Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους από το Οβάλ Γραφείο δήλωσε ότι απέτρεψε την ενεργό εμπλοκή της Τουρκίας στον πόλεμο με το Ιράν. Παράλληλα, αναφερόμενος στις διμερείς σχέσεις με την Άγκυρα, εξήρε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για την προώθηση της πώλησης των μαχητικών αεροσκαφών F-35 ενόψει της επερχόμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να είχε εισέλθει στον πόλεμο τασσόμενη στο πλευρό της Τεχεράνης, αποδίδοντας αυτή την πιθανότητα στην αρνητική στάση του Τούρκου προέδρου απέναντι στο Ισραήλ. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ντόναλντ Τραμπ: «Ήταν βασικός υποψήφιος για να μπει στον πόλεμο με το Ιράν — ίσως από την πλευρά του Ιράν, επειδή δεν είναι μεγάλος θαυμαστής του Ισραήλ». Προκειμένου να αποτραπεί μια τέτοια εξέλιξη, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως παρενέβη προσωπικά. «Του ζήτησα να μείνει απέξω. Έμεινε απέξω», υπογράμμισε στους δημοσιογράφους, πλέκοντας παράλληλα το εγκώμιο του Τούρκου ομολόγου του: «Ο Ερντογάν είναι ένας σπουδαίος ηγέτης, ένας πολύ δυνατός άνθρωπος… Ό,τι του έχω ζητήσει ποτέ, το έχει κάνει».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Άγκυρα δεν είχε δείξει προθέσεις ενεργού εμπλοκής στη σύγκρουση παρά τις τεταμένες σχέσεις της με το Τελ Αβίβ, ενώ σε ένα σημείο των εχθροπραξιών δέχθηκε ακόμη και ιρανικά πυρά στο έδαφός της.
Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου έρχονται σε μια περίοδο όπου η Άγκυρα έχει αυξήσει κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στο Ισραήλ. Υψηλόβαθμοι Τούρκοι αξιωματούχοι και ο ίδιος ο Ερντογάν έχουν διατυπώσει ευθείες απειλές, με τον Τούρκο υπουργό Εσωτερικών να κάνει πρόσφατα λόγο για την ανάγκη «απελευθέρωσης» της Ιερουσαλήμ. Από την πλευρά του, ο Τούρκος πρόεδρος έχει επανειλημμένα επικρίνει τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, χαρακτηρίζοντας την επιθετικότητα του Ισραήλ ως παγκόσμια απειλή που πρέπει να ανακοπεί. Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι τα ισραηλινά πλήγματα σε Λίβανο και Συρία αποτελούν κίνδυνο και για την ίδια την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας.
Ένα από τα κεντρικά θέματα της συζήτησης στο Οβάλ Γραφείο αφορούσε τα εξοπλιστικά προγράμματα. Ερωτηθείς εάν προετοιμάζει ένα σημαντικό πακέτο «δώρων» για τον Ερντογάν, το οποίο θα περιλαμβάνει τα stealth μαχητικά F-35 και δεκάδες κινητήρες αεροσκαφών, πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα φιλοξενηθεί στην Τουρκία, ο Τραμπ εμφανίστηκε θετικός: «Το πιστεύω, κοιτάξτε… Μάλλον θα κάνω κάτι που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο».
Όσον αφορά τις προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση της πώλησης, τον λόγο πήρε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, εξηγώντας τη νομική διαδικασία που απαιτείται. «Υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί, προκειμένου να υπάρξει συμμόρφωση με την αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μας ζήτησε να το κάνουμε αυτό… ώστε να μπορέσουν να πάρουν τα F-35… Αυτό είναι πραγματικά ένα θέμα του Κογκρέσου», διευκρίνισε ο Βανς. Στο σημείο αυτό, ο πρόεδρος Τραμπ παρενέβη εκ νέου, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι το ζήτημα θα διευθετηθεί.
Να υπενθυμίσουμε ότι η Τουρκία είχε αρχικά συμμετάσχει στην ανάπτυξη του κορυφαίου μαχητικού αεροσκάφους μέσω του προγράμματος Joint Strike Fighter, μαζί με άλλες νατοϊκές χώρες. Ωστόσο, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην αποβολή της το 2019, ως αντίδραση στην απόφαση της Άγκυρας να προμηθευτεί το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400.
Σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, απαγορεύεται στην Τουρκία να κατέχει ή να χειρίζεται το σύστημα των S-400 εάν επιθυμεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35. Παρά τα νομικά εμπόδια, η διπλωματική προσέγγιση βρίσκεται σε εξέλιξη. Ήδη από τον Δεκέμβριο, ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, είχε τονίσει πως η στενή σχέση μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν άνοιξε τον δρόμο για «τις πιο γόνιμες συζητήσεις που είχαμε για αυτό το θέμα εδώ και σχεδόν μια δεκαετία».
Διαβάστε επίσης:
