Εκσυγχρονισμός MEKO 200HN: Τι αλλάζει στις φρεγάτες κλάσης «Ύδρα», πόσο κοστίζει και πότε ολοκληρώνεται

Ο εκσυγχρονισμός των τεσσάρων φρεγατών MEKO 200HN του Πολεμικού Ναυτικού, της κλάσης «Ύδρα», μπήκε το 2026 στη φάση των συμβάσεων. Υπογράφηκαν τρεις: με τη Thales Nederland για 248,7 εκατ. ευρώ, με την ελληνική SSMART για 11,55 εκατ. ευρώ και με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά για 19 εκατ. ευρώ, όλα χωρίς ΦΠΑ. Τα πλοία παίρνουν νέο σύστημα μάχης TACTICOS, ψηφιακό ραντάρ NS100, νέα συστήματα ελέγχου βολής και ραντάρ ειδικά για drones, συνδεδεμένο με το ελληνικό σύστημα «Κένταυρος». Ο στόχος που έχει δημοσιοποιηθεί είναι να ολοκληρωθεί ο εκσυγχρονισμός και των τεσσάρων έως το 2030.

Με λίγα λόγια

Πρόκειται για εκσυγχρονισμό μέσου χρόνου ζωής (Mid-Life Upgrade, MLU) που αλλάζει κυρίως τον «εγκέφαλο» και τα «μάτια» των πλοίων: το σύστημα διαχείρισης μάχης, το ραντάρ έρευνας και τα συστήματα ελέγχου βολής. Το κύριο οπλικό φορτίο παραμένει: πυροβόλο 127 χλστ., Harpoon, κάθετος εκτοξευτής ESSM και Phalanx. Οι φρεγάτες μένουν στην πρώτη γραμμή για τουλάχιστον 15 ακόμη χρόνια. Το κόστος των τριών βασικών συμβάσεων είναι περίπου 279 εκατ. ευρώ, πολύ χαμηλότερο από τις εκτιμήσεις των 600 έως 700 εκατ. ευρώ που συζητούνταν το 2023–2024.

Οι τέσσερις φρεγάτες της κλάσης «Ύδρα»

Οι MEKO 200HN είναι η ελληνική έκδοση της οικογένειας MEKO 200 της Blohm + Voss, σήμερα μέρος της thyssenkrupp Marine Systems (TKMS). Η πρώτη ναυπηγήθηκε στο Αμβούργο και οι άλλες τρεις στα Ελληνικά Ναυπηγεία στον Σκαραμαγκά.

Οι φρεγάτες έχουν εκτόπισμα περίπου 3.360 τόνων (4.000 τόνοι πλήρους φόρτου) και μήκος 117,5 μέτρων. Η πρόωση είναι CODOG, με δύο αεριοστρόβιλους General Electric LM2500 και δύο ντίζελ MTU, και η μέγιστη ταχύτητα φτάνει τους 31 κόμβους. Παραδόθηκαν με τα ραντάρ DA08 και MW08 της τότε Signaal, δύο συστήματα ελέγχου βολής STIR και το σύστημα μάχης STACOS Mod 2.

Η μόνη ουσιαστική αναβάθμιση μάχης από την ένταξή τους έγινε το 2007–2008, όταν τροποποιήθηκαν τα STIR ώστε τα πλοία να βάλλουν τον αντιαεροπορικό πύραυλο RIM-162 ESSM από τον κάθετο εκτοξευτή Mk 48 Mod 2 των 16 κελιών. Τα ραντάρ έρευνας και το σύστημα μάχης έμειναν ίδια για περίπου τρεις δεκαετίες.

Ένα πρόγραμμα που άλλαξε μορφή πολλές φορές

Ο εκσυγχρονισμός σχεδιαζόταν από τα τέλη της δεκαετίας του 2000, αλλά πάγωσε με την κρίση χρέους. Τον Μάιο του 2019 το ΣΑΓΕ αποφάσισε την έναρξή του, και τον Απρίλιο του 2023 η Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων της Βουλής ενέκρινε το πρόγραμμα, με την TKMS και τη Thales ως κατασκευαστές αρχικού εξοπλισμού.

Το κόστος που ακουγόταν στη δημόσια συζήτηση άλλαζε συνεχώς. Το 2023 έφτανε περίπου τα 600 εκατ. ευρώ για τα συστήματα αποστολής, και στις αρχές του 2024 οι εκτιμήσεις έφταναν τα 700 εκατ. ευρώ. Το 2025, με το νέο δωδεκαετές πρόγραμμα εξοπλισμών, το κονδύλι για τα ηλεκτρονικά των τεσσάρων πλοίων αναφερόταν γύρω στα 300 εκατ. ευρώ. Τον Ιούλιο του 2025 το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε, σύμφωνα με δημοσιεύματα, πρόγραμμα περίπου 290 εκατ. ευρώ.

