Σε «ψηφιακό θόρυβο» που προκλήθηκε από τον αποσυγχρονισμό συστημάτων, αλλά και στη χρήση τεχνολογίας που δεν υποστηρίζεται πλέον από τους κατασκευαστές, αποδίδει το Πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης το πρωτοφανές περιστατικό διακοπής των επικοινωνιών στο FIR Αθηνών. Το πόρισμα παραδόθηκε στον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστο Δήμα, από τον επικεφαλής της Επιτροπής και Διοικητή της ΑΠΑ, Χρήστο Τσίτουρα.
Το συμβάν, που έλαβε χώρα την 4η Ιανουαρίου 2026, οδήγησε σε επιβολή Zero Rate (πλήρης αναστολή απογειώσεων) για λόγους ασφάλειας, αναδεικνύοντας σοβαρές παθογένειες στις υποδομές αεροναυτιλίας.
Το χρονικό του «Blackout» και η αποκατάσταση
Σύμφωνα με την τεχνική ανάλυση, το πρόβλημα εκδηλώθηκε στις 08:58 το πρωί της Κυριακής. Οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας ανέφεραν ξαφνικό μπλοκάρισμα των συχνοτήτων και έντονο θόρυβο (συριγμό), γεγονός που κατέστησε αδύνατη την αμφίδρομη επικοινωνία με τα αεροσκάφη.
Το φαινόμενο επεκτάθηκε ραγδαία επηρεάζοντας τα κύρια και εφεδρικά συστήματα, τις τηλεφωνικές γραμμές και τις συνδέσεις με τα γειτονικά FIR. Η πλήρης αποκατάσταση της λειτουργίας των συστημάτων και η ομαλοποίηση της εναέριας κυκλοφορίας επιτεύχθηκε αρκετές ώρες αργότερα, στις 16:53 όπως επιβεβαιώνει με ρεπορτάζ της και η ΕΡΤ.
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η γενεσιουργός αιτία ήταν ο «ψηφιακός θόρυβος» (digital noise). Αυτός προκλήθηκε από τον αποσυγχρονισμό πλήθους ετερογενών διατάξεων στις εγκαταστάσεις του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών-Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), οδηγώντας στην ακούσια και ταυτόχρονη ενεργοποίηση πομπών που διατάρραξε το σύστημα.
Απαρχαιωμένος Εξοπλισμός: Προειδοποιήσεις από το 2019
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο του πορίσματος αφορά την τεχνολογική γήρανση των υποδομών. Όπως διαπιστώθηκε, τα δίκτυα φωνής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) βασίζονται ακόμη στην τεχνολογία SDH (Synchronous Digital Hierarchy).
Τα βασικά ευρήματα της επιτροπής είναι αποκαλυπτικά:
- Η τεχνολογία SDH χαρακτηρίζεται πλέον ως «παρωχημένη».
- Ο εξοπλισμός βρίσκεται σε καθεστώς End of Support (EoS), δηλαδή δεν υποστηρίζεται τεχνικά από τους κατασκευαστές.
- Ο ΟΤΕ είχε ενημερώσει εγγράφως την ΥΠΑ ήδη από το 2019 ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία καταργείται σταδιακά και απαιτείται μετάβαση σε σύγχρονες ευρυζωνικές λύσεις (IP).
- Λόγω της παλαιότητας, δεν υπάρχουν εγγυήσεις για την ορθή λειτουργία του υλικού σε κρίσιμες συνθήκες.
Όχι Κυβερνοεπίθεση – Χαμηλή Διακινδύνευση
Η Επιτροπή, στην οποία συμμετείχαν η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας και η Διεύθυνση Κυβερνοάμυνας του ΓΕΕΘΑ, απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης ή εξωτερικής παρεμβολής.
Επιπλέον, το περιστατικό ταξινομήθηκε στην κατηγορία «Green Area» (χαμηλής διακινδύνευσης). Παρά την απώλεια επικοινωνιών, δεν παραβιάστηκαν τα ελάχιστα όρια ασφαλείας διαχωρισμού των αεροσκαφών, χάρη στην άμεση ενεργοποίηση των διαδικασιών έκτακτης ανάγκης από τους Ελεγκτές.
Οι 5 Συστάσεις για την επόμενη μέρα
Η Επιτροπή Διερεύνησης προτείνει πέντε άμεσα μέτρα για την οριστική επίλυση του προβλήματος:
- Άμεση μετάβαση σε VoIP: Επίσπευση των διαδικασιών για την προμήθεια και εγκατάσταση νέου συστήματος επικοινωνιών (VCS/RCS) και 495 νέων πομποδεκτών που θα υποστηρίζουν την τεχνολογία Voice over IP.
- Μετεγκατάσταση του ΚΕΠΑΘΜ: Κρίνεται επιβεβλημένη η μεταφορά του Κέντρου Ελέγχου από το Ελληνικό σε νέο, κατάλληλο χώρο, για τη μείωση των επιχειρησιακών κινδύνων.
- Κοινός Μηχανισμός Κρίσεων: Θεσμοθέτηση διαδικασιών άμεσης απόκρισης και κοινών ομάδων εργασίας μεταξύ ΥΠΑ και ΟΤΕ.
- Σύγχρονη Τηλεμετρία: Ενίσχυση των δυνατοτήτων απομακρυσμένου ελέγχου και διαγνωστικών (monitoring) σε όλα τα κομβικά σημεία του δικτύου.
- Εποπτεία Φάσματος: Εντατικοποίηση των ελέγχων από την ΕΕΤΤ για τον εντοπισμό και την εξάλειψη τυχόν παρεμβολών στις αεροναυτικές συχνότητες.
