Οι πρόσφατες δηλώσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην εφημερίδα DIE ZEIT, προκάλεσαν κύμα αντιδράσεων στην τουρκική πολιτική σκηνή. Η αναφορά της Τουρκίας ως «εξωτερικής επιρροής» που πρέπει να αναχαιτιστεί, δίπλα στη Ρωσία και την Κίνα, έχει πυροδοτήσει έντονη δυσφορία στην τουρκική κυβέρνηση.
Μιλώντας στον αρχισυντάκτη της ZEIT, Giovanni di Lorenzo, η Φον ντερ Λάιεν ήταν σαφής ως προς το γεωπολιτικό όραμα της ΕΕ:
«Πρέπει να επιτύχουμε στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ηπείρου, έτσι ώστε να μην επηρεάζεται από τη Ρωσία, την Τουρκία ή την Κίνα. Πρέπει να σκεφτούμε σε μεγαλύτερη κλίμακα και γεωπολιτικά».
Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως μια σαφής μετατόπιση της ευρωπαϊκής στρατηγικής, η οποία δεν βλέπει πλέον την Τουρκία ως έναν εν δυνάμει εταίρο σε τροχιά πλήρους ένταξης, αλλά ως έναν περιφερειακό ανταγωνιστή του οποίου η επιρροή πρέπει να περιοριστεί, κάτι που είναι εξαιρετικά θετικό για την Ελλάδα και την Κύπρο.
Κύκλοι του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών και αναλυτές προσκείμενοι στην κυβέρνηση Ερντογάν αντέδρασαν άμεσα, κάνοντας λόγο για «στρατηγική τύφλωση» της Ευρώπης. Η τοποθέτηση της Τουρκίας —μιας χώρας μέλους του ΝΑΤΟ και επίσημα υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ— στην ίδια κατηγορία με τη Ρωσία και την Κίνα, θεωρείται από την Άγκυρα ως προσβολή και απόδειξη ότι οι Βρυξέλλες δεν επιθυμούν μια ειλικρινή συνεργασία.
Σύμφωνα με πληροφορίες από διεθνή πρακτορεία, Τούρκοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι:
- Η Τουρκία αποτελεί πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας μέσω του ΝΑΤΟ.
- Ο αποκλεισμός της από το «ευρωπαϊκό όραμα» ωθεί την Άγκυρα στην αναζήτηση εναλλακτικών συμμαχιών (όπως οι BRICS), επιβεβαιώνοντας ακριβώς αυτό που η ΕΕ φοβάται.
Η αναφορά της Φον ντερ Λάιεν εστιάζει κυρίως στα Δυτικά Βαλκάνια, όπου η Τουρκία ασκεί σημαντική «επιρροή μέσω ισχύος» και οικονομικών δεσμών. Η Ουάσιγκτον και το Λονδίνο παρακολουθούν στενά αυτή τη δυναμική. Ενώ οι ΗΠΑ επιθυμούν μια Τουρκία πλήρως ευθυγραμμισμένη με τη Δύση, η ΕΕ φαίνεται να προκρίνει μια στρατηγική «περίφραξης», φοβούμενη ότι η τουρκική επιρροή λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα διακυβέρνησης.
Η τοποθέτηση αυτή της Προέδρου της Κομισιόν δεν είναι μια απλή διαπίστωση, αλλά μια προαναγγελία σκλήρυνσης της στάσης των Βρυξελλών. Για την Άγκυρα, η δήλωση αυτή αποτελεί «καμπανάκι» ότι ο δρόμος προς την Ευρώπη παραμένει κλειστός.