Οι συμβάσεις που υπογράφηκαν το 2026 αθροίζουν περίπου 279 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Ο εκσυγχρονισμός που υλοποιείται τελικά είναι στοχευμένος στα ηλεκτρονικά και στο σύστημα μάχης, και όχι η πλήρης αναγέννηση των πλοίων που είχε αρχικά ζητήσει το Ναυτικό.

Οι συμβάσεις του 2026

Thales: σύστημα μάχης, ραντάρ και έλεγχος βολής

Η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) υπέγραψε με τη Thales στις 25 Μαΐου 2026. Η σύμβαση καλύπτει και τις τέσσερις φρεγάτες:

• TACTICOS, στη νεότερη έκδοσή του. Είναι το σύστημα διαχείρισης μάχης (Combat Management System) που συνδέει αισθητήρες και όπλα σε μια ενιαία τακτική εικόνα. Αντικαθιστά το STACOS, την προηγούμενη γενιά της ίδιας εταιρείας. Σύμφωνα με τη Thales, το TACTICOS χρησιμοποιείται από περισσότερα από 25 ναυτικά.
• Ραντάρ NS100, περιστρεφόμενο ψηφιακό ραντάρ ενεργού ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA) για επιτήρηση μέσης και μεγάλης απόστασης και υποστήριξη όπλων. Αναλαμβάνει τον ρόλο που μέχρι σήμερα μοιράζονταν δύο διαφορετικά ραντάρ, το DA08 και το MW08.
• STIR 1.2 EO Mk2, το νέο σύστημα ελέγχου βολής, που συνδυάζει ραντάρ καθοδήγησης με ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες (υπέρυθρη κάμερα και λέιζερ).

«Η νέα επιχειρησιακή βάση, γύρω από την τελευταία έκδοση του TACTICOS, θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού», δήλωσε ο Vincent Megaides, διευθυντής της Thales για Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα.

SSMART: η ελληνική ενσωμάτωση

Η ελληνική SSMART υπέγραψε με τη Thales Nederland την ανάπτυξη του λογισμικού που διασυνδέει τα οπλικά συστήματα με το σύστημα μάχης του πλοίου, καθώς και τη συναρμολόγηση κονσολών πολλαπλών χρήσεων. Η συμμετοχή της και των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά εξυπηρετεί την πολιτική του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για ελάχιστη συμμετοχή 25% της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στα εξοπλιστικά προγράμματα.

Ναυπηγεία Σκαραμαγκά: οι εργασίες στα πλοία

Με τη σύμβαση 003Β/26, με τίτλο «Αναβάθμιση Δυνατοτήτων των Φ/Γ τ. ΜΕΚΟ του ΠΝ – Εργασίες Συστημάτων Μάχης», τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά αναλαμβάνουν τις εργασίες πάνω στα ίδια τα πλοία. Η απόφαση κατακύρωσης του υπουργού Εθνικής Άμυνας ορίζει αξία 18.997.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, με χρηματοδότηση από το 2027 έως το 2031. Οι εργασίες περιλαμβάνουν την αφαίρεση του παλαιού ηλεκτρονικού εξοπλισμού, νέες θέσεις για τους αισθητήρες, νέα καλωδίωση προς τις κονσόλες και πλήρη ανακατασκευή του Κέντρου Πληροφοριών Μάχης.

Ραντάρ SCANTER 6002 και «Κένταυρος»: η άμυνα απέναντι στα drones

Τον Σεπτέμβριο του 2026 το Πολεμικό Ναυτικό και η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) ανακοίνωσαν, μαζί με τη δανική Terma, ότι οι τέσσερις φρεγάτες θα λάβουν το ραντάρ SCANTER 6002. Είναι ραντάρ ζώνης X με τεχνολογία νιτριδίου του γαλλίου (GaN), σχεδιασμένο για μικρούς στόχους χαμηλού ίχνους στην επιφάνεια και σε χαμηλό ύψος. Διαθέτει ταξινομητή με τεχνητή νοημοσύνη που ξεχωρίζει τα drones από άλλους στόχους.

Το ραντάρ θα διασυνδεθεί με το TACTICOS και με τον «Κένταυρο», το ελληνικό σύστημα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων της ΕΑΒ, ώστε η πληροφορία για ένα drone να περνά από τον εντοπισμό στην αντιμετώπιση χωρίς ενδιάμεσα κενά. Ο «Κένταυρος» έχει ήδη επιχειρήσει σε ελληνικές φρεγάτες στην Ερυθρά Θάλασσα, στην επιχείρηση «Ασπίδες» της ΕΕ. Τώρα γίνεται μόνιμο μέρος της διαμόρφωσης των MEKO.

