ΠΡΟΤΑΣΗ: Ελλάδα–Σερβία | Συμπαραγωγή πυρομαχικών και απλών αμυντικών συστημάτων, με οδηγό την Κύπρο

Πριν σας περιγράψουμε την πρόταση μας ας ξεκινήσουμε από μια διαπίστωση που φαίνεται καθαρά στην Κύπρο: τα πιο χρήσιμα πράγματα σε έναν πόλεμο δεν είναι πάντα τα πιο ακριβά. Η Εθνική Φρουρά έχει ήδη σε υπηρεσία σερβικά αυτοκινούμενα πυροβόλα NORA B-52, τεθωρακισμένα Miloš και πολλαπλούς εκτοξευτές Tamnava, και τον Οκτώβριο του 2026 υπέγραψε με το Βελιγράδι μνημόνιο για την προμήθεια αμυντικών συστημάτων. Η Ελλάδα, από την άλλη, χρειάζεται βλήματα όλμων, ρουκέτες, πυρομαχικά πυροβολικού και μια εγχώρια βιομηχανία που να τα παράγει σε ποσότητα. Η σερβική αμυντική βιομηχανία έχει ακριβώς αυτή την τεχνογνωσία, ενώ η Ελλάδα έχει τα εργοστάσια, την ιδιότητα του κράτους-μέλους της ΕΕ και τον κανόνα του 25% εγχώριας συμμετοχής. Η πρότασή μας είναι μια συνεργασία στα απλά και πολυάριθμα, με παραγωγή στην Ελλάδα.

Τι έχει αγοράσει ήδη η Κύπρος από τη Σερβία

Η Κύπρος είναι το καλύτερο παράδειγμα για το τι προσφέρει η σερβική βιομηχανία σε μια ευρωπαϊκή χώρα που αντιμετωπίζει την Τουρκία. Τα NORA B-52 των 155 χιλιοστών αποκτήθηκαν από το 2017 και στην παρέλαση της 1ης Οκτωβρίου 2019 στη Λευκωσία παρουσιάστηκαν μαζί με τα τεθωρακισμένα Miloš 4×4. Ήταν, κατά την κρατική Yugoimport SDPR, η πρώτη φορά που τέτοιο σερβικό υλικό εμφανίστηκε σε παρέλαση χώρας της ΕΕ, και μία από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές συμβάσεις της σερβικής βιομηχανίας με τις κυπριακές Ένοπλες Δυνάμεις. Ακολούθησαν οι ΠΕΠ Tamnava, που εκτοξεύουν ρουκέτες 122 και 262 χιλιοστών, με βολές αποδοχής στο Πεδίο Βολής Κιτίου στις 11 Δεκεμβρίου 2025, και επιχειρησιακές βολές μαζί με τα NORA επί θαλασσίων στόχων τον Φεβρουάριο του 2026.

Η πολιτική βάση ακολούθησε την επιχειρησιακή. Τον Σεπτέμβριο του 2025 ο Κύπριος υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας επισκέφθηκε το Βελιγράδι και την έκθεση PARTNER-2025, με ενδιαφέρον για μη επανδρωμένα, κατευθυνόμενα πυρομαχικά και ΠΕΠ. Στις 10 Δεκεμβρίου 2025 υπογράφηκε η Συμφωνία για το Καθεστώς των Δυνάμεων (SOFA) και στις 6 Οκτωβρίου 2026 το Μνημόνιο Συνεργασίας των δύο υπουργείων Άμυνας, που κατά την κυπριακή ανακοίνωση εμβαθύνει τη συνεργασία στην προμήθεια αμυντικών συστημάτων και ενθαρρύνει τον διάλογο μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών. Η Λευκωσία, δηλαδή, άνοιξε ήδη τον δρόμο που προτείνουμε να ακολουθήσει και η Αθήνα, με μία διαφορά: η Ελλάδα δεν χρειάζεται να αγοράσει έτοιμα συστήματα, αλλά να τα παράγει μαζί.

