Η απόφαση της Ολλανδίας να αντικαταστήσει τα τεθωρακισμένα οχήματα μηχανικού AEV 3 Kodiak δημιουργεί μια εξαιρετική ευκαιρία για τον Ελληνικό Στρατό. Ο Ολλανδός υφυπουργός Άμυνας Ντερκ Μπόσβεϊκ ενημέρωσε στις 22 Οκτωβρίου τη Βουλή της χώρας, με επιστολή για τα έργα «Αντικατάσταση και επέκταση ικανότητας διάσπασης εμποδίων» και «Επέκταση γεφυροστρωτικών αρμάτων», ότι η Ολλανδία θα αγοράσει νέα οχήματα διάνοιξης στη θέση των δέκα Kodiak της. Η απόκτηση των Kodiak από την Ελλάδα μπορεί να καλύψει ένα χρόνιο επιχειρησιακό κενό στην υποστήριξη των τεθωρακισμένων και μηχανοκίνητων σχηματισμών μας, καθώς τα υφιστάμενα μέσα μηχανικού βασίζονται σε παλαιότερες πλατφόρμες, όπως το Leopard 1. Τα άρματα Leopard 2A4 και 2A6 HEL των Τεθωρακισμένων Ταξιαρχιών κινούνται σήμερα με ταχύτητα και θωράκιση που τα σημερινά οχήματα μηχανικού τους δεν διαθέτουν, και σε μια σύγκρουση το άρμα σταματά εκεί που σταματά ο μηχανικός του: σε ένα ναρκοπέδιο, ένα κανάλι, ένα ανάχωμα ή ένα οδόφραγμα που κάποιος πρέπει να διασχίσει ή να ανοίξει υπό πυρά.
Τι είναι το AEV 3 Kodiak και τι μπορεί να κάνει
Το Kodiak, ή Pionierpanzer 3 στη γερμανική ονομασία, είναι τεθωρακισμένο όχημα μηχανικού της Rheinmetall που χρησιμοποιεί το σκάφος και το σύστημα κίνησης του Leopard 2. Σύμφωνα με την επίσημη σελίδα της Rheinmetall και το ενημερωτικό της έντυπο, διαθέτει στο κέντρο του μπροστινού μέρους αρθρωτό εκσκαφέα με γωνία περιστροφής 160 μοιρών, οριζόντια εμβέλεια έως 9 μέτρα, κάδο χωρητικότητας ενός κυβικού μέτρου και ανυψωτική ικανότητα έως 3,5 τόνους στη μέγιστη απόσταση. Τα εργαλεία του εκσκαφέα, όπως αρπάγες, υδραυλικές σφύρες και θραυστήρες σκυροδέματος, αλλάζουν με υδραυλικό ταχυσύνδεσμο χωρίς να βγει το πλήρωμα από τον θωρακισμένο θάλαμο, ενώ δύο επιπλέον εργαλεία μεταφέρονται στο πίσω μέρος. Μπροστά υπάρχει ρυθμιζόμενη λεπίδα προωθητήρα (dozer) πλάτους 3,42 μέτρων, ή 4,30 μέτρων με τις πλευρικές προεκτάσεις, για εκσκαφή θέσεων, κατασκευή αναχωμάτων και καθαρισμό δρόμων από συντρίμμια.
Το όχημα φέρει επίσης δύο βαρούλκα των 9 τόνων, που λειτουργούν μαζί ή ανεξάρτητα, γκρεμίζουν εμπόδια και, με διάταξη πολλαπλής τροχαλίας, φτάνουν σε δύναμη έλξης έως 620 kN για την ανάσυρση βαρέων οχημάτων. Με το κιτ διάνοιξης διόδων το πλήρωμα το μετατρέπει γρήγορα σε σύστημα εκκαθάρισης ναρκοπεδίων, με άροτρο ναρκών πλήρους πλάτους, ηλεκτρομαγνητικό προσομοιωτή μαγνητικής υπογραφής που ενεργοποιεί τις μαγνητικές νάρκες πριν περάσει το όχημα και σύστημα σήμανσης της διόδου, ώστε οι επόμενες δυνάμεις να περνούν με ασφάλεια. Η Rheinmetall σημειώνει ότι το Kodiak μπορεί, με προαιρετικό εξοπλισμό, να οδηγηθεί και να λειτουργήσει με τηλεχειρισμό από ασφαλή απόσταση, ακριβώς για τις πιο επικίνδυνες αποστολές διάνοιξης ναρκοπεδίων. Το πλήρωμα των δύο ή τριών ατόμων εργάζεται υπό πλήρη προστασία, με βαλλιστική θωράκιση, προστασία από νάρκες και αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς, προστασία ΠΒΧ και, με πρόσθετο πακέτο θωράκισης, προστασία του θαλάμου από βλήματα κοίλου γεμίσματος όπως αυτά του RPG-7.
