Ολική απώλεια κρίσιμων ραδιοσυχνοτήτων επικοινωνίας στο FIR Αθηνών καταγράφηκε το πρωί της Κυριακής 4 Ιανουαρίου 2026, με αποτέλεσμα την αναστολή απογειώσεων, περιορισμούς στην εναέρια κυκλοφορία και σταδιακή επαναφορά μέσα στη μέρα. Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) μιλά για «μαζική παρεμβολή» και «συνεχή, ακούσια εκπομπή», ενώ οι έλεγχοι που αναφέρονται από την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας και την ΕΥΠ, σύμφωνα με την ΕΡΤ, δεν εντόπισαν ίχνη δολιοφθοράς ή κυβερνοεπίθεσης, αλλά ένδειξη τεχνικής βλάβης σε υποδομή στα Γεράνεια Όρη.
Σύμφωνα με την Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας (ΕΕΕΚΕ), γύρω στις 09:00 σημειώθηκε «ολική απώλεια» των συχνοτήτων που χρησιμοποιεί το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας (Κ.Ε.Π.ΑΘ.Μ.) και απώλεια μέρους των συχνοτήτων της Προσέγγισης Αθηνών. Οι ελεγκτές ανέστειλαν απογειώσεις από όλα τα αεροδρόμια και, όπου ήταν εφικτό, έγιναν αναδρομολογήσεις υπερπτήσεων μέσω γειτονικών FIR, με χρήση εφεδρικών/χειροκίνητων μέσων για τη διατήρηση της ασφάλειας.
Η ΥΠΑ, από την πλευρά της, αναφέρει ότι στις 08:59 αντιμετώπισε μαζική παρεμβολή «σχεδόν σε όλες τις συχνότητες» που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών, με ταυτόχρονη πτώση των γραμμών HELLAS COM και επιχειρησιακών τηλεφωνικών γραμμών. Στο πλαίσιο της διαχείρισης κρίσης μειώθηκε η χωρητικότητα σε 35 αεροσκάφη/ώρα, που αυξήθηκε σε 45 αεροσκάφη/ώρα μετά τις 16:00, σε συντονισμό με την EUROCONTROL.
Η «υπογραφή» του φαινομένου και γιατί είναι σημαντική
Δύο στοιχεία είναι καθοριστικά για την τεχνική ανάγνωση:
- Ταυτόχρονη πτώση τηλεπικοινωνιακών γραμμών (HELLAS COM/επιχειρησιακά τηλέφωνα), που δείχνει πιθανή κοινή αιτία σε υποδομή (ισχύς/ζεύξεις/χώρος εγκατάστασης) και όχι μόνο «θόρυβο στον αέρα»,
- Μορφή παρεμβολής: «συνεχής, ακούσια εκπομπή» (όχι παλμική/διακοπτόμενη ή «έξυπνα» στοχευμένη).
Τα ρεαλιστικά σενάρια για την βλάβη
Χωρίς να είμαστε ειδικοί επι του θέματος υπάρχουν κάποια θέματα τα οποία πρέπει να διερευνηθούν.
1) Βλάβη σε πομπό/αναμεταδότη που «κόλλησε» σε εκπομπή (stuck TX)
Σε δίκτυα αεροναυτιλίας, ένας πομπός που μένει συνεχώς ενεργός ή παράγει ανεπιθύμητο “carrier/θόρυβο” μπορεί να πνίξει πολλαπλές συχνότητες, ειδικά αν συνδέεται σε κοινές κεραίες/συνδυαστές. Η περιγραφή «συνεχής, ακούσια εκπομπή» ταιριάζει περισσότερο με αστοχία εξοπλισμού παρά με «χειρουργική» εξωτερική ενέργεια.
2) Βλάβη σε κεραία/γραμμή τροφοδοσίας στα Γεράνεια όρη (feedline/connector/γήωση)
Η αναφορά ότι το πρόβλημα «δένει» με κεραία στα Γεράνεια Όρη ενισχύει σενάρια όπως κακή προσαρμογή, φθορά συνδέσεων ή γείωσης που δημιουργούν ασταθή συμπεριφορά και ευρεία παρεμβολή.
3) Εσωτερική παρεμβολή από αστοχία πλακέτας/συντονισμού
Ρεπορτάζ της ΕΡΤ μεταφέρει ότι από τους ελέγχους με την ΕΥΠ και την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) δεν προέκυψε εξωτερική παρεμβολή και αποδίδεται πιθανότητα σε βλάβη ακόμη και σε πλακέτα που προκάλεσε συντονισμό και «μαζική εσωτερική παρεμβολή».
Το σενάριο εχθρικού ηλεκτρονικού πολέμου και τι θα περιμέναμε να φαίνεται
Ως καθαρή τεχνική υπόθεση, μια σκόπιμη ευρείας κλίμακας παρεμβολή θα άφηνε συνήθως:
- σαφή “γεωμετρική” ένδειξη προέλευσης (Direction Finding – DF) εκτός του επίμαχου σημείου,
- πιο “επιχειρησιακή” συμπεριφορά (χρονική/χωρική στόχευση), όχι απλά συνεχές ακούσιο σήμα,
- πιθανές παράπλευρες επιδράσεις σε γειτονικές υπηρεσίες του φάσματος, ανάλογα με ισχύ/θέση/εύρος.
Στην παρούσα φάση, όμως, τα διαθέσιμα επίσημα/δημοσιογραφικά δεδομένα κινούνται αντίθετα: αναφέρεται ότι η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας και η ΕΥΠ δεν εντόπισαν ίχνη δολιοφθοράς/κυβερνοεπίθεσης και ότι η εικόνα δείχνει τεχνική βλάβη σε υποδομή στα Γεράνεια. Το ίδιο συμπέρασμα έδωσε και η απογείωση ειδικού αεροσκάφους της ΥΠΑ για τον εντοπισμό της παρεμβολής.
Αυτό δεν “αποδεικνύει” απαραίτητα κάτι, καθώς μιλάμε για δημόσιες ανακοινώσεις (τα πλήρη δεδομένα φάσματος δεν έχουν δημοσιευθεί), αλλά κάνει το σενάριο ηλεκτρονικού πολέμου (EW) χαμηλότερης πιθανότητας σε σχέση με τα σενάρια αστοχίας υποδομής.
Μια πρόσθετη παράμετρος που δεν μπορεί να αποκλειστεί τεχνικά είναι το ενδεχόμενο το περιστατικό να προέκυψε από συνδυασμό παραγόντων και όχι από μία και μόνο αιτία.
Σε συστήματα αεροναυτιλιακών επικοινωνιών με παλαιό ή οριακά συντηρημένο εξοπλισμό, μια εξωτερική ηλεκτρομαγνητική επίδραση ακόμη και χαμηλής έντασης ή περιορισμένης διάρκειας θα μπορούσε θεωρητικά να λειτουργήσει ως καταλύτης, προκαλώντας αστοχία, απορρύθμιση ή «κλείδωμα» πομπού ή υποσυστήματος σε ανεπιθύμητη εκπομπή.
Σε ένα τέτοιο υβριδικό σενάριο, η εξωτερική παρεμβολή δεν θα ήταν κατ’ ανάγκην η κύρια αιτία της μαζικής διακοπής, αλλά ο παράγοντας που έβγαλε εκτός λειτουργίας ένα ήδη ευάλωτο σύστημα, οδηγώντας σε εσωτερική παρεμβολή μεγάλης κλίμακας. Η πιθανότητα αυτή, αν και δεν τεκμηριώνεται μέχρι στιγμής από δημόσια στοιχεία, υπογραμμίζει την κρισιμότητα του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού και της ανθεκτικότητας των υποδομών, καθώς τα σύγχρονα, πλεονάζοντα συστήματα είναι σχεδιασμένα ακριβώς για να απορροφούν τέτοιου είδους εξωτερικά ή περιβαλλοντικά «σοκ» χωρίς να καταρρέει συνολικά η επιχειρησιακή λειτουργία.
Θα επηρέαζε και συχνότητες των Ενόπλων Δυνάμεων;
Εξαρτάται από το είδος της παρεμβολής:
- Αν πρόκειται για εσωτερική βλάβη σε αεροναυτιλιακή αλυσίδα (πομπός/κεραία/combiner), τότε είναι απολύτως πιθανό να πλήξει μόνο τις συγκεκριμένες πολιτικές αεροναυτικές συχνότητες/κανάλια.
