Η Boeing αναδείχθηκε νικήτρια στον διαγωνισμό του Αμερικανικού Ναυτικού (U.S. Navy) για το F/A-XX, το νέο μαχητικό αεροσκάφος έκτης γενιάς που προορίζεται να αποτελέσει τον πυρήνα της μελλοντικής αεροπορικής ισχύος των αμερικανικών αεροπλανοφόρων. Η σύμβαση για τη φάση πλήρους ανάπτυξης υπερβαίνει τα 20 δισ. δολάρια και περιλαμβάνει την κατασκευή πολλαπλών δοκιμαστικών αεροσκαφών για ελέγχους στο έδαφος, πιστοποίηση πτητικής ικανότητας, αξιολόγηση συστημάτων και δοκιμές ενσωμάτωσης όπλων.
Η επιλογή ανακοινώθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, ολοκληρώνοντας έναν διαγωνισμό στον οποίο, στο τελικό στάδιο, η Boeing είχε απέναντί της τη Northrop Grumman. Η Lockheed Martin είχε αποκλειστεί σε προηγούμενη φάση της διαδικασίας το 2025.
Το F/A-XX αποτελεί το επανδρωμένο μαχητικό σκέλος του προγράμματος Next Generation Air Dominance (NGAD) του Ναυτικού των ΗΠΑ και σχεδιάζεται ώστε να επεκτείνει σημαντικά την ακτίνα δράσης της αεροπορικής πτέρυγας των αμερικανικών αεροπλανοφόρων. Στόχος είναι η σταδιακή ενίσχυση και, τελικά, η αντικατάσταση των F/A-18E/F Super Hornet και EA-18G Growler από τη δεκαετία του 2030, ενώ το νέο αεροσκάφος θα επιχειρεί παράλληλα με το F-35C.
Κρίσιμο στοιχείο της αρχιτεκτονικής του F/A-XX θα είναι η συνεργασία του με επανδρωμένες και μη επανδρωμένες πλατφόρμες. Το αμερικανικό ναυτικό προβλέπει διασύνδεση με τα Collaborative Combat Aircraft (CCA), τα ημιαυτόνομα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που αναπτύσσονται για αποστολές συνοδείας, αισθητήρων, ηλεκτρονικού πολέμου και υποστήριξης της κύριας επανδρωμένης πλατφόρμας.
Οι περισσότερες τεχνικές λεπτομέρειες του προγράμματος παραμένουν διαβαθμισμένες. Η ίδια η Boeing επισημαίνει ότι τα τεχνικά και προγραμματικά χαρακτηριστικά του F/A-XX προστατεύονται από τους αμερικανικούς κανόνες εθνικής ασφάλειας και ελέγχου εξαγωγών. Σε προηγούμενο επίσημο σχεδιασμό της ναυτικής αεροπορίας, πάντως, το U.S. Navy είχε περιγράψει ως βασικές απαιτήσεις για το νέο μαχητικό την αυξημένη εμβέλεια, ταχύτητα και ικανότητα αισθητήρων, καθώς και την εκτεταμένη συνεργασία επανδρωμένων και αυτόνομων συστημάτων.
Η νέα ανάθεση έχει ιδιαίτερη βιομηχανική σημασία για την Boeing Defense, Space & Security. Πρόκειται για το δεύτερο μεγάλο πρόγραμμα μαχητικού έκτης γενιάς που κερδίζει η εταιρεία, μετά την επιλογή της το 2025 για το F-47 της USAF που θα αντικαταστήσει τα F-22. Η Boeing θα κληθεί, επομένως, να αναπτύξει παράλληλα δύο από τα πλέον σύνθετα μελλοντικά προγράμματα τακτικής αεροπορίας των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Boeing Defense, Space & Security, Στιβ Πάρκερ, δήλωσε ότι η εταιρεία είχε σχεδιάσει εξαρχής να μπορεί να υλοποιεί ταυτόχρονα δύο προηγμένα μαχητικά προγράμματα και ότι είχε προχωρήσει στις αντίστοιχες επενδύσεις. Η Boeing κατασκευάζει ήδη στο Σεντ Λούις νέα ασφαλή βιομηχανική εγκατάσταση, την οποία χαρακτηρίζει μέρος ενός πλήρως ψηφιακού συστήματος σχεδίασης και παραγωγής αεροσκαφών νέας γενιάς.
Η επιλογή του F/A-XX είχε προηγουμένως βρεθεί αντιμέτωπη με καθυστερήσεις και προβληματισμούς σχετικά με το κατά πόσο η αμερικανική αμυντική βιομηχανία διαθέτει επαρκές μηχανικό και παραγωγικό δυναμικό για να υποστηρίξει ταυτόχρονα δύο προγράμματα μαχητικών έκτης γενιάς. Το Reuters είχε αναφέρει ότι στο Πεντάγωνο είχε εξεταστεί ακόμη και η αναβολή του προγράμματος, πριν η συνέχιση της χρηματοδότησής του ενισχυθεί από το Κογκρέσο.
Η επιχειρησιακή διάσταση είναι ιδιαίτερα σημαντική λόγω του αυξανόμενου βεληνεκούς των σύγχρονων αντιαεροπορικών και αντιπλοϊκών συστημάτων. Ένα αεροσκάφος μεγαλύτερης ακτίνας δράσης θα μπορούσε να επιτρέψει στα αμερικανικά αεροπλανοφόρα να επιχειρούν σε μεγαλύτερες αποστάσεις από περιοχές υψηλού κινδύνου, διατηρώντας παράλληλα δυνατότητα αεροπορικών επιχειρήσεων σε βάθος. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η εμβέλεια και η δικτυοκεντρική συνεργασία με μη επανδρωμένες πλατφόρμες βρίσκονται στον πυρήνα του σχεδιασμού της νέας γενιάς ναυτικής αεροπορίας.
Για την Boeing, το αποτέλεσμα εδραιώνει τη θέση της στο κέντρο της επόμενης γενιάς αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών. Για το Αμερικανικό ναυτικό η ανάθεση ανοίγει πλέον τη φάση κατά την οποία οι απαιτήσεις του F/A-XX θα πρέπει να μετατραπούν σε δοκιμαστικά αεροσκάφη και, στη συνέχεια, σε επιχειρησιακή δυνατότητα μέσα στη δεκαετία του 2030. Το τελικό μέγεθος και το συνολικό κόστος του προγράμματος παραμένουν ανοικτά. Εφόσον ακολουθήσει παραγωγή μεγάλης κλίμακας και πιθανές μελλοντικές διεθνείς πωλήσεις, η συνολική αξία του θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά πέραν της σημερινής σύμβασης ανάπτυξης.