Η Ολλανδία παρήγγειλε δέκα Kodiak τον Ιανουάριο του 2008, μαζί με έξι για τη Σουηδία, και σύμφωνα με το ολλανδικό υπουργείο Άμυνας βρίσκονται σε υπηρεσία από το 2014. Κατά τη Rheinmetall, σήμερα υπηρετούν περισσότερα από 40 Kodiak σε Ελβετία, Σουηδία, Ολλανδία και Σιγκαπούρη, ενώ η Bundeswehr παρήγγειλε δικά της οχήματα νέας παραγωγής. Αυτό έχει σημασία για μια ελληνική αγορά μεταχειρισμένων: η γραμμή υποστήριξης του Kodiak είναι ζωντανή και θα παραμείνει για πολλά χρόνια, άρα δεν θα έχει τα προβλήματα ανταλλακτικών ενός «ορφανού» συστήματος.
Γιατί ταιριάζει στον Ελληνικό Στρατό
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα είναι η ομοιοτυπία με τα ελληνικά άρματα μάχης. Το Kodiak κινείται με τον κινητήρα MTU MB 873 ισχύος 1.100 kW, τον ίδιο τύπο που κινεί τα Leopard 2A4 και 2A6 HEL του Ελληνικού Στρατού, και βασίζεται στο σκάφος του Leopard 2. Τα συνεργεία, οι μηχανικοί και τα αποθέματα ανταλλακτικών που ήδη υπάρχουν για τα Leopard 2 μπορούν να καλύψουν το μεγαλύτερο μέρος της συντήρησης του οχήματος, και αυτό απλοποιεί κατακόρυφα την εφοδιαστική αλυσίδα σε σύγκριση με την εισαγωγή ενός εντελώς νέου τύπου. Επιπλέον, με τελική ταχύτητα 60 χιλιομέτρων την ώρα και την ίδια ικανότητα εκτός δρόμου με το Leopard 2, το Kodiak ακολουθεί τα άρματα αντί να τα καθυστερεί, κάτι που ένα όχημα σε σκάφος Leopard 1 δεν μπορεί πλέον να εγγυηθεί.
Το έδαφος του Έβρου κάνει την ανάγκη ακόμη πιο συγκεκριμένη. Ο ποταμός, τα κανάλια, τα αναχώματα και οι αγροτικές τάφροι της πεδιάδας είναι φυσικά και τεχνητά εμπόδια που πρέπει να διασχίζονται, να ανοίγονται ή να ενισχύονται γρήγορα, ενώ σε μια κρίση τα ναρκοπέδια θα είναι το πρώτο που θα συναντήσουν οι Τεθωρακισμένες Ταξιαρχίες, είτε ως εμπόδιο στην προέλαση, είτε για να ανοιχτεί δίοδος για αντεπίθεση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι χωρίς αρκετά και καλά θωρακισμένα μέσα διάνοιξης διόδων, ακόμη και τα σύγχρονα άρματα ακινητοποιούνται μπροστά σε πυκνά ναρκοπέδια. Ένα όχημα που ανοίγει δίοδο υπό θωράκιση Leopard 2, διαμορφώνει θέσεις βολής για τα άρματα και ανασύρει ακινητοποιημένα οχήματα από το πεδίο, αναβαθμίζει την ελιγμότητα ολόκληρης της ταξιαρχίας, όχι μόνο της Μονάδας Μηχανικού.
Τι λέει η Ολλανδία για τα Kodiak της
Η ολλανδική επιστολή δεν χαρίζεται στο όχημα, και ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να διαβαστεί προσεκτικά από την Αθήνα. Το υπουργείο γράφει ότι το Kodiak σχεδιάστηκε ως πολυλειτουργικό σύστημα για γενικές εργασίες μηχανικού, διάνοιξη ναρκοπεδίων και ρίψη δέσμης σωλήνων για το γέμισμα τάφρων, αλλά ότι «είναι πλέον παρωχημένο», δεν διαθέτει επαρκή προστασία απέναντι στις σημερινές και μελλοντικές απειλές του πεδίου μάχης και έχει χαμηλή τεχνική διαθεσιμότητα λόγω βλαβών και αστοχιών των υποσυστημάτων του. Το υπουργείο εξέτασε εκσυγχρονισμό μέσης ζωής, τον έκρινε τεχνικά πολύ σύνθετο και χρονοβόρο για την επείγουσα ανάγκη του και προτίμησε νέα οχήματα σχεδιασμένα ειδικά για τη διάνοιξη, που θα καλύψουν και την επέκταση της Μεσαίας Ταξιαρχίας Πεζικού. Ο προϋπολογισμός του έργου κινείται μεταξύ 250 εκατ. ευρώ και 1 δισ. ευρώ, και η φάση μελέτης και προετοιμασίας της προμήθειας αναμένεται να ολοκληρωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2028.
Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πρώτον, τα Kodiak λογικά θα αποδεσμευτούν όταν φτάσουν τα νέα ολλανδικά οχήματα, άρα η συζήτηση με τη Χάγη μπορεί να ξεκινήσει τώρα, ώστε η Ελλάδα να βρίσκεται πρώτη στη σειρά όταν τα οχήματα διατεθούν. Δεύτερον, οι ολλανδικές επιφυλάξεις είναι το καλύτερο επιχείρημα για χαμηλή τιμή. Ένα όχημα που για τον ολλανδικό στρατό δεν καλύπτει πλέον τις απαιτήσεις ενός μεγάλου πολέμου στην κεντρική Ευρώπη παραμένει πολύ πιο σύγχρονο και πιο προστατευμένο από τα μέσα μηχανικού σε σκάφος Leopard 1 που υπάρχουν σήμερα στις ελληνικές μονάδες. Τα προβλήματα διαθεσιμότητας όμως πρέπει να μετρηθούν όχημα προς όχημα πριν μπει η υπογραφή.
Οι προϋποθέσεις: τεχνική κατάσταση, τιμή και πακέτο υποστήριξης
Η ανάγκη έχει ήδη καταγραφεί επίσημα. Ο Ελληνικός Στρατός ζήτησε 12 μεταχειρισμένα Τεθωρακισμένα Οχήματα Μάχης Μηχανικού (ΤΟΜΜΧ) με απόφαση ενεργοποίησης προγράμματος του 2022 και η ΓΔΑΕΕ προκήρυξε τον Διαγωνισμό 01/2024. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2025 όμως ο υπουργός Εθνικής Άμυνας υπέγραψε τη ματαίωσή του, καθώς ο μοναδικός συμμετέχων, η γερμανική FFG, κατέθεσε οικονομική προσφορά που κρίθηκε μη αποδεκτή. Η απαίτηση του Στρατού παραμένει ανοιχτή και το εμπόδιο ήταν η τιμή. Γι’ αυτό μια απευθείας συμφωνία με τη Χάγη για τα Kodiak, σε τιμή μεταχειρισμένου, μπορεί να πετύχει εκεί που ο διαγωνισμός απέτυχε.
Βασική προϋπόθεση για μια τέτοια προμήθεια είναι η τεχνική και η οικονομική της βιωσιμότητα. Τα οχήματα, αν βγουν προς πώληση, πρέπει να ελεγχθούν εξονυχιστικά από τεχνικό κλιμάκιο του ΓΕΣ ώστε να διαπιστωθεί ότι βρίσκονται σε εξαιρετική κατάσταση, χωρίς δομικές φθορές στα υδραυλικά και τα μηχανικά τους μέρη. Το πρώτο σημείο ελέγχου είναι οι βλάβες των υποσυστημάτων που αναφέρει το ίδιο το ολλανδικό υπουργείο. Ο εκσκαφέας, τα βαρούλκα και η λεπίδα δουλεύουν με υψηλές υδραυλικές πιέσεις και καταπονούνται περισσότερο από ένα άρμα, γι’ αυτό το κλιμάκιο πρέπει να εξετάσει τις ώρες λειτουργίας τους, το ιστορικό συντήρησης και τις αναβαθμίσεις που έχουν γίνει από την ένταξή τους το 2014. Πρέπει επίσης να επιβεβαιωθεί τι ακριβώς περιλαμβάνεται στην πώληση: τα άροτρα ναρκών, τα συστήματα σήμανσης, τα πρόσθετα εργαλεία του εκσκαφέα και ο εξοπλισμός τηλεχειρισμού δεν είναι αυτονόητα σε κάθε όχημα, και χωρίς αυτά το Kodiak χάνει μέρος της αξίας του.
