεία δεν γνώριζε για σχέδια βοήθειας προς τους Ιταλούς. Πίστευε όμως ότι κάποιας μορφής γερμανική βοήθεια δεν θα αργούσε.

Λαχειοπώλης στην Αθήνα με αφίσα του Μεγάλου Πολεμικού Λαχείου το 1940
Λαχειοπώλης με την αφίσα του Μεγάλου Πολεμικού Λαχείου στην Αθήνα του 1940. Πηγή: Υπουργείο Εξωτερικών, Υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου (CC BY-SA 2.0)

Την επομένη, 23 Νοεμβρίου, ο Αμερικανός επιτετραμμένος στο Βερολίνο ανέφερε ότι ο γερμανικός Τύπος, που λίγο νωρίτερα έγραφε εκτενώς για τις δυσκολίες του εδάφους και του καιρού που αντιμετώπιζαν οι Ιταλοί, περιοριζόταν πλέον στη δημοσίευση των ιταλικών ανακοινωθέντων, με αποτέλεσμα η πραγματική έκταση των ιταλικών αποτυχιών να μη γίνεται σαφώς αντιληπτή από το γερμανικό κοινό. Από τη Ρώμη ο Αμερικανός επιτετραμμένος διαβίβαζε διακοίνωση του ιταλικού ΥΠΕΞ της 20ής Νοεμβρίου, σύμφωνα με το οποίο η Ιταλία θεωρούσε την Ελλάδα εχθρικό κράτος από τις 28 Οκτωβρίου.

Μια πόλη με ελληνική ιστορία

Η Κορυτσά είχε για την ελληνική κοινή γνώμη ιδιαίτερο βάρος. Ο Ελληνικός Στρατός την είχε καταλάβει και τον Δεκέμβριο του 1912, στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο. Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας, τον Δεκέμβριο του 1913, την επιδίκασε στην Αλβανία και ο Ελληνικός Στρατός αποχώρησε. Με το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας τον Μάιο του 1914 η πόλη εντάχθηκε στην Αυτόνομη Βόρεια Ήπειρο, εντός του πριγκιπάτου της Αλβανίας, αργότερα το ίδιο έτος πέρασε σε ελληνικό έλεγχο και από το 1916 ως το 1920 βρέθηκε υπό γαλλική διοίκηση. Τελικά παρέμεινε στην Αλβανία. Το 1939 την κατέλαβαν οι Ιταλοί μαζί με την υπόλοιπη χώρα. Η απελευθέρωσή της το 1940 χαιρετίστηκε στην Ελλάδα με ιδιαίτερο ενθουσιασμό.

Η ελληνική κυβέρνηση φρόντισε να μην εμφανιστεί ως κατακτήτρια. Μετά την πτώση της πόλης ο Μεταξάς δήλωσε από το ραδιόφωνο, σε απόδοση από το αγγλικό κείμενο τηλεγραφήματος του ΜακΒέι του Δεκεμβρίου: «Πολεμάμε όχι μόνο για την ύπαρξή μας αλλά και για τους άλλους βαλκανικούς λαούς, και για την απελευθέρωση της Αλβανίας». Όταν ο Αμερικανός πληρεξούσιος υπουργός στο Βελιγράδι μετέφερε, από αξιωματούχο του γιουγκοσλαβικού ΥΠΕΞ, ότι οι Αλβανοί ανησυχούσαν για τις ελληνικές προθέσεις και θα ήθελαν προσωρινή κυβέρνηση με έδρα την Κορυτσά, ο γενικός διευθυντής του ελληνικού ΥΠΕΞ είπε στον ΜακΒέι ότι κάτι τέτοιο ήταν ανέφικτο στα μετόπισθεν του στρατού, λόγω των στρατιωτικών αναγκών και των διχασμών μεταξύ των ίδιων των Αλβανών. Ο ΜακΒέι κατέγραφε ότι οι Έλληνες ήλπιζαν να ανακτήσουν τη νότια Αλβανία, όπου κατά την εκτίμησή του υπερτερούσε ο ελληνικός πληθυσμός, και ότι το ζήτημα θα το έθεταν όταν ερχόταν η ώρα, γνωρίζοντας ότι η λύση του δεν θα εξαρτιόταν μόνο από αυτούς.

