
Γνώμη
Πολιτική και στρατιωτική ευθύνη στη λήψη αποφάσεων
Περί Πολιτικής και Στρατιωτικής Ευθύνης - NEMESISHD.GR
Το παρακάτω άρθρο γνώμης υπογράφει αναγνώστης του NEMESISHD.GR.
Η ατομική ευθύνη στη λήψη αποφάσεων
Συχνά τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν τίτλους και σχόλια όπως «προδότες πολιτικοί», «ρουφιάνοι» και «δοσίλογοι». Σε αυτή τη συζήτηση απουσιάζει συνήθως η ατομική ευθύνη όσων συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Το άρθρο επιχειρεί μια ψύχραιμη ματιά στους κανόνες που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας.
Οι ιδεολογικοί πυλώνες του συστήματος
Τα τελευταία 47 χρόνια η χώρα έχει γίνει μάρτυρας γεγονότων μη ευνοϊκών για την αναβάθμιση της ισχύος της. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν δεν το προέβλεψε κανείς.
Η απάντηση είναι ότι η αλήθεια δεν είναι μία. Εξαρτάται από τα άτομα που βρίσκονται στη λήψη αποφάσεων τη δεδομένη χρονική στιγμή και όχι από μια συστημική, ορθά δομημένη διαδικασία που αποτελεί κομμάτι μιας διαχρονικής στρατηγικής. Αυτό διαπιστώνεται εύκολα αν οι πολιτικοί ερωτηθούν ποιο είναι το σχέδιο της χώρας για το 2030, το 2050 ή το 2100. Εξίσου συχνά ακούγονται φράσεις όπως «τα επιτελεία γνωρίζουν» ή «έχουν γίνει μελέτες από τα επιτελεία, αλλά δεν προχώρησαν».
Για να αποσαφηνιστεί η κατάσταση, πρέπει πρώτα να σημειωθεί ότι το ατομικό συμφέρον έχει αναδειχθεί σε αξίωμα. Είναι μη διαπραγματεύσιμο και επιδιώκεται ακόμη και με μη νόμιμα μέσα, όπως η πολιτικά ευνοϊκή παρέμβαση.
Η απουσία αυτοκριτικής
Τίθεται έτσι το ερώτημα πώς θα επιλέξει ένας πολιτικός ανάμεσα σε αξιωματικούς χωρίς πολεμική εμπειρία (η τελευταία ήταν το 1974) και με ποιο υπόβαθρο θα ακούσει την άποψή τους. Ο αξιωματικός, από την πλευρά του, που επιδιώκει πάση θυσία την υψηλότερη θέση ανεξαρτήτως προσόντων και χωρίς αίσθηση ευθύνης, φέρει ή δεν φέρει ευθύνη;
Ένας στρατιωτικός που βλέπει κακώς κείμενα μπορεί, προκειμένου να εξασφαλίσει μεγαλύτερες πιθανότητες ανέλιξης, να αποκρύψει στοιχεία ώστε να μην γίνει δυσάρεστος. Αν όλα πάνε καλά, δεν υπάρχει πρόβλημα. Αν κάτι στραβώσει, και δεδομένου ότι είναι δύσκολο να τον διαψεύσει κάποιος ως «ειδικό», η ευθύνη στρέφεται προς τον πολιτικό και η δικαιολογία γίνεται «πολιτική απόφαση».
Έστω ότι ο αξιωματικός αναφέρει το πρόβλημα, είτε από καθήκον είτε από φόβο για μελλοντικές συνέπειες. Αν το αίτημά του απορριφθεί και είναι καλός γνώστης του αντικειμένου και θαρραλέος, υποβάλλει παραίτηση, αναλαμβάνοντας το ρίσκο για τη μετέπειτα εξέλιξή του. Επειδή όμως κάτι τέτοιο σπάνια συμβαίνει, επικρατεί η δικαιολογία ότι πρόκειται για «πολιτική απόφαση», με την αυτοϊκανοποίηση της προσωπικής ανάδειξης.
Τεχνολογία και πεδίο μάχης
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο είναι η αποχή από την τεχνολογία, την ώρα που η απειλή είναι δεδομένη και το τεχνολογικό φάσμα διευρύνεται. Τίθεται το ερώτημα αν η πλειονότητα των στρατιωτικών ενδιαφέρεται.
Με δεδομένα τα παραδείγματα της Συρίας και του Ναγκόρνο Καραμπάχ, γεννάται το ερώτημα πώς η χώρα βρέθηκε το 2021 χωρίς αντι-drone σύστημα, την ώρα που κάποιοι προτείνουν τη χρήση των T-6 Texan II για την αντιμετώπισή τους.
