Η Ευρώπη φροντίζει να μη μείνει χωρίς δικό της σύστημα δορυφορικής πλοήγησης στις επόμενες δεκαετίες. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) ανακοίνωσε την Τρίτη 27 Οκτωβρίου ότι παρήγγειλε τέσσερις ακόμη δορυφόρους της δεύτερης γενιάς του Galileo (Galileo Second Generation, G2). Με αυτούς ο στόλος της νέας γενιάς φτάνει τους 16 δορυφόρους.
Το Galileo είναι το ευρωπαϊκό σύστημα δορυφορικής πλοήγησης, δηλαδή ένα δίκτυο δορυφόρων που επιτρέπει σε κάθε δέκτη, από το κινητό τηλέφωνο έως ένα πλοίο, να υπολογίζει τη θέση και την ακριβή ώρα. Ο ESA το χαρακτηρίζει ως το πιο ακριβές σύστημα πλοήγησης στον κόσμο αυτή τη στιγμή. Εξυπηρετεί δισεκατομμύρια χρήστες από το 2016, όταν τέθηκε σε λειτουργία η ανοικτή υπηρεσία του (Open Service). Όλα τα κινητά που πωλούνται στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά φέρουν εγγυημένα υποστήριξη Galileo, ενώ το σύστημα χρησιμοποιείται και στους σιδηροδρόμους, στη ναυτιλία, στη γεωργία, στον χρονισμό χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και στις επιχειρήσεις διάσωσης.
Ιδιοκτήτρια του συστήματος είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρόγραμμα διαχειρίζεται και χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ. Για τον ενισχυμένο μηχανισμό αντίδρασης σε διαστημικές απειλές έχουμε γράψει ξεχωριστά. Ο ESA σχεδιάζει, αναπτύσσει και πιστοποιεί το διαστημικό και το επίγειο τμήμα. Ο Οργανισμός της ΕΕ για το Διαστημικό Πρόγραμμα (EUSPA) είναι ο πάροχος των υπηρεσιών: διαχειρίζεται τις εκτοξεύσεις, θέτει τους δορυφόρους σε υπηρεσία και εποπτεύει τη λειτουργία τους.
Οι νέες συμβάσεις υπογράφηκαν με τις δύο εταιρείες που κατασκευάζουν ήδη τη δεύτερη γενιά. Η Thales Alenia Space (Ιταλία) και η Airbus Defence and Space (Γερμανία) έχουν αναλάβει από το 2021 έξι δορυφόρους G2 η καθεμία, και τώρα προστίθενται δύο ακόμη σε κάθε εταιρεία. Η υπογραφή με την Thales Alenia Space έγινε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στη Ρώμη και με την Airbus τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου στο Όττομπρουν (Ottobrunn) της Γερμανίας. Στο Όττομπρουν υπέγραψαν ο διευθυντής Ανθεκτικότητας, Πλοήγησης και Συνδεσιμότητας του ESA, Laurent Jaffart, και ο επικεφαλής του προγράμματος Galileo G2, Markus Schelkle. Ο ESA επέκτεινε τα συμβόλαια για λογαριασμό του EUSPA και προς όφελος της ΕΕ.
«Με αυτές τις συμβάσεις ο ESA και η ευρωπαϊκή βιομηχανία διασφαλίζουν τη συνέχεια των ευρωπαϊκών υπηρεσιών δορυφορικής πλοήγησης, ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες των χρηστών και ενισχύουν τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης», δήλωσε ο Jaffart. «Αποτελούν επένδυση στην ικανότητα της Ευρώπης να πλοηγείται στο δικό της μέλλον, ανεξάρτητα και με αυτοπεποίθηση».
Οι τέσσερις νέοι δορυφόροι θα είναι πανομοιότυποι με όσους βρίσκονται ήδη υπό ανάπτυξη. Η παράδοσή τους προγραμματίζεται για το 2031 και η εκτόξευση θα ακολουθήσει αμέσως μετά. Οι πρώτοι δώδεκα δορυφόροι G2 βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, με τις εργασίες ανάπτυξης και πιστοποίησης να πλησιάζουν στο τέλος. Βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη οι δοκιμές ενοποίησης και συμβατότητας με το επίγειο τμήμα, οι οποίες είχαν ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο του 2024 στην Thales Alenia Space στη Ρώμη. Το 2027 θα γίνει η ενσωμάτωση και η δοκιμή πτήσης των πρώτων δορυφόρων, ώστε η πρώτη εκτόξευση G2 να πραγματοποιηθεί το 2028.
Η δεύτερη γενιά φέρνει σημαντικές τεχνικές αναβαθμίσεις. Οι δορυφόροι G2 διαθέτουν πλήρως ψηφιακά ωφέλιμα φορτία πλοήγησης, δηλαδή τον εξοπλισμό που παράγει και εκπέμπει τα σήματα, καθώς και βελτιωμένη κεραία πλοήγησης. Διαθέτουν επίσης δυνατότητα ζεύξεων μεταξύ των δορυφόρων (inter-satellite links), προηγμένη διάταξη ατομικών ρολογιών και ηλεκτρική πρόωση. Ο ESA αναμένει ότι όλα αυτά θα προσφέρουν πιο στιβαρή και αξιόπιστη εντόπιση θέσης, πλοήγηση και χρονισμό.
Οι νέοι δορυφόροι θα ενταχθούν στους 38 της πρώτης γενιάς, από τους οποίους έχουν ήδη εκτοξευθεί όλοι εκτός από τέσσερις. Οι δύο γενιές θα λειτουργούν απρόσκοπτα μαζί, κάτι που θα στηρίξει το Galileo μακροπρόθεσμα, θα αυξήσει την ανθεκτικότητά του και θα επιτρέψει νέες υπηρεσίες για χρήστες στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Thales Alenia Space, Hervé Derrey, χαρακτήρισε το πρόγραμμα «ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης». Ο Alain Fauré, επικεφαλής Διαστημικών Συστημάτων της Airbus Defence and Space, δήλωσε ότι οι δορυφόροι αυτοί είναι «ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση των δυνατοτήτων πλοήγησης για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα και για ευρύτερα κοινωνικά οφέλη». Το θέμα αφορά και την Ελλάδα: στο Greek Space Tech Forum 2026, το ευρωπαϊκό διαστημικό πρόγραμμα παρουσιάστηκε με πρώτο πυλώνα την πλοήγηση, δηλαδή το Galileo και το EGNOS. Περισσότερα στο δελτίο του ESA.