Διαφήμιση

Από την Κορυτσά στη χειμερινή εκστρατεία

Η πτώση της Κορυτσάς σφράγισε την πρώτη φάση της ελληνικής αντεπίθεσης. Στις 23 Νοεμβρίου ο Μουσολίνι, υπό την πίεση του Μπαντόλιο και του Ροάτα, ανακάλεσε τη διαταγή αποεπιστράτευσης που είχε δώσει στις αρχές Οκτωβρίου. Μέχρι τις 27 Νοεμβρίου ολόκληρο το οροπέδιο της Κορυτσάς ήταν σε ελληνικά χέρια, με κόστος για το Τμήμα Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας 624 νεκρούς και 2.348 τραυματίες. Η 10η Μεραρχία κατέλαβε τη Μοσχόπολη στις 24 Νοεμβρίου και η 13η Μεραρχία μπήκε χωρίς αντίσταση στο Πόγραδετς στις 30 Νοεμβρίου. Το Γενικό Στρατηγείο είχε να διαλέξει ανάμεσα σε συνέχιση της προέλασης από την Κορυτσά προς το Ελμπασάν και σε μετατόπιση του βάρους στα αριστερά, προς τον Αυλώνα. Επέλεξε τον Αυλώνα, γιατί η κατάληψη του λιμανιού θα άφηνε στους Ιταλούς μόνο το Δυρράχιο για τον ανεφοδιασμό τους. Ακολούθησαν οι Άγιοι Σαράντα στις 6 Δεκεμβρίου, το Αργυρόκαστρο στις 8 Δεκεμβρίου και η Χειμάρρα στις 22 Δεκεμβρίου.

Η Κορυτσά έμεινε σε ελληνικά χέρια ως τη γερμανική εισβολή. Τον Απρίλιο του 1941, με τον Ελληνικό Στρατό να συμπτύσσεται από την Αλβανία, οι Ιταλοί έφτασαν στην πόλη στις 14 Απριλίου. Η 22α Νοεμβρίου όμως, με τον Μεταξά να ανακοινώνει την πτώση της στο Σύνταγμα και τον Βρετανό στρατιωτικό ακόλουθο να τη χαρακτηρίζει «μεγάλη νίκη», έμεινε ως μία από τις εικόνες του 1940. Η συνολική εικόνα του πολέμου, από την Πίνδο ως την Κλεισούρα, υπάρχει στην ανάλυσή μας για τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο, ενώ για το πώς είχαν δει οι Αμερικανοί διπλωμάτες το ιταλικό τελεσίγραφο έχουμε γράψει σε ξεχωριστό άρθρο.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε απελευθερώθηκε η Κορυτσά;

Στις 22 Νοεμβρίου 1940. Μετά την κατάληψη της κορυφής της Μόροβας στις 19–21 Νοεμβρίου οι Ιταλοί εγκατέλειψαν την πόλη τη νύχτα και στις 22 Νοεμβρίου μπήκε σε αυτήν τάγμα της 9ης Μεραρχίας.

Ποιος ανακοίνωσε την απελευθέρωση της Κορυτσάς στην Αθήνα;

Ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς, νωρίς το απόγευμα της 22ας Νοεμβρίου 1940, σε μεγάλο πλήθος στην πλατεία Συντάγματος, όπως τηλεγράφησε την ίδια ημέρα ο Αμερικανός πληρεξούσιος υπουργός Λίνκολν ΜακΒέι.

Γιατί η Κορυτσά ήταν σημαντικός στόχος;

Το οροπέδιο της Κορυτσάς έλεγχε την πρόσβαση προς το εσωτερικό της Αλβανίας μέσα από την κοιλάδα του Δεβόλη και η πόλη είχε σημαντικό ιταλικό αεροδρόμιο.

Πόσο έμεινε η Κορυτσά σε ελληνικά χέρια;

Από τις 22 Νοεμβρίου 1940 ως τον Απρίλιο του 1941. Μετά τη γερμανική εισβολή και τη σύμπτυξη του Ελληνικού Στρατού, οι Ιταλοί έφτασαν στην πόλη στις 14 Απριλίου 1941.

Σχετικά άρθρα

Ελληνοϊταλικός πόλεμος 1940-41: Πώς ο Ελληνικός Στρατός σταμάτησε και ανέτρεψε την ιταλική εισβολή | 28η Οκτωβρίου 1940: Τι έγραφαν οι Αμερικανοί διπλωμάτες για το ιταλικό τελεσίγραφο και το ελληνικό «Όχι»

Διαφήμιση

Ελλάδα Ιστορία Σαν σήμερα Στρατός Ξηράς