- Αν υπήρχε ισχυρή, ευρυζωνική, εξωτερική παρεμβολή στην ίδια γεωγραφική περιοχή, θα ήταν πιο αναμενόμενο να εμφανιστούν παράπλευρα ίχνη και σε άλλες υπηρεσίες/δέκτες (δυνητικά και στρατιωτικά δίκτυα που λειτουργούν στην περιοχή), κάτι που συνήθως αποτυπώνεται σε μηχανισμούς επιτήρησης φάσματος και στις καταγραφές DF.
Δημόσια, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει τεκμηριωμένη αναφορά για επιπτώσεις σε συχνότητες των ΕΔ άρα οποιαδήποτε κατάφαση/άρνηση θα ήταν εικασία.
Η παρέμβαση των ελεγκτών και τα αιτήματα για διερεύνηση
Η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας χαρακτηρίζει το συμβάν απαράδεκτο και ζητά άμεση διερεύνηση με συμμετοχή Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) και ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καθώς και επίσημη ενημέρωση για τον χρόνο πλήρους αποκατάστασης και τα μέτρα αποτροπής επανάληψης. Παράλληλα, επαναφέρει την κριτική για παλαιότητα/συντήρηση εξοπλισμού που έχει δημιουργήσει ξανά παρόμοια προβλήματα απλά όχι τέτοιας έκτασης.
Συνοψίζοντας…
Με βάση όλα τα διαθέσιμα δεδομένα, την επίσημη ανακοίνωση της ΥΠΑ, τα ευρήματα των ελέγχων από Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, ΕΥΠ και ΕΕΤΤ, καθώς και τη λεπτομερή εικόνα που δίνει η ανακοίνωση της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας, το περιστατικό στο FIR Αθηνών δεν εμφανίζει προς το παρόν τα τεχνικά χαρακτηριστικά εχθρικής ενέργειας ηλεκτρονικού πολέμου.
Η «υπογραφή» του συμβάντος (συνεχής, ακούσια εκπομπή, μαζική απώλεια πολιτικών αεροναυτικών συχνοτήτων, ταυτόχρονη πτώση τηλεπικοινωνιακών γραμμών και γεωγραφικός συσχετισμός με συγκεκριμένο πομπό στα Γεράνεια Όρη) συγκλίνει με υψηλή πιθανότητα σε σοβαρή εσωτερική αστοχία υποδομής: δηλαδή πομπό ή αναμεταδότη που “κόλλησε” σε εκπομπή, κάποιο πρόβλημα κεραίας/γραμμής τροφοδοσίας, combiner ή κοινό σημείο αστοχίας σε τροφοδοσία.
Το σενάριο εχθρικού ηλεκτρονικού πολέμου, παρότι θεωρητικά δεν μπορεί να αποκλειστεί χωρίς πλήρη δημοσιοποίηση μετρήσεων φάσματος και δεδομένων κατεύθυνσης εκπομπής, είναι τεχνικά χαμηλής πιθανότητας στην παρούσα φάση. Μια τέτοια ενέργεια θα αναμενόταν να είναι πιο στοχευμένη, χρονικά ελεγχόμενη και πιθανότατα να άφηνε παράπλευρα ίχνη και σε άλλα δίκτυα ή φάσματα, κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει τεκμηριωθεί δημόσια ούτε για τις συχνότητες των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το κρίσιμο συμπέρασμα δεν είναι μόνο το τι δεν ήταν το περιστατικό, αλλά το τι ανέδειξε: ένα σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών με περιορισμένες αντοχές, όπου μια μεμονωμένη αλλά βαριά τεχνική αστοχία μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένη επιχειρησιακή απορρύθμιση, δεν μιλάμε καν για πιθανότητα σοβαρής εχθρικής προσπάθειας παρεμβολής με πομπούς για ισχυρό Ηλεκτρονικό Πόλεμο.
Σε καθαρά τεχνικούς όρους, το συμβάν λειτουργεί ως ισχυρή ένδειξη ανάγκης άμεσης αναβάθμισης, πλεονασμού και καλύτερης απομόνωσης κρίσιμων συστημάτων, ώστε μελλοντικά μια εσωτερική βλάβη να μην μπορεί να μετατραπεί ξανά σε γεγονός εθνικής εμβέλειας για την ασφάλεια των πτήσεων.
