Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ύψωσε τους τόνους απέναντι στη διεθνή κοινότητα, καταγγέλλοντας τις σφαγές αμάχων στο Ελ Φάσιρ του Βόρειου Νταρφούρ στο Σουδάν και καλώντας για «άμεση παρέμβαση». Οι δηλώσεις του, όμως, δεν περιορίστηκαν στην καταδίκη – άφησαν αιχμές για ευρύτερη γεωπολιτική εμπλοκή, με το βλέμμα στραμμένο στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ).
«Δεν θα μείνουμε σιωπηλοί απέναντι στην αδικία»
Μιλώντας μπροστά σε χάρτη του Σουδάν, ο Ερντογάν δήλωσε:
«Δεν μπορούμε να είμαστε μεταξύ εκείνων που σιωπούν μπροστά στην αδικία. Όποιος έχει συνείδηση πρέπει να υψώσει τη φωνή του απέναντι στην καταπίεση».
Ο Τούρκος πρόεδρος χαρακτήρισε «φρικιαστικές» τις εικόνες από το Ελ Φάσιρ, προσθέτοντας πως «οι επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν άμεσα και η ασφάλεια των αμάχων να διασφαλιστεί». Τόνισε επίσης ότι η Άγκυρα «είναι έτοιμη να στηρίξει τα θύματα» και ότι «η απλή παρακολούθηση δεν αρκεί — απαιτείται δράση».
Αξίζει να σημειωθεί, ότι η ρητορική αυτή, που συνδυάζει ανθρωπιστικό λόγο με έμμεση υπόνοια παρέμβασης, θυμίζει έντονα τη στάση που είχε υιοθετήσει ο Ερντογάν λίγο πριν την τουρκική στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη το 2019.
Αιχμές κατά των ΗΑΕ και κλιμάκωση της αντιπαράθεσης
Η παρέμβαση Ερντογάν έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης ανάμεσα στην Άγκυρα και το Αμπού Ντάμπι. Ο Τούρκος πρόεδρος έχει κατηγορήσει έμμεσα τα ΗΑΕ ότι «υποδαυλίζουν» τη σύγκρουση στο Σουδάν, λειτουργώντας ως ανάχωμα στην τουρκική επιρροή στην Αφρική.
«Όλοι γνωρίζουμε ότι κάποιοι παίκτες στο Σουδάν τροφοδοτούν αυτές τις συγκρούσεις», είχε δηλώσει πρόσφατα. «Ενώ ο πόλεμος ωφελεί εκείνους, είναι οι αθώοι πολίτες που βγαίνουν χαμένοι».
Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν λίγο μετά την απόφαση του Χαρτούμ να διακόψει τις διπλωματικές του σχέσεις με τα ΗΑΕ, κατηγορώντας τα ότι στηρίζουν την παραστρατιωτική οργάνωση RSF με όπλα και μισθοφόρους.
Σύμφωνα με σουδανικές πηγές, τα Εμιράτα φέρονται να έχουν αγοράσει κινεζικά αντιαεροπορικά συστήματα FK-2000 και FB-10A, τα οποία παραδόθηκαν στην RSF μέσω διαδρομών που περνούν από το Τσαντ. Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι τα συστήματα αυτά έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατάρριψη πολλαπλών τουρκικών UAV τύπου Bayraktar TB2 και Akıncı, που επιχειρούν υπέρ δυνάμεων προσκείμενων στην Άγκυρα – κάτι που εντείνει την ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η τουρκική παρουσία στο Σουδάν και το «χαρτί» του Σουάκιν
Η Άγκυρα έχει εδώ και χρόνια στρατηγικά συμφέροντα στο Σουδάν. Το 2017 υπέγραψε συμφωνία με την κυβέρνηση του Ομάρ αλ-Μπασίρ για την ανακαίνιση του ιστορικού λιμανιού Σουάκιν στην Ερυθρά Θάλασσα, με προοπτική δημιουργίας ναυτικής εγκατάστασης που θα παρείχε στην Τουρκία στρατιωτικό και εμπορικό έρεισμα στην περιοχή.
Αν και το σχέδιο «πάγωσε» μετά την ανατροπή του Μπασίρ, η Άγκυρα δεν εγκατέλειψε τη φιλοδοξία της για παρουσία στην Ερυθρά Θάλασσα. Η βάση της Τουρκίας στη Σομαλία, καθώς και η δραστηριότητα του τουρκικού στόλου στα ύδατα της Ανατολικής Αφρικής, ενισχύουν το επιχείρημα πως η Άγκυρα επιδιώκει να δημιουργήσει ένα «τόξο επιρροής» από τον Κόλπο του Άντεν έως τη Βόρεια Αφρική.
Οι πρόσφατες δηλώσεις Ερντογάν περί «ανθρωπιστικής προστασίας των θυμάτων» θεωρούνται από πολλούς αναλυτές προάγγελος μιας ενδεχόμενης τουρκικής εμπλοκής στο Σουδάν, σε σενάριο παρόμοιο με εκείνο της Λιβύης: στρατιωτική υποστήριξη σε φιλικές δυνάμεις, αποστολή UAV και παρουσία συμβούλων ασφαλείας της ιδιωτικής εταιρείας SADAT.
Ανταγωνισμός Τουρκίας – ΗΑΕ για την επιρροή στην Αφρική
Η κλιμακούμενη κρίση στο Σουδάν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο γεωπολιτικού ανταγωνισμού ανάμεσα σε Τουρκία και ΗΑΕ για την κυριαρχία στην Αφρική.
Η Τουρκία έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια σε στρατιωτικές και οικονομικές συνεργασίες με αφρικανικά κράτη, από τη Σομαλία έως τη Λιβύη, προωθώντας την παρουσία της ως «προστάτιδας δύναμης» των μουσουλμανικών πληθυσμών. Αντίθετα, το Αμπού Ντάμπι βλέπει αυτή την πολιτική ως απειλή για τη δική του αρχιτεκτονική ασφάλειας και απαντά στηρίζοντας αντίπαλες δυνάμεις, όπως τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στη Λιβύη και την RSF στο Σουδάν.
Η αντιπαράθεση αυτή μετατρέπει την Αφρική σε νέο πεδίο σιωπηρού πολέμου επιρροής, όπου οι περιφερειακές δυνάμεις επιδιώκουν να διαμορφώσουν νέα γεωστρατηγικά τετελεσμένα υπό το βλέμμα της Δύσης, της Ρωσίας και της Κίνας.
