Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, κατηγόρησε ανοιχτά τη Δανία την Παρασκευή για παραμέληση της Γροιλανδίας, προειδοποιώντας ότι η περιοχή προσελκύει το αυξανόμενο ενδιαφέρον της Ρωσίας και της Κίνας λόγω της στρατηγικής της σημασίας και των φυσικών της πόρων.
Μιλώντας από τη στρατιωτική βάση Pituffik, ο Βανς δήλωσε πως υπάρχουν «πολύ ισχυρές ενδείξεις» ότι οι αντίπαλες προς τις ΗΠΑ χώρες επιδιώκουν αυξημένη παρουσία στο νησί και ευρύτερα στην Αρκτική. Οι δηλώσεις του έγιναν καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει το αίτημα των ΗΠΑ για εξαγορά της Γροιλανδίας, προκαλώντας νέες αντιδράσεις.
«Το μήνυμά μας προς τη Δανία είναι ξεκάθαρο: Δεν κάνατε καλή δουλειά για τον λαό της Γροιλανδίας,»
«Η Δανία δεν έχει επενδύσει όσο απαιτείται για να διατηρήσει αυτή τη βάση, να προστατεύσει τα στρατεύματά μας και – κατά τη γνώμη μου – να διασφαλίσει την ασφάλεια των κατοίκων της Γροιλανδίας απέναντι σε επιθετικές κινήσεις από τη Ρωσία, την Κίνα και άλλες χώρες.»
«Δεν μπορούμε απλώς να θάψουμε το κεφάλι μας στην άμμο — ή, στη Γροιλανδία, στο χιόνι — και να προσποιούμαστε πως η Κίνα δεν ενδιαφέρεται για αυτήν τη μεγάλη έκταση γης,» είπε χαρακτηριστικά ο Βανς.
Μαζί του ήταν και ο Υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ και ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Μάικ Βαλτς, υπογραμμίζοντας την ενισχυμένη εστίαση των ΗΠΑ στην Αρκτική.
Ο Βανς εξήγησε γιατί η Γροιλανδία έχει κομβική σημασία:
«Η Ρωσία, η Κίνα και άλλες χώρες δείχνουν τεράστιο ενδιαφέρον για τους αρκτικούς θαλάσσιους διαύλους, τις μεταφορές και τα ορυκτά της περιοχής. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι ΗΠΑ θα έχουν ηγετικό ρόλο στην Αρκτική.» είπε ο VAnce.
Η Γροιλανδία εκτιμάται ότι διαθέτει σημαντικά αποθέματα σπάνιων γαιών και πετρελαίου, ενώ η γεωγραφική της θέση προσφέρει κρίσιμη πρόσβαση σε νέες ναυτικές διαδρομές που ανοίγονται με το λιώσιμο των πάγων.
Οξύνση στις σχέσεις ΗΠΑ – Δανίας
Οι δηλώσεις του Βανς σηματοδοτούν σκληρή κριτική προς μία παραδοσιακή σύμμαχο χώρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο που η Αρκτική εξελίσσεται σε γεωστρατηγικό πεδίο ανταγωνισμού.
«Αυτό δεν αφορά μόνο τη γεωπολιτική», σημείωσε ο Βανς. «Αφορά την ευθύνη. Η Δανία δεν έχει επενδύσει όσο πρέπει στην Αρκτική, και αυτό δημιουργεί κενό που εκμεταλλεύονται ανταγωνιστές.»
Και τώρα τι;
Η σκλήρυνση της στάσης των ΗΠΑ, η ενοποίηση των πολιτικών δυνάμεων στη Γροιλανδία και η επιθετική ρητορική κατά της Δανίας διαμορφώνουν ένα νέο σκηνικό. Η Ουάσινγκτον δείχνει αποφασισμένη να κυριαρχήσει στην Αρκτική, αλλά βρίσκει απέναντί της τόσο τους συμμάχους της όσο και την τοπική κοινωνία της Γροιλανδίας. Το ερώτημα είναι αν αυτή η πίεση θα οδηγήσει σε νέες συμμαχίες ή σε βαθύτερη διπλωματική κρίση στην Αρκτική.
