«Η ενότητα Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν είναι αιώνια και ακλόνητη». Με αυτή τη φράση συνόψισε ο Ιλχάμ Αλίγιεφ την επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Σούσα την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, έκτη επέτειο της ανακατάληψης της πόλης. Η κατ’ ιδίαν συνάντηση και οι δηλώσεις στον Τύπο που ακολούθησαν ήταν η πρώτη προσωπική επαφή των δύο προέδρων μετά από εβδομάδες δημόσιας τριβής και τα δύο μέρη φρόντισαν να στείλουν μήνυμα προς όσους μιλούσαν για ρήγμα.
Στις δηλώσεις που ακολούθησαν, ο Αλίγιεφ είπε ότι όσοι επιδιώκουν να υπονομεύσουν την ενότητα και την αδελφοσύνη των δύο χωρών «δεν θα πετύχουν ποτέ τους στόχους τους» και ότι οι δύο ηγέτες δεν θα επιτρέψουν σε κανέναν «να μπει ανάμεσά μας» για τα δικά του συμφέροντα. Ευχαρίστησε τον Ερντογάν για τη στήριξη στον πόλεμο των 44 ημερών του 2020 και θύμισε τη φράση του «Το Αζερμπαϊτζάν δεν είναι μόνο». Κατά τον Αζέρο πρόεδρο, στις συνομιλίες συζητήθηκαν πολιτικοί και οικονομικοί δεσμοί, επενδύσεις, ενέργεια, διάδρομοι μεταφορών και ο διάδρομος Ζανγκεζούρ.
Ο Ερντογάν επανέλαβε σχεδόν την ίδια διατύπωση: όσοι θέλουν να αποδυναμώσουν τη συμμαχία, που κατοχυρώθηκε με τη Διακήρυξη της Σούσα στις 15 Ιουνίου 2021, «δεν θα το πετύχουν, ούτε σήμερα ούτε αύριο, όπως δεν το πέτυχαν ούτε χθες». Ευχαρίστησε το Μπακού για την προεδρία του στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών και δεσμεύτηκε ότι η Άγκυρα, στη δική της προεδρία, θα προσπαθήσει να κάνει τον οργανισμό ισχυρότερο και πιο θεσμοθετημένο.
Το φόντο: μαντίλα, Ισραήλ και μια απουσία
Η επιμονή στο «ακλόνητο» δεν ήταν τυχαία. Από τον Σεπτέμβριο οι σχέσεις δοκιμάστηκαν από την απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας στα σχολεία του Αζερμπαϊτζάν και από τους στενούς δεσμούς του Μπακού με το Ισραήλ. Ο επικεφαλής σύμβουλος του Ερντογάν, Οκτάι Σαράλ, χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την απόφαση και το κυβερνών κόμμα του Αζερμπαϊτζάν απάντησε με σκληρή ανακοίνωση, όπως είχε καταγράψει το NemesisHD. Κατά τουρκικά μέσα, ο Ερντογάν απομάκρυνε τελικά τον Σαράλ ύστερα από απαίτηση του Αλίγιεφ, ενώ το Μπακού απαγόρευσε την είσοδο σε περισσότερους από 30 Τούρκους πολίτες που είχαν επικρίνει την απόφαση.
Η κορύφωση ήρθε στα τέλη Οκτωβρίου, όταν ο Αλίγιεφ δεν πήγε στη Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών στην Άγκυρα, παρά την προσωπική πρόσκληση του Ερντογάν, και το Αζερμπαϊτζάν εκπροσώπησε ο υπουργός Εξωτερικών Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ. Λίγες ημέρες μετά, το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψε νέο πρόγραμμα στρατιωτικής συνεργασίας με τη Ρωσία.
Στη Σούσα ο Ερντογάν απήγγειλε στίχους του Αζέρου ποιητή Μπαχτιγιάρ Βαχαμπζαντέ για τα δύο κράτη, ενώ το πρόγραμμα της επίσκεψης περιλάμβανε το μνημείο του Χοτζαλί και το Μνημείο της Νίκης στο Χανκέντι, την πόλη που οι Αρμένιοι ονομάζουν Στεπανακέρτ. Ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε ακόμη ότι στο Αγκντάμ χτίζεται σχολείο 40 αιθουσών, και είπε ότι θα παραστεί στα εγκαίνιά του τον επόμενο χρόνο μαζί με τον Αλίγιεφ.