Τα απλά πράγματα: όλμοι, ρουκέτες 122 χιλ. και 155 χιλ.

Ο πρώτος τομέας είναι τα βλήματα όλμων. Η σερβική Krušik στο Βάλιεβο παράγει πυρομαχικά όλμων 60, 81, 82 και 120 χιλιοστών, χειροβομβίδες, πυρομαχικά 40 χιλιοστών, βλήματα 155 χιλιοστών, και πλέον πυρομαχικά που ρίχνονται από drones και κεφαλές για drones αυτοκτονίας. Είναι ακριβώς τα αναλώσιμα που εξαντλούνται πρώτα σε μια σύγκρουση και που ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι κανένα κράτος δεν έχει σε επάρκεια. Μια γραμμή γόμωσης και συναρμολόγησης στην Ελλάδα, με σερβικό σχέδιο και άδεια παραγωγής, θα κάλυπτε τους όλμους του Ελληνικού Στρατού και της Εθνικής Φρουράς, ενώ τα πυρομαχικά για drones θα συνδέονταν με τα έργα του ΕΛΚΑΚ.

Ο δεύτερος τομέας είναι οι ρουκέτες 122 χιλιοστών. Ο Ελληνικός Στρατός διατηρεί τους ΠΕΠ RM-70 αυτού του διαμετρήματος, και τον Οκτώβριο του 2025 το ΥΠΕΘΑ προκήρυξε τον εκσυγχρονισμό 111 εκτοξευτών με προϋπολογισμό 90,58 εκατ. ευρώ και τουλάχιστον 25% συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας. Ένας εκσυγχρονισμένος εκτοξευτής όμως αξίζει όσο οι ρουκέτες του. Η Krušik παράγει ρουκέτες εδάφους-εδάφους 122 χιλιοστών, και τα Tamnava της Κύπρου χρησιμοποιούν το ίδιο διαμέτρημα. Μια κοινή ελληνοσερβική γραμμή ρουκετών 122 χιλιοστών θα εξυπηρετούσε ταυτόχρονα τα RM-70 και τα κυπριακά Tamnava.

Ο τρίτος τομέας είναι τα πυρομαχικά 155 χιλιοστών, που χρησιμοποιούν τα ελληνικά M109 και PzH 2000 και τα κυπριακά NORA B-52. Εδώ το πρόβλημα της Ευρώπης δεν ήταν τα μεταλλικά κελύφη, αλλά η πυρίτιδα και τα εκρηκτικά. Τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα έχουν στο Λαύριο εργοστάσιο γόμωσης και πυρίτιδας πιστοποιημένο από το ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για νέες μονάδες εκρηκτικών. Η Σερβία έχει μακρά παράδοση στην παραγωγή νιτροκυτταρίνης και πυρίτιδας στο εργοστάσιο «Milan Blagojević» στο Λούτσανι. Η σερβική τεχνογνωσία στις πρώτες ύλες και η ελληνική γραμμή γόμωσης μπορούν να συμπληρώσουν η μία την άλλη.