Επικοινωνίες: Intracom Defense

Για την αναβάθμιση των επικοινωνιών η ΓΔΑΕΕ έκανε δεκτή την τεχνική προσφορά της Intracom Defense, της μόνης εταιρείας που κατέθεσε τελική προσφορά. Ο προϋπολογισμός είναι έως 9,98 εκατ. ευρώ και το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών έχει οριστεί για τις 12 Οκτωβρίου 2026.

Τι αλλάζει και τι μένει

ESSM Block II: τι είναι γνωστό

Σύμφωνα με δημοσιεύματα για την απόφαση του ΚΥΣΕΑ του Ιουλίου 2025, το πακέτο του εκσυγχρονισμού περιλαμβάνει την απόκτηση πυραύλων ESSM Block II. Τον Απρίλιο του 2026 η Raytheon έλαβε τροποποίηση σύμβασης περίπου 833 εκατ. δολαρίων για ESSM Block 2. Αφορά τις ΗΠΑ και τους συμμάχους της κοινοπραξίας NATO SEASPARROW, στην οποία ανήκει η Ελλάδα, και μέρος της εργασίας γίνεται στην Ελλάδα από την Intracom Defense.

Το μεγάλο πλεονέκτημα του Block II είναι η ενεργή κεφαλή αναζήτησης με ραντάρ: ο πύραυλος ολοκληρώνει την εμπλοκή χωρίς το πλοίο να «φωτίζει» συνεχώς τον στόχο, άρα μπορεί να αντιμετωπίσει περισσότερους στόχους ταυτόχρονα.

Τι έμεινε εκτός

Ο εκσυγχρονισμός δεν περιλαμβάνει ό,τι είχε αρχικά ζητήσει το Πολεμικό Ναυτικό. Σύμφωνα με πληροφορίες, εκτός είχαν μείνει ήδη το 2024 ένα σόναρ μεταβλητού βάθους τύπου CAPTAS-2, ηλεκτροοπτικό σύστημα έρευνας και παρακολούθησης (IRST), νέα συστήματα decoy και αναβάθμιση κάποιων ηλεκτρονικών συστημάτων. Οι συμβάσεις του 2026 δεν άλλαξαν αυτή την εικόνα.

Η διαφορά φαίνεται κυρίως στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο. Οι νέες FDI HN διαθέτουν το σόναρ μεταβλητού βάθους CAPTAS-4 Compact, που «βλέπει» κάτω από το θερμοκλινές. Οι εκσυγχρονισμένες MEKO θα συνεχίσουν να βασίζονται στο σόναρ κύτους και στο ελικόπτερο.

Χρονοδιάγραμμα

Το πρόγραμμα έχει ιστορικό αλλαγών χρονοδιαγράμματος.

Τι σημαίνει για τον στόλο

Μετά τον εκσυγχρονισμό οι MEKO θα μοιράζονται με τις FDI HN τον κατασκευαστή του συστήματος μάχης και των ραντάρ, αλλά όχι την ίδια κατηγορία δυνατοτήτων. Οι FDI είναι πλοία αεράμυνας περιοχής, με πυραύλους Aster 30 και το ραντάρ Sea Fire. Οι MEKO, με ESSM και NS100, παραμένουν φρεγάτες γενικής χρήσης με αεράμυνα σημείου και τοπικής περιοχής. Η κοινή «οικογένεια» Thales μπορεί πάντως να διευκολύνει την εκπαίδευση, την υποστήριξη και την ανταλλαγή τακτικής εικόνας μεταξύ των πλοίων.

Μέχρι το 2030 ο πυρήνας του στόλου θα αποτελείται από τρεις τύπους φρεγατών: τις FDI HN, τις δύο ιταλικές FREMM κλάσης Bergamini, που παραλαμβάνονται το 2028 και το 2029, και τις εκσυγχρονισμένες MEKO. Επειδή κάθε MEKO θα λείπει από τον στόλο για μεγάλο διάστημα, η ταχύτητα των εργασιών μετρά όσο και ο εξοπλισμός. Το πρώτο πλοίο θα δείξει νωρίς αν το χρονοδιάγραμμα είναι ρεαλιστικό. Τα πλοία είναι 28 έως 34 ετών, πολλά νέα συστήματα πρέπει να συνδεθούν με παλαιότερο εξοπλισμό, και ο Σκαραμαγκάς επιστρέφει σε μεγάλο πολεμικό πρόγραμμα.