Σοβαρούς τριγμούς στο εγχώριο πολιτικό σκηνικό και έντονο προβληματισμό στους κόλπους της κρατικής ασφάλειας προκαλεί η αποκάλυψη ότι ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας (ΣΕΑ) του πρωθυπουργού, Θάνος Ντόκος, έπεσε θύμα των διαβόητων Ρώσων “φαρσέρ” Vovan & Lexus. Οι δύο άνδρες, που λειτουργούν άμεσα ή έμμεσα ως βραχίονας της ρωσικής προπαγάνδας, προσποιήθηκαν Ουκρανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους και συγκεκριμένα τον σύμβουλο εθνικής ασφαλείας του Κιέβου. Κατάφεραν να εγκλωβίσουν τον Έλληνα αξιωματούχο σε μια εκτενή τηλεδιάσκεψη μέσω μη κρυπτογραφημένης και παντελώς μη ασφαλούς πλατφόρμας σύμφωνα με τους ίδιους… με ένα απλό email για βιντεο-συνομιλία, αποσπώντας ευαίσθητες εκτιμήσεις και πληροφορίες. Κάτι που ξεφεύγει από τον προσωποκεντρικό χαρακτήρα του λάθους και πάει σε κάτι πολύ πιο μεγάλο αναφορικά με την εθνική ασφάλεια.
Το οπτικοακουστικό υλικό που δόθηκε στη δημοσιότητα εκθέτει ανεπανόρθωτα τα πρωτόκολλα προσωπικής και επιχειρησιακής ασφάλειας της χώρας. Ο κορυφαίος σύμβουλος της κυβέρνησης συζήτησε επί μακρόν χωρίς να προχωρήσει στην παραμικρή επαλήθευση της ταυτότητας των συνομιλητών του. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το πρόσφατο ακανθώδες ζήτημα με το ουκρανικό καμικάζι ναυτικό drone (USV) που εντοπίστηκε ανοιχτά της Λευκάδας. Ο Θάνος Ντόκος ουσιαστικά επιβεβαίωσε την ουκρανική προέλευση του σκάφους, ενώ προχώρησε σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη αποκάλυψη, αναφέροντας ότι ο διοικητής της ΕΥΠ βρισκόταν εκείνες τις ημέρες στο Κίεβο για διαβαθμισμένες επαφές.
Η αποκάλυψη της παρουσίας του επικεφαλής της ΕΥΠ σε μια εμπόλεμη ζώνη τη δεδομένη χρονική στιγμή συνιστά πρωτοφανή παραβίαση των κανόνων διαβάθμισης. Η κίνηση αυτή θέτει σε άμεσο κίνδυνο τον ίδιο τον διοικητή, την ασφάλεια της αποστολής, καθώς και τους τοπικούς συνδέσμους ή τους σταθμούς της υπηρεσίας στην περιοχή. Παράλληλα, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας συνέδεσε ένα ενδεχόμενο νέο χτύπημα με τις επερχόμενες εθνικές εκλογές, τονίζοντας το πολιτικό κόστος. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο Θάνος Ντόκος, «Κατανοούμε τις ανάγκες του πολέμου, αλλά δεν θέλουμε να διεξάγεται στο έδαφός μας. Έχουμε εκλογές που πλησιάζουν, επομένως η αντίδραση της Αθήνας θα είναι πολύ ισχυρή». Συμπλήρωσε μάλιστα πως ένα τέτοιο επεισόδιο κατά τη θερινή τουριστική περίοδο θα δημιουργούσε «πολύ σοβαρά προβλήματα» για την κυβέρνηση και τη Νέα Δημοκρατία.
Η στάση αυτή προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις, καθώς καταδεικνύει ότι η κυβέρνηση ζυγίζει κρίσιμα ζητήματα εθνικής ασφάλειας με γνώμονα το μικροκομματικό συμφέρον και τις κάλπες αντί για την εθνική ασφάλεια της χώρας. Οι αναφορές του για πιθανή διακοπή της ελληνικής στήριξης προς την Ουκρανία σε περίπτωση νέου ατυχήματος στα ελληνικά ύδατα προσφέρουν επίσης έτοιμο υλικό για τη ρωσική επικοινωνιακή μηχανή, η οποία επιδιώκει να εμφανίσει ρήγματα στη συνοχή του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την πλευρά του, το Μέγαρο Μαξίμου επιχείρησε να υποβαθμίσει με τρόπο εντελώς λάθος το γεγονός, κάνοντας λόγο για μια «υβριδικού χαρακτήρα επίθεση με διείσδυση στα πρωτόκολλα ασφαλείας, μέσω χρήσης εξαιρετικά προηγμένης τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης». Κυβερνητικές πηγές έσπευσαν να διαβεβαιώσουν ότι «καμία διαρροή εμπιστευτικής ή απόρρητης πληροφορίας δεν προέκυψε», ενώ σημείωσαν ότι παρόμοιες επιθέσεις έχουν καταγραφεί στο παρελθόν εις βάρος κορυφαίων Ευρωπαίων ηγετών, όπως ο Αντρέι Ντούντα της Πολωνίας και ο Ντέιβιντ Κάμερον της Βρετανίας.
Ωστόσο, η δικαιολογία της «υβριδικής επίθεσης» δεν καλύπτει το τεράστιο θεσμικό κενό και δεν χωρούν λάθη. Το γεγονός ότι ένας ακαδημαϊκός και αναλυτής απαντά άμεσα χωρίς έλεγχο από ένα έμπειρο στέλεχος καριέρας των υπηρεσιών ασφαλείας με αυτή τη θέση, εγείρει ερωτήματα για τα κριτήρια επιλογής στα ζητήματα κυβερνοασφάλειας. Αν ο άνθρωπος που διαχειρίζεται το απόρρητο της χώρας παρασύρεται τόσο εύκολα, δημιουργούνται εύλογες ανησυχίες για το επίπεδο θωράκισης των υπουργών και των διοικητών των κρίσιμων υπηρεσιών. Ίσως να είμαστε και εμείς επαγγελματίες ανησυχούντες αλλά απλά ελπίζουμε να μην έχουν υπάρξει αντίστοιχες κουβέντες και με τουρκικής καταγωγής φαρσέρ γιατί αυτη την συνομιλία την είδαμε να την δημοσιεύει η πηγή που την έκανε με στόχο τη προπαγάνδα. Το επικίνδυνο είναι να έχουν γίνει με ίδια ευκολία και άλλες που δεν τις μάθαμε ποτέ.
Σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα αντιμετωπίζει σύνθετες γεωπολιτικές προκλήσεις και τη διαρκή αναθεωρητική ρητορική της Τουρκίας με απειλές πολέμου (casus belli), τέτοιου είδους ερασιτεχνισμοί υπονομεύουν τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας. Η κυβέρνηση οφείλει να προχωρήσει σε ριζική αναθεώρηση των πρωτοκόλλων της, καθιερώνοντας υποχρεωτικές δικλείδες ασφαλείας και κρυπτογραφημένες επικοινωνίες. Σε διαφορετικό ενδεχόμενο, το μήνυμα προς τις ξένες υπηρεσίες πληροφοριών είναι ότι η ελληνική κρατική μηχανή παραμένει ένα «ελβετικό τυρί» όπως ανέφερε πριν λίγα χρόνια εύστοχα και ο πρώην ΥΕΘΑ, Νίκος Παναγιωτόπουλος για τον πρώτο τυχόντα που θα καλέσει σε μια απλή, ανοιχτή γραμμή. Τροφή για σκέψη.
