Οι πρώτες εκπομπές του νέου ελληνικού ραντάρ για τα διαστημικά θραύσματα (space debris), γνωστού ως HSTR, είχαν αποτέλεσμα: το σύστημα εντόπισε πολλά αντικείμενα σε τροχιά γύρω από τη Γη. Η είδηση ανακοινώθηκε στις 19 Νοεμβρίου από το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ), στον ιστότοπό του. Η Ελλάδα στήνει έτσι δική της υποδομή επίγνωσης του διαστημικού χώρου (Space Situational Awareness, SSA), και η δοκιμή είναι το πρώτο απτό αποτέλεσμα του έργου. Το πλήρες όνομα είναι Hellenic Space Debris Tracking Radar, δηλαδή Ελληνικό Ραντάρ Παρακολούθησης Τροχιακών Θραυσμάτων.
Η πρώτη δοκιμή έγινε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026 με τη λειτουργία beam park. Το ραντάρ «παρκάρει» τη δέσμη του σε σταθερή κατεύθυνση και περιμένει: κάθε αντικείμενο σε χαμηλή γήινη τροχιά (Low Earth Orbit, LEO) που διασχίζει τη δέσμη στέλνει πίσω ηχώ και καταγράφεται. Δεν χρειάζεται να παρακολουθείται ένα συγκεκριμένο σώμα, γι’ αυτό η μέθοδος ταιριάζει σε έναν πρώτο έλεγχο ότι το σύστημα πράγματι «βλέπει» το διάστημα. Το ΕΛΚΕΔ συνόδευσε την ανακοίνωση με διάγραμμα που δείχνει πόσο μακριά βρισκόταν ένα από τα αντικείμενα που ανιχνεύθηκαν (range profile).
Ως διαστημικά θραύσματα νοούνται οι ανενεργοί δορυφόροι, τα κομμάτια πυραύλων και τα υπολείμματα συγκρούσεων. Απειλούν τους ενεργούς δορυφόρους και τα επανδρωμένα σκάφη, και όσο μεγαλώνει η κίνηση γύρω από τον πλανήτη, τόσο πιο χρήσιμη γίνεται η έγκαιρη παρακολούθησή τους. Για το ΕΛΚΕΔ, κάθε βήμα προς καλύτερη επιτήρηση βοηθά ώστε οι δραστηριότητες στο διάστημα να παραμείνουν ασφαλείς και βιώσιμες στα επόμενα χρόνια.
Το ραντάρ ανήκει στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, που χρηματοδοτείται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ και υλοποιείται από τη Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Διαχειρίζεται το Γραφείο Διαστημικών Απορριμμάτων της ESA (ESA Space Debris Office) και το ΕΛΚΕΔ το στηρίζει. Σύμφωνα με τη σελίδα του προγράμματος στον ιστότοπο του ΕΛΚΕΔ, το ραντάρ κατασκευάζεται στην περιοχή του Υμηττού και θα παρακολουθεί αντικείμενα έως και 5 εκατοστών σε απόσταση 1.000 χιλιομέτρων. Έτσι θα συμβάλει στην πανευρωπαϊκή πρόβλεψη πτώσης αντικειμένων από την ατμόσφαιρα και στην αποφυγή συγκρούσεων σε τροχιά.
Ανάδοχος είναι η ισπανική Celestia TTI, σε κοινοπραξία με τις GMV και OHB Hellas. Της ανατέθηκαν ο σχεδιασμός, η ανάπτυξη, η εγκατάσταση και η επικύρωση του συστήματος. Η ανέγερση του ραντάρ τελείωσε στα τέλη Ιουλίου 2026. Την κεραία έστησε η HITEC Luxembourg S.A., ενώ η ORION S.A. ανέλαβε την υποδομή και την πολιτική μηχανική. Στη συνέχεια η FDS Italy Srl θα προσθέσει radome, δηλαδή προστατευτικό θόλο που σκεπάζει την κεραία και την προφυλάσσει από τον καιρό. Σε φωτογραφία που συνοδεύει την ανακοίνωση του ΕΛΚΕΔ ο θόλος φαίνεται δίπλα στο ραντάρ, πριν τοποθετηθεί.
Ακολουθούν νέοι έλεγχοι τους επόμενους μήνες. Το σύστημα θα παραδοθεί για επιχειρησιακή χρήση το αργότερο τον Μάρτιο του 2027 και τότε η λειτουργία του περνά στο ΕΛΚΕΔ. Το έργο είχε παρουσιαστεί δημόσια από τον Οκτώβριο του 2025, όταν ο Μανόλης Μυλωνάκης, ειδικός επιστήμονας του ΕΛΚΕΔ, μίλησε γι’ αυτό στο 2ο Συμπόσιο Διαστήματος, στις 8 Οκτωβρίου.
Η είδηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στροφή της Ελλάδας προς το διάστημα, που περιλαμβάνει και τον διαγωνισμό HELLAS-SPACE 2.0 της ESA για ελληνικούς δορυφόρους οπτικής παρατήρησης. Η επιτήρηση του διαστήματος έχει βάρος και για την άμυνα: οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, αξιοποιούν και εμπορικούς παρόχους, όπως δείχνουν οι έξι συμφωνίες CASR της Διαστημικής Δύναμης για εμπορική «εφεδρεία» επιτήρησης του Διαστήματος. Στο ίδιο πεδίο κινείται και ο δεύτερος διαγωνισμός του HELLAS-SPACE 2.0, που άνοιξε την Τρίτη 17 Νοεμβρίου και τον οποίο το ΕΛΚΕΔ εντάσσει στην επίγνωση του διαστημικού πεδίου (Space Domain Awareness).




