Τα μαγγρόβια (mangroves), τα παράκτια δάση που αναπτύσσονται μέσα στο αλμυρό νερό των τροπικών ακτών, ανακάμπτουν σε παγκόσμιο επίπεδο από το 2010 περίπου, έπειτα από δεκαετίες απώλειας. Το Earth Observatory (Παρατηρητήριο της Γης) της NASA παρουσίασε την ανάλυση δορυφορικών εικόνων Landsat που κάλυψε τα έτη 1984 έως 2023 και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science.
Τα μαγγρόβια είναι σχετικά μικρά δέντρα, με μέσο ύψος περίπου 13 μέτρα (43 πόδια), αλλά οικολογικά πολύτιμα. Τα οικοσυστήματά τους αποθηκεύουν έως και τετραπλάσια ποσότητα άνθρακα από τα ψηλότερα τροπικά δάση της ενδοχώρας και προστατεύουν τις παράκτιες κοινότητες από τη διάβρωση και τα κύματα καταιγίδας. Οι ρίζες τους, που θυμίζουν ξυλοπόδαρα, προσφέρουν καταφύγιο και «φυτώριο» σε ψάρια, γαρίδες και καβούρια.
Οι ερευνητές εξέτασαν πώς άλλαξε η έκταση και η πυκνότητα της κόμης των δέντρων. Από το 1984 έως το 2010 χάθηκαν σχεδόν 3.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα μαγγροβίων (περίπου 1.200 τετραγωνικά μίλια). Μετά το 2010 καταγράφηκε αντίθετα αύξηση σχεδόν 2.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων (770 τετραγωνικά μίλια), κυρίως χάρη στην επέκταση των δασών στην Ασία, την Αυστραλία και τη Νότια Αμερική. Στην περίληψη της μελέτης αναφέρεται ότι η παγκόσμια έκταση πέρασε από καθαρή απώλεια σε καθαρό κέρδος γύρω στο 2010 και η συνολική μεταβολή από τη δεκαετία του 1980 έως το 2023 περιορίστηκε στο −0,5% (±1,4%).
Πολλά από τα σημερινά δάση είναι και πυκνότερα απ’ ό,τι το 2010, ένδειξη ότι είναι πιο υγιή και λιγότερο υποβαθμισμένα, ιδίως στη Νότια Αμερική. Ο Τζεν Τζανγκ (Zhen Zhang), περιβαλλοντικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Tulane, εξήγησε ότι τα δύο τρίτα της επέκτασης οφείλονται στην αποίκιση νέων περιοχών από τα μαγγρόβια και το ένα τρίτο στην αποκατάσταση και την αναγέννηση υποβαθμισμένων εκτάσεων. «Είναι οι πρώτοι παγκόσμιοι χάρτες μαγγροβίων που καλύπτουν τόσο μεγάλη χρονική περίοδο», τόνισε.
Στις εκβολές του Αμαζονίου και στη βόρεια Αυστραλία, η απόθεση ιζημάτων σχημάτισε νέες λασπώδεις εκτάσεις που τα μαγγρόβια αποίκισαν, με σταθερή αύξηση από τη δεκαετία του 1990. Στα βόρεια και νότια όρια της εξάπλωσής τους, μεταξύ άλλων στα νοτιοανατολικά των ΗΠΑ, η άνοδος της θερμοκρασίας και οι λιγότεροι παγετοί επιτρέπουν στα δέντρα να προχωρούν σε περιοχές που πριν ήταν υπερβολικά ψυχρές, όπως εξήγησε ο Τζανγκ.
Δεν λείπουν οι περιοχές όπου οι απώλειες ξεπέρασαν τα κέρδη. Οι μεγάλες απώλειες στο Δέλτα του Νίγηρα μείωσαν τη συνολική έκταση των μαγγροβίων στη Δυτική και Κεντρική Αφρική μετά το 2010, ενώ στη Βόρεια Αμερική και στη νότια Αφρική σημειώθηκε εκτεταμένη υποβάθμιση, αφού τροπικοί κυκλώνες κατέστρεψαν μεγάλες εκτάσεις. «Οι παγκόσμιες επιτυχίες της τελευταίας δεκαετίας δεν πρέπει να γίνουν αφορμή για εφησυχασμό», προειδοποίησε ο Τζανγκ. Όπως πρόσθεσε, η προστασία και η επιβράδυνση της αποψίλωσης έχουν μεγάλο όφελος όταν συνδυάζονται με τη φυσική επέκταση και την αναγέννηση.
Μία από τις πιο εντυπωσιακές αντιστροφές σημειώθηκε στη Μιανμάρ (Βιρμανία). Η χώρα έχασε γρήγορα μαγγρόβια τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 εξαιτίας της επέκτασης της γεωργίας και της υδατοκαλλιέργειας και της συλλογής καυσόξυλων στις ακτές. Γύρω στο 2010 η τάση αντιστράφηκε. Οι συγγραφείς την αποδίδουν στην αυξημένη ευαισθητοποίηση και στις προσπάθειες αποκατάστασης μετά το φονικό τσουνάμι του Ινδικού Ωκεανού το 2004, στην ενίσχυση της νομικής προστασίας των δασών και στις υψηλές ποσότητες ιζημάτων που δημιούργησαν νέες λασπώδεις εκτάσεις, έτοιμες να αποικιστούν. Η χώρα είχε χάσει το 28,6% των μαγγροβίων της από τη δεκαετία του 1980 έως το 2010 και από τότε η έκτασή τους έχει αυξηθεί περίπου 10%.
Δύο εικόνες του Landsat που δημοσίευσε το Παρατηρητήριο της Γης δείχνουν τον δήμο Παλό (Palaw) της επαρχίας Μιέικ (Myeik), στη νότια Μιανμάρ, όπου μαγγρόβια έχουν πάρει τη θέση ορυζώνων. Η αριστερή εικόνα τραβήχτηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2010 από τον αισθητήρα TM του Landsat 5 και η δεξιά στις 2 Φεβρουαρίου 2026 από τον αισθητήρα OLI-2 του Landsat 9. Η αναγέννηση εντοπίζεται κυρίως σε εγκαταλειμμένους ορυζώνες νότια του χωριού Τσάουκταουνγκ (Kyauktaung). Στο κοντινό νησί Πιν Μπουτσί (Pyin Bukyi) οι κάτοικοι έχουν δοκιμάσει προγράμματα διατήρησης και φύτευσης δέντρων.
Η παρακολούθηση της Γης από τροχιά ενδιαφέρει και την Ευρώπη. Ο ESA προκήρυξε τον διαγωνισμό HELLAS-SPACE 2.0 για ελληνικούς δορυφόρους οπτικής παρατήρησης, ενώ ο ευρωπαϊκός δορυφόρος CRISTAL για την παρακολούθηση των πάγων, στο πλαίσιο του προγράμματος Copernicus, ολοκλήρωσε τη συναρμολόγησή του.