Και τα οχήματα: ΤΟΜΠ, ΤΟΜΑ και 4×4

Η πρόταση δεν σταματά στα πυρομαχικά. Το δεύτερο πεδίο είναι τα τεθωρακισμένα οχήματα, όπου η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο κενό. Ο Ελληνικός Στρατός στηρίζει την κινητικότητα του πεζικού σε περίπου 2.000 ΤΟΜΠ M113 και σε συνολικά 2.478 οχήματα της οικογένειας, όπως έχουμε καταγράψει. Έναν τέτοιο στόλο δεν μπορεί να τον αντικαταστήσει ένα προς ένα με ακριβά ερπυστριοφόρα ΤΟΜΑ. Οι λύσεις από αμερικανικό πλεονάζον υλικό είχαν τα όριά τους: τα Bradley χρειάζονταν, κατά τον ΥΕΘΑ, επισκευές «της τάξης των 8 εκατομμυρίων το ένα», και για τα Stryker από EDA το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο θα κοστίσει το καθένα όταν φτάσει πλήρως επιχειρησιακό σε ελληνική μονάδα. Η σερβική βιομηχανία έχει μια ολόκληρη οικογένεια τροχοφόρων οχημάτων. Το Lazar 3 8×8 είναι ΤΟΜΠ που, κατά τη Yugoimport, μεταφέρει 12 άτομα με σταθμό όπλων, δηλαδή οδηγό, διοικητή, πυροβολητή και εννέα πεζούς, και έχει έκδοση ΤΟΜΑ (Lazar 3M) με τηλεχειριζόμενο πυροβόλο 30 χιλιοστών. Το Lazanski 8×8 φέρει πυροβόλο 57 χιλιοστών, με μέγιστο βάρος 36 τόνων και κινητήρα 711 ίππων. Το Miloš 4×4, που έχει ήδη η Εθνική Φρουρά, ζυγίζει έως 14 τόνους και έχει βαλλιστική προστασία επιπέδου III στο μέτωπο και II στα πλάγια κατά STANAG 4569, με προστασία από νάρκες επιπέδων IIa και IIb.

Η πρότασή μας δεν είναι να αγοράσει η Ελλάδα έτοιμα σερβικά οχήματα, αλλά να τα συναρμολογεί και να τα εξελίσσει η ελληνική αμυντική βιομηχανία, με σερβικό σχέδιο σκάφους και υποσυστήματα: σταθμούς όπλων, επικοινωνίες, συστήματα διοίκησης και πρόσθετη θωράκιση. Η ΕΛΒΟ έχει ήδη την εμπειρία, αφού κατασκευάζει στρατιωτικά οχήματα εδώ και δεκαετίες και συναρμολόγησε με άδεια τα περισσότερα από τα 170 Leopard 2A6 HEL του Ελληνικού Στρατού. Μια ελληνοσερβική οικογένεια 4×4 και 8×8 θα μπορούσε να καλύψει σταδιακά ρόλους των M113, όπως ΤΟΜΠ, φορείς όλμων 120 χιλιοστών, ασθενοφόρα και οχήματα διοίκησης, και ταυτόχρονα να εξυπηρετήσει την Εθνική Φρουρά, που ήδη χρησιμοποιεί τα Miloš. Ελλάδα και Κύπρος θα είχαν έτσι κοινό στόλο, κοινή εκπαίδευση και κοινή εφοδιαστική, με γραμμή παραγωγής σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Το κυπριακό επιχείρημα: πυρομαχικά από την Ελλάδα για την Εθνική Φρουρά