Η αγορά έχει νόημα μόνο εφόσον το συνολικό κόστος απόκτησης και επαναφοράς σε υπηρεσία κινείται σε επίπεδα τιμής μεταχειρισμένου (surplus) και περιλαμβάνει αρχικό πακέτο ανταλλακτικών και υποστήριξης. Το πακέτο αυτό πρέπει να καλύπτει την εκπαίδευση των πληρωμάτων και των τεχνιτών, ιδανικά στις ολλανδικές μονάδες μηχανικού που χειρίζονται τα οχήματα, καθώς και τα εγχειρίδια και τα ειδικά εργαλεία. Η συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας στην επαναφορά των οχημάτων σε υπηρεσία, με τη Rheinmetall να υποστηρίζει τα ειδικά υποσυστήματα, θα κρατούσε μέρος της δαπάνης στη χώρα. Εφόσον διασφαλιστούν η καλή τεχνική κατάσταση και μια ελκυστική τιμή, η ένταξη των AEV 3 Kodiak στις Μονάδες Μηχανικού θα αναβαθμίσει κατακόρυφα την ελιγμότητα και την επιχειρησιακή ισχύ των Τεθωρακισμένων Ταξιαρχιών στον Έβρο.
Χρήσιμο και σε φυσικές καταστροφές
Η αξία του Kodiak δεν περιορίζεται στο πεδίο της μάχης. Σύμφωνα με τη Rheinmetall, στις αρχές του καλοκαιριού του 2020 οι ολλανδικές Ένοπλες Δυνάμεις χρησιμοποίησαν Kodiak μαζί με οχήματα ανάσυρσης Büffel για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών στην ολλανδογερμανική μεθόριο, ενώ οι χώρες που το χρησιμοποιούν το έχουν στείλει αρκετές φορές σε πλημμύρες και χιονοπτώσεις. Το όχημα μπορεί επίσης να τροφοδοτεί με ηλεκτρική και υδραυλική ενέργεια εξωτερικά εργαλεία, όπως προβολείς, ηλεκτροσυγκολλήσεις και υδραυλικά εργαλεία χειρός. Για μια χώρα που ζει κάθε καλοκαίρι με μεγάλες πυρκαγιές και έχει δει πλημμύρες σαν αυτές της Θεσσαλίας, ένα θωρακισμένο μηχάνημα που ανοίγει αντιπυρικές ζώνες και δρόμους μέσα σε συντρίμμια είναι εργαλείο και της πολιτικής προστασίας.
Σχετικές αναλύσεις
ΠΡΟΤΑΣΗ: Συμπαραγωγή πυρομαχικών Ελλάδας–Σερβίας · Ρωσικά άρματα μάχης στην Ουκρανία · Merkava Mk4 για την Κύπρο και τα Leopard 1A5 · Leopard 2: Σύμβαση RENK και KNDS για τα κιβώτια HSWL 354 · Πρόταση METLEN για τα Leopard 1A5
Είναι τεθωρακισμένο όχημα μηχανικού της Rheinmetall σε σκάφος Leopard 2, με αρθρωτό εκσκαφέα, λεπίδα dozer, δύο βαρούλκα των 9 τόνων και προαιρετικό κιτ διάνοιξης ναρκοπεδίων με άροτρο και σήμανση διόδου. Μπορεί να λειτουργήσει προαιρετικά και με τηλεχειρισμό.
Σύμφωνα με την επιστολή του ολλανδικού υπουργείου Άμυνας της 22ας Οκτωβρίου 2026, το Kodiak είναι σε υπηρεσία από το 2014, είναι πλέον παρωχημένο, δεν έχει επαρκή προστασία απέναντι στις σημερινές απειλές και έχει χαμηλή τεχνική διαθεσιμότητα. Ο εκσυγχρονισμός κρίθηκε πολύ σύνθετος, οπότε η Ολλανδία θα αγοράσει νέα οχήματα διάνοιξης.
Κατά τη Rheinmetall, περισσότερα από 40 Kodiak υπηρετούν σε Ελβετία, Σουηδία, Ολλανδία και Σιγκαπούρη, ενώ η Γερμανία έχει παραγγείλει οχήματα νέας παραγωγής. Η Ολλανδία έχει δέκα, που παρήγγειλε το 2008.
Το Kodiak χρησιμοποιεί τον κινητήρα MTU MB 873 και το σύστημα κίνησης του Leopard 2, όπως τα ελληνικά Leopard 2A4 και 2A6 HEL, οπότε η συντήρηση και τα ανταλλακτικά μπορούν να στηριχτούν σε υποδομές που ήδη υπάρχουν.
