Βρυξέλλες, 4 Μαρτίου 2025 – Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε ένα φιλόδοξο σχέδιο €800 δισ. με την ονομασία «ReArm Europe», το οποίο στοχεύει σε μια σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανακοίνωση έρχεται λίγες ημέρες πριν από την έκτακτη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, όπου θα συζητηθούν η άμυνα και η στήριξη της Ουκρανίας, καθώς και σε μια στιγμή που οι ΗΠΑ ανέστειλαν τη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, ασκώντας επιπλέον πίεση στην Ευρώπη να αναλάβει δράση.
«Ζούμε σε μια εποχή επανεξοπλισμού και η Ευρώπη είναι έτοιμη να αυξήσει μαζικά τις αμυντικές της δαπάνες», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας ότι το σχέδιο αποσκοπεί τόσο στη βραχυπρόθεσμη στήριξη της Ουκρανίας, όσο και στη μακροπρόθεσμη ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Κύρια σημεία του σχεδίου «ReArm Europe»
Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε μια στρατηγική πέντε σημείων που στοχεύει στη χρηματοδότηση και ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ευρώπης:
1) Χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων για τις αμυντικές δαπάνες:
- Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες χωρίς να παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
- Αν οι χώρες αυξήσουν τις δαπάνες τους κατά 1,5% του ΑΕΠ, αυτό θα δημιουργήσει δημοσιονομικό περιθώριο €650 δισ. σε τέσσερα χρόνια.
2) Δάνεια €150 δισ. για στρατιωτικές επενδύσεις:
- Ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο θα προσφέρει δάνεια στις κυβερνήσεις της ΕΕ για την κοινή χρηματοδότηση αμυντικών προγραμμάτων.
- Οι επενδύσεις θα επικεντρωθούν στην αντιαεροπορική και πυραυλική άμυνα, σε συστήματα πυροβολικού, πυρομαχικά, στην ανάπτυξη drones και στα anti-drones, καθώς και στον κυβερνοπόλεμο και στη στρατιωτική εκπαίδευση.
3) Χρησιμοποίηση του προϋπολογισμού της ΕΕ για αμυντικές επενδύσεις:
- Περισσότεροι πόροι της ΕΕ θα κατευθυνθούν σε στρατιωτικές δαπάνες.
- Τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τα προγράμματα πολιτικής συνοχής για την ενίσχυση της άμυνας.
4) Ενεργοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων και ΕΤΕ
- Η φον ντερ Λάιεν σχεδιάζει την ενίσχυση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ώστε να ενθαρρυνθεί η ιδιωτική χρηματοδότηση των αμυντικών πρωτοβουλιών.
- Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) θα συμβάλει στη χρηματοδότηση αμυντικών έργων, βοηθώντας τα κράτη-μέλη να συνεργαστούν και να συντονίσουν τις αγορές στρατιωτικού εξοπλισμού.
Απάντηση στις αυξανόμενες απειλές
Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε το σχέδιο ως την αναγκαία απάντηση της Ευρώπης στο παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας. «Ζούμε τις πιο κρίσιμες και επικίνδυνες εποχές», προειδοποίησε. «Το ερώτημα δεν είναι αν η ευρωπαϊκή ασφάλεια απειλείται, αλλά πόσο γρήγορα μπορούμε να αντιδράσουμε».
Η πρόταση έρχεται τη στιγμή που η Ουάσινγκτον ανέστειλε τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, καθιστώντας αναγκαία την ενισχυμένη στήριξη του Κιέβου από την ΕΕ. Πρόσφατες συναντήσεις κορυφής στο Λονδίνο και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανέδειξαν την επιτακτική ανάγκη για συλλογική δράση.
Τι ακολουθεί;
Οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν την πρόταση στην έκτακτη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης στις Βρυξέλλες, όπου θα αποφασιστεί πώς θα κατανεμηθούν οι πόροι και ποια μέτρα θα ληφθούν άμεσα. Η φον ντερ Λάιεν επανέλαβε ότι η Ευρώπη παραμένει δεσμευμένη στη συνεργασία της με το ΝΑΤΟ, αλλά τόνισε ότι η ΕΕ πρέπει να αναλάβει την ευθύνη της για τη δική της ασφάλεια.
Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πιέζονται να ενισχύσουν τις αμυντικές τους δυνατότητες, το σχέδιο ReArm Europe σηματοδοτεί μια αποφασιστική στροφή προς μια ισχυρότερη και πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή στρατηγική άμυνας που ελπίζουμε ότι θα ευνοήσει και την Ελλάδα και την Κύπρο. Χρειάζεται πάντως προσοχή καθώς η Τουρκία προσπαθεί με νύχια και με δόντια να εκμεταλλευτεί αυτή την κατάσταση προς όφελος της.