Το ισχυρότερο επιχείρημα για τη συμπαραγωγή δεν είναι η Ελλάδα, αλλά η Κύπρος. Τα NORA, τα Tamnava και τα Miloš της Εθνικής Φρουράς εξαρτώνται σήμερα από ανταλλακτικά και πυρομαχικά που παράγονται σε μια χώρα εκτός ΕΕ και ΝΑΤΟ. Τον Ιούνιο του 2025 η Σερβία σταμάτησε όλες τις εξαγωγές όπλων και πυρομαχικών, με απόφαση του Προέδρου Βούτσιτς, μετά τις ρωσικές κατηγορίες ότι σερβικά πυρομαχικά έφταναν στην Ουκρανία, και κάθε νέα εξαγωγή χρειάζεται πλέον και έγκριση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας. Τον Νοέμβριο του 2025 ο Βούτσιτς δήλωσε ότι είναι ανοιχτός σε πωλήσεις προς χώρες της ΕΕ, όμως το μάθημα είναι σαφές: μια απόφαση στο Βελιγράδι μπορεί να κλείσει τη στρόφιγγα. Αν τα πυρομαχικά για τα σερβικά συστήματα της Κύπρου παράγονται στην Ελλάδα, με άδεια που έχει ήδη δοθεί, ο εφοδιασμός της Εθνικής Φρουράς περνά σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Υπάρχει και ευρωπαϊκό πλαίσιο που το διευκολύνει. Κατά την επίσημη σύνοψη του κανονισμού SAFE, οι κοινές προμήθειες με ευρωπαϊκά δάνεια μπορούν να περιλαμβάνουν και υποψήφιες προς ένταξη χώρες, όπως η Σερβία. Αν η παραγωγή γίνεται στην Ελλάδα και τα σερβικά εξαρτήματα μένουν κάτω από το όριο του 35% για τρίτες χώρες, ένα κοινό ελληνοκυπριακό πρόγραμμα πυρομαχικών μπορεί να βρει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Αν μια τέτοια συνεργασία μένει στα απλά συστήματα, δεν ανταγωνίζεται τα μεγάλα ελληνικά προγράμματα με Γαλλία, Ισραήλ και ΗΠΑ, αλλά καλύπτει τα κενά τους.

Οι όροι: τι πρέπει να προσέξει η Αθήνα

Μια ελληνοσερβική συμπαραγωγή έχει και κινδύνους, και η πρότασή μας τους λαμβάνει υπόψη. Η Σερβία δεν είναι μέλος της ΕΕ ούτε του ΝΑΤΟ, διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, και τον Φεβρουάριο του 2026 ο Βούτσιτς μίλησε στην Άγκυρα για στρατιωτική συνεργασία με την Τουρκία, λίγους μήνες αφού την κατηγορούσε ότι οπλίζει το Κόσοβο. Από την άλλη, η Σερβία αγόρασε 12 Rafale το 2024 και στρέφεται στη γαλλική βιομηχανία, όπως η Ελλάδα. Γι’ αυτό προτείνουμε τρεις όρους: η παραγωγή να γίνεται στην Ελλάδα, με ελληνική κυριότητα στα τεχνικά δεδομένα. Η άδεια να είναι μόνιμη και να μην εξαρτάται από μελλοντικές σερβικές εξαγωγικές αποφάσεις. Και στη συμφωνία να υπάρχει ρήτρα που να απαγορεύει τη μεταφορά τεχνολογίας ή προϊόντων της συνεργασίας προς την Τουρκία.

Το πολιτικό έδαφος υπάρχει. Ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας επισκέφθηκε το Βελιγράδι στις 5 Νοεμβρίου 2024, συναντήθηκε με τον Βούτσιτς και τον υπουργό Άμυνας Μπράτισλαβ Γκάσιτς και επισκέφθηκε το Στρατιωτικό Τεχνικό Ινστιτούτο (VTI). Τον Φεβρουάριο του 2026 δήλωσε ότι, μέσω της «Ατζέντας 2030» και του ΕΛΚΑΚ, η Ελλάδα επιδιώκει να προωθήσει κοινές δράσεις μεταξύ των αμυντικών οικοσυστημάτων των δύο χωρών. Αυτό που λείπει είναι ένα συγκεκριμένο πρώτο έργο. Τα βλήματα όλμων και οι ρουκέτες 122 χιλιοστών είναι το πιο ρεαλιστικό. Είναι φθηνά, χρειάζονται σε μεγάλους αριθμούς, εξυπηρετούν Ελλάδα και Κύπρο μαζί, και δεν αγγίζουν ευαίσθητες τεχνολογίες. Όπως φάνηκε και στη συζήτηση για τα άρματα της Εθνικής Φρουράς, η κοινή ελληνοκυπριακή εφοδιαστική είναι συχνά πιο σημαντική από το ίδιο το όπλο.

Συχνές ερωτήσεις για τη συμπαραγωγή Ελλάδας–Σερβίας