Η αντίληψη του Έλληνα αξιωματικού για το πεδίο της μάχης ανταποκρίνεται μάλλον σε εκείνη του 1990 ή και παλαιότερη. Τίθεται το ζήτημα κατά πόσο υπάρχει εικόνα για το τι είναι τα Kargu, τα SOM, το Akungsur, τα υπερηχητικά όπλα και οι ψευδοδορυφόροι.
Ο λόγος, σύμφωνα με το άρθρο, είναι η απουσία των Ενόπλων Δυνάμεων από πραγματικά πεδία μαχών. Το σύστημα και η κοινωνία συνολικά δεν εκπαιδεύονται σε δύσκολες καταστάσεις που αναδεικνύουν την αριστεία, το θάρρος, την οργανωτικότητα, τη μέριμνα, την αποφασιστικότητα και την ευθύνη. Κάθε νέα ιδέα αντιμετωπίζεται με επιχειρήματα όπως «τι νέα τεχνολογία; Κι αν αποτύχει; Θα παίξω εγώ την καριέρα μου; Τι έκαναν οι προηγούμενοι;». Όταν ο υπουργός ρωτά «τι πρόβλημα έχουμε;», η απάντηση, τουλάχιστον τα προηγούμενα χρόνια, ήταν «όλα καλά, κύριε Υπουργέ». Κάπως έτσι φτάνουμε στα γεγονότα του 2020, όπου κάποιοι διαπιστώνουν ένα κλάσμα της αλήθειας.
Η αποστολή δυνάμεων μακριά από τη χώρα
Πολλοί θεωρούν απλό το να αποστέλλονται στρατεύματα σε απόσταση 2.000 ναυτικών μιλίων από τη χώρα. Δεν είναι, και γι’ αυτό τέτοιες αποστολές πραγματοποιούνται από σοβαρά κράτη. Στο ερώτημα αν οι γείτονες είναι σοβαρή χώρα, η απάντηση είναι ότι όχι μόνο είναι, αλλά πλέον καθιερώνονται ως περιφερειακή δύναμη στη συνείδηση των μεγάλων δυνάμεων. Σε αυτή την προσπάθεια σημαντικό ρόλο έπαιξε η αφομοίωση της τεχνολογίας, μέσω των προγραμμάτων που εξελίσσονται απέναντι.
Όποιος θεωρεί ότι αυτά τα προγράμματα είναι μη αποτελεσματικά ή ανεπαρκή θα πρέπει να θυμηθεί πώς αντιμετωπίζονταν τα κινεζικά προϊόντα τη δεκαετία του 1990-2000. Σήμερα πολλοί διαβάζουν άρθρα από κινεζικές τεχνολογικές συσκευές και η άποψή τους για αυτά τα προϊόντα έχει αλλάξει ριζικά.
Το μερίδιο ευθύνης του καθενός
Θα μπορούσαν να αναφερθούν και άλλα κακώς κείμενα, όμως σκοπός δεν είναι η κριτική σε θεσμούς αλλά η βελτίωση όλων. Το μήνυμα είναι ότι στην αληθινή δημοκρατία κανείς δεν είναι ανώτερος από το εθνικό συμφέρον, και κάθε συμμετέχων σε μια διαδικασία λήψης απόφασης φέρει κατ’ αναλογία το αντίστοιχο μερίδιο ευθύνης. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνά κανένας πολιτικός, στρατιωτικός ή πολίτης.
Ο αδιάφορος πολίτης και ο στρατιωτικός που διαμαρτύρεται άκριτα και προωθεί το ατομικό του μικροσυμφέρον αναιρεί το δικαίωμά του να κρίνει όσους τον διοικούν. Όλοι μαζί αποτελούν το κράτος. Αν αποφασίσουν να είναι σοβαροί, θα είναι σοβαρό και το κράτος.
Διακόσια χρόνια μετά την Επανάσταση, η χώρα καλείται να απαλλαγεί από τα κατάλοιπα που τη θέτουν σε αδράνεια και να βαδίσει στη λογική εκείνων που τη θεμελίωσαν πριν από 2.500 χρόνια, βελτιώνοντάς την.
Το άρθρο κλείνει με τα λόγια του μεγαλύτερου Έλληνα στρατηλάτη: «Τίποτα αδύνατο για αυτόν που θα προσπαθήσει».
Το άρθρο υπογράφει ο «Παρμενίδης», αποκλειστικά για το NEMESIS HD.




